सृष्ट्यादौ भगवान् वेदवाक्येषु प्रतिष्ठितान् नामरूपानि, तेषां च कर्मणां व्यक्तिं, देवान् आदीन् प्रति स्थापयामास। ऋषीणां नामानि अपि वेदेषु श्रूयमाणानि सः विधाय, तेषां यथायोग्यम् कर्माणि चान्येषां नियुक्तवान्। यथा ऋतूनां चिह्नानि रूपाणि च दृश्यन्ते, एवं युगादौ अपि तेषां अवस्थाः स्फुटन्ति। एवं सः सृष्टिचक्रस्य आरम्भे, इच्छाशक्त्या युक्तः, सृष्टिशक्त्या प्रेरितः, पुनः पुनः तादृशीं सृष्टिम् उत्पादयति। अन्यत्र, सगरो नाम राजा महर्षिम् ऊर्वं प्रष्टुम् आरभत—“गृहस्थस्य यथोचितं आचारं श्रोतुम् इच्छामि, येन चरितेऽस्मिन् लोके परत्र च न हीयेत।” तदा ऊर्व ऋषिः प्रत्युवाच—“हे पृथिवीपते! आचारलक्षणानि शृणु; आचारसम्पन्नः उभौ लोकौ जयति। येषां दोषाः अल्पाः, ते साधवः इति कथ्यन्ते; तेषां आचार एव शिष्टाचारः इति निगद्यते। सप्तर्षयः, मनवः, प्रजापतयः च, ते एव आचारस्य वक्तारः कर्तारश्च, राजन्। ब्राह्ममुहूर्ते, हे नृपश्रेष्ठ, उत्तिष्ठन् धर्मे च अर्थे च मनसा चिन्तयेत्, तयोः विरोधरहिते। तयोः अपि कामं, अहिंसया, त्रीण्यपि पुरुषार्थानि समं पश्यन्, दृश्यादृष्टदोषनाशाय चिन्तयेत्। धर्माय यदि अर्थः कामो वा विघ्नं कुर्यात्, तौ त्यजेत्; तथा दुःखजनकं वा लोकद्वेष्यं धर्ममपि परित्यजेत्। प्रातःकाले, नृप, मैत्र्याय यत्नं कुर्यात्। गृहात् अधिकं, नैऋत्यदिकं गत्वा, दूरस्थे स्थले मूत्रपुरीषयोः विसर्जनं कुर्यात्। पादप्रक्षालनं वा मुखप्रक्षालनं कृतं जलं गृहाङ्गणे न क्षिपेत्। स्वच्छायायां, वृक्षच्छायायां, गोः, सूर्यस्य, वह्नेः, वातस्य, गुरोः, ब्राह्मणस्य वा मूत्रं न कुर्यात्। कर्षिते क्षेत्रे, शस्यमध्ये, गोष्ठे, जनसमूहे, पन्थानि, तीर्थस्थले वा न विसर्जयेत्। जलमध्ये, तीरदेशे, श्मशाने च अपि कदापि न कुर्यात्। दिवा उत्तराभिमुखः, रात्रौ दक्षिणाभिमुखः, विपत्तिकाले विना, मूत्रं विसृजेत्। तत्र कुशान् विस्तीर्य, शिरः वस्त्रेण आवृत्य, न चिरं तिष्ठेत्, न च तत्र किञ्चिद् वदेत्। शुद्ध्यर्थं मृदं न गृह्णीयात्—वल्मीकात्, मूषिकछिद्रात्, जलान्तर्गतात्, गृहात् आगतम्। सूक्ष्मजीवयुक्तां, हलोत्खातां, तादृशीं मृदं शुद्ध्यर्थं वर्जयेत्। शुद्ध्यर्थं, गुप्ते एकं, गुदाय त्रिणि, वामहस्ताय दश, उभयोरपि सप्त मृत्तिकापिण्डान् विधिनिर्दिष्टान् गृह्णीयात्। शुद्ध्यर्थं शुद्धां, अगन्धां, अनलिप्तां मृदं, बुभ्बुलकावर्जितं जलं च प्रयुञ्जीत; मनसा यत्नं कृत्वा पुनः पुनः मृदं योजयेत्। पादप्रक्षालनं कृत्वा, पुनः पादौ प्रक्षालयेत्; ततः त्रीः प्राश्य, द्वौ प्रक्षालयेत्, यथाविधि। अनन्तरं, शिरोच्छिद्राणि, मूर्धानं, भुजौ, नाभिं, हृदयं च जलेन स्पृशेत्। मुखप्रक्षालनं कृत्वा, केशान् व्यवस्थित्य, दर्पणे पश्येत्, अञ्जनं दद्यात्, शुभकर्माणि कुर्यात्, कुशादीन् गृह्णीयात्। ततः श्रद्धया स्ववर्णधर्मेण जीविकायै, धनार्जनाय च यत्नं कुर्यात्, यज्ञांश्च समाचरेत्। सोमेधाः, घृताहुतयः, पक्त्याश्च प्रतिष्ठिताः; धनमेव लोके साधनं स्मृतम्, तस्मात् धनार्जने प्रयत्नः कार्यः। नित्यकर्माय, नद्यादिषु, तडागेषु, देवोत्खाते जले, पर्वतस्रोतसि, स्नानं कुर्यात्। स्वाभाविके जले न सति, कूपोदकेन, तत् अपि न सति, गृहजलेन, न वा तदपि स्यात्, भूमौ अपि स्नायात्। स्नात्वा, शुद्धवस्त्रधारी, देवर्षिपितृभ्यः तेषां तेषां तीरजलेन, एकचित्तः तर्पणं कुर्यात्। देवतृप्त्यै त्रीः तर्पयेत्, ऋषीणां नियमानुसारं एकवारं, प्रजापतेश्च तथैव। पितॄणां तृप्त्यै, पितामहपितृपितामहानां च, तर्पणं कुर्यात्। मातामहाय, तस्य पितरि, तस्य पितरि च, भक्त्या जलेन तर्पयेत्; अन्यानि अपि श्रुणु, यानि वाञ्छसि। मातुः, सौमातुः, मातामह्याः, आचार्यपत्न्याः, आचार्याणां, मातुलानां, स्नेहितानां च तर्पणं कुर्यात्। एवं तर्पणं कृत्वा, देवादीन् तुष्ट्वा, यथेष्टं जलेन तर्पयेत्। देवाः, असुराः, यक्षाः, नागाः, गन्धर्वाः, राक्षसाः, पिशाचाः, गुह्यकाः, सिद्धाः, कूष्माण्डाः, पशवः, विहगाश्च— यावन्ति जलचराणि, स्थलचराणि, वायुवर्तिनि च भूतानि, मया दत्तेन जलेन शीघ्रं तृप्तिं यान्ति। ये सर्वे नरकेषु, याम्येषु च स्थिताः, तेषां तर्पणार्थं अहं जलं ददामि। ये मम बान्धवाः, इह वा परजन्मनि, ये च मत्तः जलमिच्छन्ति, ते सर्वे पूर्णतृप्तिं लभन्ताम्।