एषा सरित् तत्र प्रवहति, तस्यां स्थितजनाः पिबन्ति; तस्याः पानात् न कदाचित् स्वेदो जायते, न दुर्गन्धो, न जरा, न च इन्द्रियाणां क्षयः। तस्याः पानात् शुद्धचित्ताः जनाः तत्र जायन्ते; यदा तस्याः फेनुः मन्दमारुतैः शुष्कः स्यात्, स कूलान् प्रति गच्छन् जाम्बूनदाख्यं सुवर्णं भवति, यत् सिद्धानां भूषणाय योग्यं स्मृतम्। मेरोः पूर्वे भद्राश्वः, पश्चिमे केतुमालः; एतेषां मध्ये इलावृतं प्रदेशं विद्धि, मुनिश्रेष्ठ। तत्र पूर्वे चित्ररथवनम्, दक्षिणे गन्धमादनः, पश्चिमे वैभ्राजः, उत्तरतो नन्दनं नाम प्रख्यातं वनम् अस्ति। अरुणोदः, महाभद्रः, असितोदः, शमानः—एते देवैः सदा सेवन्ते चत्वारः सरः। शीतान्तः, श्वक्रमुञ्जः, कुररी, माल्यवान्, वैकङ्कः च अन्ये च—एते मेरोः पूर्वे केसराचलाः पर्वताः; तत्रैव त्रिकूटः, शिशिरः, पतङ्गः, रुचकः च सन्ति। दक्षिणे निषधादयः केसराचलाः पर्वताः—शिखिवासः, सवैदूर्यः, कपिलः, गन्धमादनः; पश्चिमे जारुध्यादयः केसराचलाः; मेरुं प्रति समिपस्थेषु प्रदेशेषु जठरादिषु शङ्खकूटः, ऋषभः, हंसः, नागः च अन्ये च स्थिताः; उत्तरतो कालञ्जरादयः केसराचलाः पर्वताः। मेरोः शिखरे दिव्यं ब्रह्मणः पुरी महानगरी विराजते, या स्वर्गेषु प्रसिद्धा, चतुर्दशसहस्रयोजनविस्तीर्णा। तस्याः सर्वतो दिक्षु च विदिक्षु च इन्द्रादीनां लोकपालानां मुख्याः पुरीः प्रसिद्धाः सन्ति। तत्र विष्णोः पादयोः समुत्पन्ना गङ्गा, चन्द्रमण्डलं प्लावयन्ती, ब्रह्मपुरीं सर्वतः दिवः पतति। सा तत्र पतित्वा चतुर्धा विभागं गच्छति—दिशानुसारं शीतालका, अलकनन्दा, चक्षुर्भदा इति। शीतानदी पूर्वपर्वताद् आकाशे गत्वा अन्यं पर्वतं प्रति ययौ; ततो भद्राश्वदेशं पूर्ववाहिनी समुद्रं प्रति प्रवहति। तथैव अलकनन्दा दक्षिणं भारतं प्रविश्य सप्तधा विभज्य समुद्रं यान्ति। चक्षुः पश्चिमपर्वतान् अतिक्रम्य केतुमालाख्यं पश्चिमप्रदेशं गत्वा समुद्रं प्रविशति। भद्रा उत्तरपर्वतान् उत्तरकुरून् च अतिक्रम्य, उत्तरोदधिं प्रति यान्ति, मुनिश्रेष्ठ। आनीलः, निषधः, माल्यवत्, गन्धमादनः—एतेषां मध्ये मेरुः पद्मकोशाकृतिः स्थितः। भारताः, केतुमालाः, भद्राश्वाः, कुरवः—एते लोकपद्मस्य पत्राणि पर्वतरेखाभिः चिन्हितानि। जठरः देवकूटः च दक्षिणोत्तरे, आनीलनिषधयोः मध्ये स्थितौ पर्वतौ। गन्धमादनः कैलासश्च पूर्वपश्चिमयोः स्थितौ, प्रत्येकं शीत्योजनविस्तीर्णौ। निषधः पारिशात्रश्च मेरौ पार्श्वयोः स्थितौ, यथा पूर्वे स्थिताः। त्रिशृङ्गः जारुधिः च उत्तरपर्वतौ, पूर्वपश्चिमयोः मध्ये स्थितौ। एवं जठरादिपर्वतानां परितः मेरुं सर्वतो व्यवस्थिताः पर्वताः, मुनिश्रेष्ठ। शीतान्ताद्याः केसराचलाः पर्वताः मेरुं चतुर्दिशं शोभयन्ति, मुनिश्रेष्ठ। तेषु पर्वतशृङ्गेषु, सिद्धचारणसेवितेषु, रम्याणि पुराणवनानि सन्ति। तत्रैव लक्ष्मीविष्ण्वग्निसूर्यादिदेवानां पुण्यस्थानानि, यानि किन्नरश्रेष्ठैः सेव्यमानानि। गन्धर्वयक्षराक्षसा, दैत्यदानवाश्च, तेषु शैलकन्दरासु दिवानिशं क्रीडन्ति। एतानि भूमौ स्वर्गसदृशानि पुण्यस्थलानि; दुष्कृतिनः शतजन्मसु अपि तत्र न गच्छन्ति। भद्राश्वे भगवान् विष्णुः हयग्रीवरूपे तिष्ठति, द्विजश्रेष्ठ; केतुमाले वराहरूपे, भारतवर्षे कूर्मरूपे। कुरुषु मत्स्यरूपे गोविन्दः स्थितः; हरिः विश्वरूपेण सर्वत्र व्याप्य विराजते। स एव सर्वाधारः, सर्वव्यापी, किम्पुरुषादिषु अष्टसु प्रदेशेषु स्थितः, मुनिश्रेष्ठ; तत्र न दुःखं, न श्रमः, न क्षुधाभयं वा। तत्र जनाः स्वस्थाः, निर्भयाः, सर्वदुःखविवर्जिताः; स्थिरायुषः दशसहस्रद्वादशसहस्रवर्षपर्यन्तम् जीवन्ति। तत्र न देवाः वृष्टिं कुर्वन्ति, न च पृथिव्यां जलं यथा अन्यत्र; न च तत्र कृतत्रेतादियुगस्य ज्ञानम्। प्रतिप्रदेशं सप्त पर्वतश्रेण्यः, तासु शतशः नद्यः प्रवहन्ति, द्विजोत्तम। श्रीपराशर उवाच—समुद्रस्य उत्तरतः, हिमवत्पर्वतस्य दक्षिणतः या भूमिः सा भारतं नाम, यत्र भरतवंशजा वसन्ति। तस्याः नवसहस्रयोजनं विष्कम्भः, मुनिवर्य; एषा कर्मभूमिः, यत्र स्वर्गमोक्षौ लभ्येते। महेन्द्रमलयसह्यशुक्तिमानृक्षविन्ध्यपारियात्राः—एते सप्त मुख्यपर्वताः। अत्र पुण्येन स्वर्गं प्राप्नुवन्ति, पापकर्मणा तिर्यग्योनिं वा नरकं वा यान्ति, मुनिश्रेष्ठ। अत्रैव स्वर्गमोक्षमध्यमपर्यन्तस्थितयः प्राप्यन्ते; मर्त्यानां कर्मभूमिः अन्यत्र न विद्यते। भारतवर्षे नव खण्डाः—इन्द्रद्वीपः, केसरुः, ताम्रपर्णी, गभस्तिमान् इत्यादयः।