तत्र तेषु देशेषु पवित्राः समुदायाः सन्ति, येषु जनाः दीर्घकालं जीवित्वा मृत्युम् उपयान्ति; तत्र न दुःखं न च रोगः अस्ति, सर्वदा सुखमेव वर्तते। तेषु प्रदेशेषु सप्त नद्यः समुद्रं प्रति प्रवहन्ति; तासाम् नामानि शृणु, यानि श्रवणमात्रेण पापं नाशयन्ति। अनुतप्ता, शिखी, विपाशा, त्रिदिवाक्लमा, अमृता, सुकृता, सप्तमी च तत्र, एताः नद्यः अधः प्रवहन्ति। मुख्याः पर्वताः नद्यश्च तवोदिताः; तत्र सहस्रशः लघुपर्वतानद्यः अपि सन्ति, तेषां जनाः सर्वदा तासु नदिषु हर्षेण पिबन्ति। तेषां सप्तसु प्रदेशेषु नापसर्पिणी नोत्सर्पिणी चक्रः अस्ति, द्विजश्रेष्ठ; न च तत्र युगविभागः अस्ति। तत्र कालः सदा तेतायुगसमानः, प्लक्षादिषु द्वीपेषु, शाकद्वीपसंयुक्तेषु प्रदेशेषु च। तत्र जनाः पञ्चसहस्रवर्षाणि रोगरहिताः जीवन्ति; तेषु पञ्चसु प्रदेशेषु धर्मः वर्गाश्रमविभागेन पाल्यते। तत्र चतुर्वर्णाः सन्ति; तेषां नामानि शृणु। आर्यकः, कुरारः, विदिश्यः, भाविनः—एते ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राः च सन्ति, ऋषिसत्तम। तस्यां भूमौ मध्ये महती वृक्षः तिष्ठति, पृथिव्याः वृक्षैः मीयमानः, प्लक्षः नाम, यस्मात् द्वीपः प्लक्षद्वीपः इति प्रसिद्धः, द्विजश्रेष्ठ। तत्र तेषु वर्गेषु, आर्यकादिषु, भगवतः पूजनं क्रियते, स्रष्टा विश्वस्य, सीमस्वरूपेण, हरिरूपेण। प्लक्षद्वीपः तद्वत् एव परिमाणेन इक्षुरसप्रदेशेन परिवृतः, तस्य चक्ररूपेण। एवं, मैत्रेय, प्लक्षद्वीपस्य संक्षिप्तवर्णनं मया कृतम्; अधुना शाल्मलीद्वीपस्य वर्णनं शृणु। शाल्मलीद्वीपस्य अधिपः वीरः नाम, तेजस्वी; तस्य सप्तपुत्राणां नामानि शृणु, ये सप्तप्रदेशाः। श्वेतः, हरितः, जीमूतः, रोहितः, वैद्युतः, मानसः, सुप्रभः—एतानि नामानि। शाल्मलीद्वीपं परिवृत्य स्थितः स समुद्रः सुरोदः नाम, तस्य वारि इक्षुरससमानं मधुरम्, द्वीपात् द्विगुणं विस्तीर्णम्। तत्र अपि सप्त रत्नप्रसूता पर्वताः, प्रदेशविभाजकाः, तथा सप्त महनद्यः। कुमुदः, नतः, तृतीयः बलाहकः, द्रोणः—यत्र महौषधयः वर्धन्ति—चतुर्थः पर्वतः। कङ्कः पञ्चमः, महिषः षष्ठः, ककुद्मत् सप्तमः, पर्वतश्रेष्ठः; अधुना नदीनां नामानि शृणु। योनि, तोया, वितृष्णा, चन्द्रा, मुक्ताः, विमोचनी, निवृत्तिः—एतानि सप्त नामानि, पापनाशिनीः कीर्तिताः। श्वेतः, हरितः, वैद्युतः, मानसः, जीमूतः, रोहितः, सुप्रभः—एते सप्तप्रदेशाः, तत्र चतुर्वर्णाः निवसन्ति। शाल्मलीद्वीपे जनाः चार्वर्णाः सन्ति—पिङ्गलः, रक्तः, पीतः, कृष्णः—सर्वे पृथग्वर्णाः। ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राः तत्र भगवन्तं, सर्वस्य अक्षरात्मानं, वायुरूपेण पूजयन्ति, उत्तमयज्ञैः, यज्ञविधानं पालयन्ति। तत्र शाल्मलीवृक्षः तिष्ठति, अतीव महत्त्वानन्ददायकः, देवेषु प्रियः। एषः द्वीपः सुरोदसागरः परिवृतः, यः शाल्मलीद्वीपसमः सर्वतः। सुरोदेन परिवृतः, सर्वतः कुशद्वीपः स्थितः, यः शाल्मलीद्वीपात् द्विगुणः। अधुना कुशद्वीपाधिपस्य ज्योतिष्मतः सप्तपुत्राणां नामानि शृणु। उद्भिदः, वेणुमान्, वेरथः, लम्बनः, धृतिः, प्रभाकरः, कपिलः—एतानि नामानि, तेषु प्रदेशेषु। तत्र मानवाः दैत्यैः दानवैः देवैः गन्धर्वैः यक्षैः किंपुरुषैः च सह निवसन्ति। तत्र अपि चतुर्वर्णाः स्वकार्यनिष्ठाः—डमिनाः, शुष्मिणाः, स्नेहाः, मन्देहाः, ऋषिसत्तम; ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राः। स्वकर्मनियमेन, तत्र कुशद्वीपे जनार्दनं ब्रह्मरूपेण पूजयन्ति, एवं पूजया अतिक्रूरफलानि नाशयन्ति। विद्रुमः, हेमशैलः, द्युतिमत्, पुष्पवनः, कुशशयः, हरिः, मन्दराचलः—एतानि सप्त पर्वतानि। तेषु सप्त पर्वताः, सप्त नद्यः अपि; तासाम् नामानि शृणु। धूतपापा, शिवा, पवित्रा, संमतिः, विद्युदम्भा, मही, सर्वपापहरा—एतानि सप्त नद्यः, सर्वपापनाशिनीः। तत्र सहस्रशः लघुनद्यः पर्वताः अपि सन्ति; कुशद्वीपे गुशस्तम्भः प्रसिद्धः। तद्वत् एव परिमाणेन तद्वीपः घृतोदसागरः परिवृतः; घृतोदसागरः क्रौञ्चद्वीपे परिवृतः। महाभाग, अधुना अन्यस्य महाद्वीपस्य, क्रौञ्चस्य, वर्णनं शृणु, यः कुशद्वीपात् द्विगुणः। क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः, महात्मनः, अधिपतित्वं प्राप्तवन्तः; तेषां नामेन प्रदेशाः राज्ञा नामिताः। कुशलः, मल्लगः, उष्णः, पीवरः, अन्धकारकः, मुनिः, दुन्दुभिः—एते सप्तपुत्राः, ऋषे, तस्य।