श्वेत, हरित, वैद्युत, मानस, जीमूत, रोहित, सुप्रभ इति सप्त प्रदेशाः सन्ति, यत्र चतुर्वर्णाः जनाः निवसन्ति। हे महर्षे, शाल्मलीद्वीपे निवसन्तः जनाः चतुर्भिः वर्णैः विभक्ताः—पिङ्गल, रक्त, पीत, कृष्ण—यथास्वं पृथग्भूताः। तत्र ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राश्च भगवन्तं सर्वात्मानं अक्षरं वायुरूपेण यज्ञैः उत्तमैः पूजयन्ति, यज्ञक्रमं पालयन्ति च। तत्रैव विशालः रमणीयश्च शाल्मलीवृक्षः तिष्ठति, सन्तोषदायकः, देवानां प्रियः च। एषः द्वीपः सुरोदाख्येन सागरेण सर्वतः परिवृतः, यः शाल्मलीद्वीपसमः विस्तारतः। सुरोदसागरस्य परितः सर्वतः कुशद्वीपः स्थितः, यः शाल्मलीद्वीपस्य द्विगुणः। कुशद्वीपाधिपस्य ज्योतिष्मतः सप्त पुत्राणां नामानि शृणु—उद्भिद, वेणुमान्, वेरथ, लम्बन, धृति, प्रभाकर, कपिल—एतानि तेषां नामानि, तेषां नामभिः एव प्रदेशानां नामकरणं जातम्। तत्र मानवाः, दैत्याः, दानवाः, देवाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, किम्पुरुषादयश्च सहवासं कुर्वन्ति। तत्रापि चतुर्वर्णाः—डमिनाः, शुष्मिणः, स्नेहाः, मन्देहाः—स्वधर्मनिष्ठाः निवसन्ति, हे महर्षे। ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र—एवं क्रमशः वर्णाः निर्दिष्टाः। ते स्वीयैः स्वधर्मैः अधिकारैश्च युक्ताः कुशद्वीपे ब्रह्मरूपेण जनार्दनं पूजयन्ति, तेन च पूजनकर्मणा अतिशयाधिकारजन्यान् घोरान् कर्मविपाकान् नाशयन्ति। तत्र सप्त पर्वताः सन्ति—विद्रुम, हेमशैल, द्युतिमत्, पुष्पवन, कुशशय, हरि, सप्तमः मन्दराचलः। एते सप्त पर्वताः, हे महर्षे, सप्त नद्यः च तत्र सन्ति; तासां नामानि शृणु—धूतपापा, शिवा, पवित्रा, संमतिः, विद्युदम्भा, मही, सर्वपापहरा—एते सर्वपापहान्यः नद्यः। तत्र सहस्रशः अन्याः लघूनद्यः, शैलाश्च सन्ति; कुशद्वीपे गुशस्तम्भः प्रसिद्धः। सः द्वीपः सममितः स्नेहसागरः परिवेष्टितः; घृतोदसागरः क्रौञ्चद्वीपेन परिवृतः। हे महाभाग, अन्यस्य महद्द्वीपस्य क्रौञ्चस्य विस्तरं शृणु, यः कुशद्वीपस्य द्विगुणः। तत्र क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः महात्मनः सप्त पुत्राः राज्यं चकारुः; सः राजा तेषां नामभिः सप्त प्रदेशानां नामकरणं चकार। तेषां नामानि—कुशल, मल्लग, उष्ण, पीवर, अन्धकारक, मुनि, दुन्दुभिः—एते सप्त, हे मुने। तत्र रमणीयाः पर्वतश्रेण्यः, देवगन्धर्वसेविताः; तेषां नामानि शृणु—क्रौञ्च, वामन, तृतीयः अन्धकारकः, चतुर्थः रत्नशैलः, स्वाहिनी, हयसन्निभः। पञ्चमः दिवावृत्, ततो पुण्डरीकवान्, दुन्दुभिः महाशैलः; प्रत्येकः पूर्वस्य द्विगुणः, यथा द्वीपाः अपि। एतेषु शोभनप्रदेशेषु उत्तमपर्वतेषु च जनाः देवसंघैः सह निर्भयतया वसन्ति। पुष्कराः, पुष्कलाः, धन्याः, तिष्याः—एतानि नामानि ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्राणां क्रमशः, हे महर्षे। तत्रैव पीयमानाः सप्त मुख्यनद्यः, शतान्यन्याः लघूनद्यः च सन्ति—गौरी, कुमुद्वती, संध्या, रात्रिः, मनोजवा, क्षान्तिः, पुण्डरीका—एता मुख्यनद्यः। तत्रापि भगवान् विष्णुः पुष्कराद्यः, जनार्दनः, रुद्ररूपेण यज्ञेषु पूज्यते। क्रौञ्चद्वीपः सव्याप्तः दधिसागरेण, यः क्रौञ्चद्वीपसमः। दधिसागरः अपि शाकद्वीपेन परिवृतः, यः क्रौञ्चद्वीपस्य द्विगुणः, हे महर्षे। शाकद्वीपाधिपः भव्यः महात्मा अपि सप्त पुत्रान् अलभत; तेषां प्रत्येकस्मै सप्त प्रदेशान् अददात्। तेषां नामानि—जलद, कुमार, मुकुमार, मरीचक, कुसुमोद, मौदाकी, महाद्रुमः। तत्रापि सप्त प्रदेशाः तेषां नाम्ना निर्दिष्टाः; तथा सप्त पर्वताः तान् विभागयन्ति। तत्र पूर्वे उदयः पर्वतः, जलाधारः अन्यः, तथैव रैवतकः, श्यामः, अस्तगिरिः, आम्बिकेयः, रमणीयः केसरी प्रमुखः पर्वतः। शाकः तत्र महावृक्षः, सिद्धगन्धर्वसेवितः; तस्य वातस्पर्शात् परमसुखं जायते। तत्र पुण्यजनाः चतुर्वर्णसम्पन्नाः, पुण्यानद्यः च, याः पापभीतम् अपहन्ति। सुकुमारी, कुमारी, नलिनी, धेनुका, इक्षु, वेणुका, गभस्तिः—एता सप्त नद्यः सन्ति। शतान्यन्याः लघूनद्यः, शतसहस्राणि पर्वतानां च तत्र सन्ति, हे महर्षे। ये जलाद्यादिषु प्रदेशेषु निवसन्ति, ते हर्षेण ताभ्यः पीवन्ति; एते स्वर्गात् पतित्वा भूमौ आगताः जनाः। तेषां मध्ये धर्महानिः नास्ति, न च परस्परं वैरम्, न च सप्तसु भूमिषु सीमालङ्घनम्।