तत्रापि सुरगन्धर्वसेविताः रम्याः पर्वतश्रेण्यः सन्ति। तेषां नामानि शृणु, विद्वन्। तत्र क्रौञ्चः, वामनः, तृतीयोऽन्धकारकः, चतुर्थो रत्नशैलः, स्वाहिनी, हयसन्निभः पर्वतः च सन्ति। पञ्चमः दिवावृत्, ततः पुण्डरीकवान्, दुण्डुभिर्महान् पर्वतः; प्रत्येकः पूर्वस्मात् द्विगुणः, यथा द्वीपाः। तेषु रम्येषु प्रदेशेषु उत्तमेषु च पर्वतेषु, जनाः देवसमूहैः सह निर्भयाः वसन्ति। पुष्कराः, पुष्कला, धन्या, तिष्याः इत्येतानि नामानि ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राणां तत्र क्रमशः सन्ति, महर्षे। मैत्रेय, तत्र ये नद्यः यतः त एव पिबन्ति, ताः शृणु; सप्त मुख्याः, शतशः अन्याः लघु नद्यः च सन्ति। गौरी, कुमुद्वती, सन्ध्या, रात्रिः, मनोजवा, क्षान्तिः, पुण्डरीका—एते सप्त मुख्याः नद्यः तत्र सन्ति। तत्रैव भगवान् विष्णुः पुष्काराद्यजनार्दनरूपेण रुद्ररूपेण यज्ञेषु पूज्यते। क्रौञ्चद्वीपः सम्पूर्णः दधिसमुद्रेण परिवृतः, यः क्रौञ्चद्वीपस्य तुल्यः। दधिसमुद्रः अपि शाकद्वीपेण परिवृतः, यः क्रौञ्चद्वीपस्य द्विगुणः, महर्षे। शाकद्वीपस्य अधिपः भव्यो महात्मा अपि सप्त पुत्रान् आसाधयत्; प्रत्येकाय स्वसुताय सप्त क्षेत्राणि दत्तानि। जलदः, कुमारः, मुकुमारः, मरीचकः, कुसुमोदः, मौदाकिः, महाद्रुमः इत्येतानि तेषां नामानि। तत्रैव सप्त क्षेत्राणि तेषां नाम्ना अनुक्रमेण सन्ति; तद्वत् सप्त पर्वताः तानि विभागयन्ति। तत्र पूर्वपर्वतः उदयः; जलाधारः अन्यः; रैवतकः, श्यामः, अस्तगिरिः, आंबिकेयः, रम्यः केसरिः च पर्वतानां अग्रगण्यः। शाकः तत्र महान् वृक्षः, सिद्धगन्धर्वैः सेवितः; तस्य वातस्पर्शात् परमसुखम् जायते। तत्र धर्मिष्ठाः जनाः चतुर्वर्णसम्पन्नाः; तत्र पुण्यनद्यः, पापभीतिं हरन्त्यः। सुकुमारी, कुमारी, नलिनी, धेनुका, इक्षुः, वेणुका, गभस्ती—एते सप्त नद्यः तत्र सन्ति। शतशः अन्याः लघु नद्यः, महर्षे, पर्वतानां शतसहस्राणि च सन्ति। जलदादिके क्षेत्रे निवसन्तः जनाः ताभिः नद्यः आनन्देन पिबन्ति; एते जनाः दिवः पृथिवीं आगच्छन्ति। तेषु धर्मनाशः नास्ति, न च परस्परविग्रहः; सप्त क्षेत्रेषु सीमालङ्घनं नास्ति। वङ्गाः, मागधाः, मानसाः, मन्दगाः तत्र सन्ति; वङ्गाः ब्राह्मणाः, मागधाः क्षत्रियाः, मानसाः वैश्याः, मन्दगाः शूद्राः। शाकद्वीपे, ऋषे, विष्णुः सूर्यरूपेण, संयतचित्तैः विधिपूर्वकं पूज्यते। शाकद्वीपः, मैत्रेय, क्षीरसमुद्रेण परिवृतः, यः शाकद्वीपस्य तुल्यः। क्षीरसमुद्रः, ब्राह्मण, पुष्करद्वीपेण सम्पूर्णः परिवृतः, यः शाकद्वीपस्य सर्वतः द्विगुणः। पुष्करे, सवनायाः महावीरः नाम महाबलः पुत्रः अभवत्; तत्र द्वे क्षेत्रे प्रसिद्धे: महावीरः च धातुकी, यः धातुकीखण्डः अपि उच्यते। तत्र, महाश्रेष्ठ, एकः विख्यातः पर्वतः क्षेत्रविभाजनं करोति, मानसः नाम, मध्यभागे वृत्ताकारः। सः पञ्चाशत्सहस्रयोजनानां उन्नतः, तावत् एव विस्तीर्णः, सर्वतः वृत्ताकारः। मध्यभागे स्थितः, पुष्करद्वीपस्य वलयं विभागयति, द्वे क्षेत्रे करोति। प्रत्येकं क्षेत्रं पर्वतेन वलयाकारं परिवृतम्। तत्र मानवाः दशसहस्रवर्षाणि जीवन्ति, रोगशोकवर्जिताः, आसक्तिद्वेषरहिताः। तेषु न च नीचः न च उच्चः; न हन्तारः, न हन्यन्ते, द्विज; न मत्सरः, न द्वेषः, न भयम्, न रोषः, न दोषः, न लोभः, न अन्यत्। तत्र बहिः धातकीखण्डः महादेशः, देवदानवादिभिः पूजितः, मानससरोवरस्य उत्तरतः स्थितः। तत्र पुष्करद्वीपे, सत्यम् असत्यम् च सह अस्ति; तत्र न नद्यः न पर्वताः तस्य द्वे क्षेत्रे। तत्र मानवाः देवाः च सर्वे समानरूपाः। तत्र जातिवर्णाश्रमाचारः नास्ति, न धर्मानुष्ठानम्, न त्रिवेदाः, न दण्डः, न सेवाः। मैत्रेय, एते द्वे क्षेत्रे भूमौ श्रेष्ठस्वर्गौ, सर्वदा रम्ये, सर्वऋतुशुभे, जरारोगादिवर्जिते, धातकीखण्डः च महावीरः, ऋषे। पुष्करद्वीपे महान् न्यग्रोधवृक्षः स्थितः, ब्रह्मणः परमस्थानम्; तत्र ब्रह्मा देवदानवैः पूज्यते। पुष्करः मधुरजलसमुद्रेण परिवृतः, यः पुष्करस्य तुल्यः वृत्ताकारः। एवं सप्तद्वीपाः सप्तसमुद्राः क्रमशः व्यवस्थिताः, प्रत्येकं द्वीपसमुद्रं तुल्यं, प्रत्येकं पूर्वस्मात् द्विगुणम्। सर्वेषु समुद्रेषु जलं सदा समं, तेषु कदापि न्यूनाधिकता नास्ति। एवं महर्षे, द्वीपसमुद्रविभागः सप्तधा विस्तृतः, तत्र तत्र रम्याः पर्वताः, पुण्यनद्यः, धर्मिष्ठाः जनाः, विविधवर्णाः, तथा भगवतः विष्णोः विविधरूपेण पूजनं, सर्वं शाकद्वीपादिकं विस्तारपूर्वकं संप्रदत्तम्।