सर्वं विश्वं अधारभूतः स सर्वव्यापी परमात्मा, महर्षे मैत्रेय, किम्पुरुषाद्यष्टदिशाः धृतवान् अस्ति। तेषु प्रदेशेषु दुःखं नास्ति, श्रमः नास्ति, न च क्षुधा, भीतः वा अन्यैः विकारैः बाध्यन्ते। तत्र जनाः निरामयाः, कष्टशून्याः, सर्वदुःखानाम् अतीतानि जीवनानि चिरस्थिराणि—दश वा द्वादशसहस्रवर्षपर्यन्तं प्रजाः जीवन्ति। तत्र देवाः वर्षं न पातयन्ति, भूमौ जलं नास्ति यथा अन्यत्र, न च युगचिन्ता—कृत, त्रेता, द्वापर, कलि—तत्र विद्यते। प्रत्येकस्मिन् प्रदेशे सप्त महापर्वतानि सन्ति, तेषां शतशः नद्यो निर्गच्छन्ति, द्विजश्रेष्ठ। श्रीपराशरः उवाच—समुद्रस्य उत्तरतो हिमालयस्य दक्षिणतो यत् भूमि, सा भारतस्य नाम्ना प्रसिद्धा, यत्र भारतवंशजाः निवसन्ति। तस्य विस्तारः नवसहस्रयोजनमितः। अत्र कर्मभूमिः—स्वर्ग वा मोक्षः साध्यते। महेंद्र, मलय, सह्य, शुक्तिमान्, ऋक्ष, विंध्य, पारियात्र—एते सप्त प्रधानपर्वतानि अत्र सन्ति। अत्र जनाः पुण्येन स्वर्गं प्राप्नुवन्ति, धर्मात् विचलिताः पशुत्वं वा नरकं वा गच्छन्ति, महर्षे। स्वर्ग, मोक्ष, मध्य, अन्त—सर्वं अत्र साध्यते; अन्यत्र कर्मभूमिः नास्ति। भारतभूमौ नव विभागाः सन्ति—इन्द्रद्वीप, कासेरु, ताम्रपर्णी, गभस्तिमान्, नागद्वीप, साम्यक, गन्धर्व, चारुण, एवं नवमः समुद्रेण परिवृतः द्वीपः। स द्वीपः दक्षिणोत्तरतः सहस्रयोजनविस्तारः। पूर्वे किराताः, पश्चिमे यवनाः वसन्ति। मध्ये ब्राह्मणाः, क्षत्रियाः, वैश्याः, शूद्राः स्वस्वकार्ये—पूजायां, युद्धे, व्यापारादिषु—नियुक्ताः। हिमालयपादे शतद्रू, चन्द्रभागा, अन्याः नद्यः प्रवहन्ति; पारियात्रपर्वताद् वेदस्मृति, मुखा, अन्याः नद्यः उत्पद्यन्ते। विंध्यात् नर्मदा, मुरसा, अन्याः; ऋक्षात् तापि, पयोष्णी, निर्विन्ध्या, प्रसूखा; सह्यपादे गोदावरी, भीमरथी, कृष्णवेणी, पापभयहारिण्यः नद्यः। मलयात् कृतमाला, ताम्रपर्णी, प्रसूखा; महेंद्रात् त्रिसामा, चर्षिकुल्या; शुक्तिमानपादे ऋषिकुल्या, कुमाराद्याः नद्यः। सर्वासु शाखाः बहवः, सहस्रशः अन्याः नद्यः अपि। एतेषु कुरवः, पञ्चालाः, मध्यदेशीयाः, पूर्वाद्याः, पुंड्राः, कलिंगाः, मगधाः, दक्षिणप्रदेशीयाः, अपरान्ताः, सौराष्ट्राः, शूराः, अभीराः, अर्बुदाः, करुषाः, मालवाः, परिपात्रनिवासिनः, सौवीराः, सैन्धवाः, हुनाः, शाल्वाः, कोसलाः, मद्रकाः, रामाः, अंबस्थाः, पारसिकाद्याः—सर्वे जलं पिबन्ति, समृद्धे, हृष्टे, सन्निकृष्टे च प्रदेशे सहवासं कुर्वन्ति, महाभाग। भारतभूमौ चत्वारि युगानि—कृत, त्रेता, द्वापर, कलि—विद्यन्ते; अन्यत्र नास्ति। अत्र तपस्विनः तपः कुर्वन्ति, यजमानाः यज्ञान् यजन्ति; अत्र श्रद्धया दानं परलोकसाधनार्थं दीयते। जम्बूद्वीपे पुरुषः यज्ञरूपः मनुष्यो यज्ञैः पूज्यते, अन्येषु द्वीपे यज्ञविष्णुः अन्यथा पूज्यते। भारतं जम्बूद्वीपे श्रेष्ठं, कर्मभूमिः; अन्यत्र भोगभूमिः। अत्र, महर्षे, सहस्रसहस्रजन्मानां पुण्यसंभारेण कदाचित् मानवजन्म प्राप्तिः भवति। देवाः गीतं गायन्ति—"धन्याः भारतभूमिजाः, यत्र स्वर्गमोक्षमार्गः; तत्र पुण्येन पुनः पुनः मानवत्वं लभ्यते" इति। ये कर्माणि तस्य फलानि च विष्णवे परमात्मने संन्यस्य, कर्ममाहात्म्यं प्राप्त्वा तं लयं यान्ति—ते शुद्धाः तत्त्वतः गच्छन्ति। स्वर्गकर्मक्षये शरीरपातात् कुत्र गमिष्यामः न ज्ञायते; भारतभूमौ इन्द्रियविहीनाः न सन्ति, ते धन्याः। मैत्रेय, जम्बूद्वीपस्य नव विभागाः शतसहस्रयोजनविस्तारः संक्षेपेण तव वर्णितः। जम्बूद्वीपं शतसहस्रयोजनविस्तारं, तस्य परिवृत्य, समुद्रः—लवणोदकः—मण्डलरूपेण स्थितः। श्रीपराशरः उवाच—यथा जम्बूद्वीपः लवणसमुद्रेण परिवृतः, तथा लवणसमुद्रस्य परितः प्लक्षद्वीपः स्थितः। जम्बूद्वीपस्य विस्तारः शतसहस्रयोजनमितः; प्लक्षद्वीपः तस्य द्विगुणः। प्लक्षद्वीपस्य अधिपः मेधातिथिः, तस्य सप्त पुत्राः—शान्तहयः ज्येष्ठः, ततः शिशिरः। सुखोदयः, आनन्दः, शिवः, क्षेमकः, सप्तमः ध्रुवः—एते प्लक्षद्वीपस्य नृपाः। शान्तहयः, वर्षः, शिशिरः, सुखः, आनन्दः, शिवः, क्षेमकः, ध्रुवः—एते सप्त विभागाः। तेषां सीमाः पर्वतैः चिन्हिताः; सप्त पर्वतानि तेषां नामानि—गोमदः, चन्द्रः, नारदः, दुन्दुभिः, सोमकः, मुमना, सप्तमः वैभ्राजः। तत्र रम्येषु पर्वतप्रदेशेषु, एषु भूमिषु, पापरहिताः जनाः देवैः गन्धर्वैः च सह नित्यं निवसन्ति।