कुशद्वीपे ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च स्वक्रमेण प्रतिष्ठिताः। ते स्वस्वकर्मनियमानुसारं स्वधिकारबलसमन्विताः सन्तः, तत्र जनार्दनं ब्रह्मरूपिणं सम्यगुपासते। तस्यां च उपासनेन स्वाधिकारातिशयजन्यं भीषणं फलमपि विनाशयन्ति। कुशद्वीपस्य सप्त गिरयः प्रसिद्धाः—विद्रुम, हेमशैल, द्युतिमत्, पुष्पवन्, कुशशय, हरि, मन्दराचल इति। एते सप्त पर्वताः तस्य प्रदेशस्य मुख्याः, हे महर्षे। तत्रैव सप्त नद्यः सन्ति, तासां नामानि शृणुष्व। धूतपापा, शिवा, पवित्रा, संमति, विद्युदम्भा, मही, सर्वपापहरा इत्येताः सर्वपापहराः नद्यः। तत्र सहस्रशः अन्याः लघूनद्यः पर्वताश्च सन्ति, कुशद्वीपे तेषु कुशस्तम्भः प्रसिद्धनाम्ना वर्तते। स एव द्वीपः सममात्रः सन् सर्पिःसमुद्रेण परिवृतः; घृतोदसमुद्रः पुनः क्रौञ्चद्वीपेन परिवृतः। हे भाग्यवन्, शृणु क्रौञ्चद्वीपस्य वर्णनं, यः कुशद्वीपस्य द्विगुणः। क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः, महात्मानः, तत्र राजानः अभवन्; तेषां नामभिः एव प्रदेशानामपि नामानि राज्ञा स्थापितानि। कुशलः, मल्लगः, उष्णः, पीवरः, अन्धकारकः, मुनिः, दुन्दुभिः इति सप्त पुत्राः तस्य। तत्र देवगन्धर्वसेविताः रम्याः पर्वतश्रेण्यः सन्ति; तेषां नामानि शृणु। क्रौञ्चः, वामनः, अन्धकारकः तृतीयः, रत्नशैलः चतुर्थः, स्वाहिनी, हयसन्निभः च। दिवावृत् पञ्चमः, ततः पुण्डरीकवान्, दुन्दुभिः च महापर्वतः; प्रत्येकः पूर्वस्मात् द्विगुणः, यथैव द्वीपाः। तेषु रम्येषु देशेषु, उत्तमेषु पर्वतेषु, जनाः निर्भयाः देवगणैः सहिताः निवसन्ति। पुष्कराः, पुष्कला, धन्या, तिष्याः इति ब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्राणां तत्र नामानि, यथाक्रमम्। हे महर्षे, तत्रापि सेवनार्थं सप्त मुख्यनद्यः, शतान्यन्यानि लघूनद्यः च सन्ति। गौरी, कुमुद्वती, संध्या, रात्रिः, मनोजवा, क्षान्तिः, पुण्डरीका—एताः सप्त तत्र मुख्यनद्यः। तत्रापि भगवान् विष्णुः पुष्कराद्यजनार्दननाम्ना रुद्ररूपेण यज्ञेषु पूज्यते। क्रौञ्चद्वीपः सर्वतः दधिसमुद्रेण परिवृतः, यः क्रौञ्चद्वीपसममात्रः। दधिसमुद्रः पुनः शाकद्वीपेन परिवृतः, यः क्रौञ्चद्वीपस्य द्विगुणः, हे महर्षे। शाकद्वीपस्य अधिपः भव्यो नाम महात्मा सप्त पुत्रान् अलभत; तेषां प्रत्येकस्य सप्त सप्त प्रदेशान् दत्तवान्। जलदः, कुमारः, मुकुमारः, मरीचकः, कुसुमोदः, मौदाकिः, महाद्रुमः इति तेषां नामानि। तत्र प्रदेशाः तेषां नामानुसारं व्यवस्थिताः; तथा सप्त पर्वताः तान् विभागयन्ति। तत्र पूर्वदिशि उदयः पर्वतः, जलाधारः, रैवतकः, श्यामः, अस्तगिरिः, आम्बिकेयः, केशरी रम्यः च प्रमुखाः पर्वताः। शाकः तत्र महान् वृक्षः, सिद्धगन्धर्वसेवितः; तस्य वातस्पर्शात् परमं सुखं जायते। तत्र पुण्यशीलाः जनाः चतुर्वर्णसम्पन्नाः निवसन्ति; पुण्यनद्यः पापभीतिं हरन्ति। सुकुमारी, कुमारी, नलिनी, धेनुका, इक्षुः, वेणुका, गभस्ती इत्येताः सप्त नद्यः तत्र प्रवहन्ति। तत्र शतान्यन्यानि लघूनद्यः, शतसहस्राणि पर्वतानि च सन्ति। जलदादिषु प्रदेशेषु वासिनः हृष्टाः ताभ्यः जलं पिबन्ति; ते स्वर्गात् भूमौ आगतान् मन्यन्ते। तेषां मध्ये धर्महानिः नास्ति, परस्परविग्रहः नास्ति, सप्तसु भूमिषु सीमालङ्घनं न किञ्चन दृश्यते। तत्र वङ्गाः, मागधाः, मानसाः, मन्दगाः च; वङ्गाः प्रायः ब्राह्मणाः, मागधाः क्षत्रियाः, मानसाः वैश्याः, मन्दगाः शूद्राः। शाकद्वीपे च, हे महर्षे, विष्णुः सूर्यरूपेण, संयतात्मभिः, विधिपूर्वकं पूज्यते। शाकद्वीपः, हे मैत्रेय, क्षीरसागरमण्डलेन परिवृतः, स्वमात्रसमः। क्षीरसागरः, हे ब्राह्मण, पुष्करनाम्ना द्वीपेन परिवृतः, यः शाकद्वीपस्य सर्वतः द्विगुणः। पुष्करे सवना नाम्नः महावीरः पुत्रः अभवत्; तत्र द्वौ प्रदेशौ, महावीरः च धातुकीखण्डः च, नाम्ना विख्यातौ। तत्रैकः प्रसिद्धः पर्वतः मानसः नाम, मध्ये वर्तते, वृत्ताकृतिः। स पञ्चाशत्सहस्रयोजनायामः, तावान् एव च, समन्तात् वृत्ताकारः। स मध्यभागे स्थित्वा पुष्करद्वीपमण्डलं विभागयति, द्वौ देशौ निर्माय। तयोः प्रदेशयोः प्रत्येकं पर्वतवृत्तेन परिसंवृतम्। तत्र मनुष्या दशसहस्रवर्षपर्यन्तं जीवन्ति, व्याधिशोकविवर्जिताः, अनासक्ताः अनद्वेषिणश्च सन्ति।