पराशरः उवाच— प्रियव्रतः कर्दमस्य कन्यां पत्नीं स्वीकृत्य तया सह एकादश पुत्रान् उत्पादितवान्। तस्य पुत्राः महाबुद्ध्याः, वीर्यवन्तः, संयताः, पितुः प्रियतमा अपि च प्रसिद्धाः। तेषां नामानि शृणु— आग्नीध्रः, अग्निबाहुः, वपुष्मान्, द्युतिमान्, मेधः, मेधातिथिः, भाव्यः, सवनः, ज्योतिष्मान् दशमः, सत्यनामः च। तस्य पुत्राः बलपराक्रमप्रसिद्धाः आसन्। तेषु मेधः, अग्निबाहुः, पुत्रः च योगनिष्ठाः, पुण्यसम्पन्नाः, पूर्वजन्मस्मृतयुक्ताः, राज्ये मनः न स्थापयन्ति स्म। सर्वदा शुद्धाः सन्तः, सर्वाणि कर्माणि फलेच्छारहिताः सम्यक् अकुर्वन्। ततः प्रियव्रतः सप्त महात्मनः पुत्रान् सप्त द्वीपेषु विभज्य स्थापितवान्। जम्बूद्वीपं आग्नीध्राय दत्तवान्, प्लक्षद्वीपं मेधातिथये, शाल्मलीद्वीपं वपुष्मने, कुशद्वीपं ज्योतिष्मने, क्रौञ्चद्वीपं द्युतिमने, शाकद्वीपं भाव्याय, पुष्करद्वीपं सवने। आग्नीध्रः जम्बूद्वीपस्य अधिपः अभवत्; तस्य नव पुत्राः प्रजापतेः तुल्याः आसन्— नाभिः, किम्पुरुषः, हरिवर्षः, इलावृतः, रम्यः, हिरण्वान्, कुरुः, भद्राश्वः, केतुमालः च धर्मात्मा राजा। ततः जम्बूद्वीपस्य विभाजनं शृणु। दक्षिणभागः हिमाह्वान् नाभये दत्तः, हेमकूटः किम्पुरुषाय, नैषधः हरिवर्षाय, मेरुः इलावृताय मध्ये स्थितः, नीलपर्वतस्य अधः रम्याय, श्वेतः हिरण्वने, शृङ्गवानः उत्तरभागः कुरवे, मेरोर् पूर्वभागः भद्राश्वाय, गन्धमादनः केतुमालाय। एवं सः पुत्रान् स्वस्वभागेषु स्थापयित्वा, राजा शालग्रामे महातपः आरब्धवान्। किम्पुरुषाद्यष्टभागेषु स्वाभाविकसिद्धिः, सुखं सुलभं, द्वन्द्वनास्ति, न वृद्धिः, न मृत्यु, न धर्माधर्मौ, न श्रेष्ठाधममध्यमविभागः। तत्र कालेषु न युगविभागः, किन्तु हिमाह्वानं नाभेः महात्मनः। तस्य पुत्रः ऋषभः मेरुदेव्यां जातः, ऋषभात् भरतः शतपुत्रेषु ज्येष्ठः। सः धर्मानुसारं राज्यं कृत्वा, विविधयज्ञान् संपाद्य, ज्येष्ठं भरतं पृथिव्याः अधिपतिं कृतवान्। सः भाग्यशाली तपस्यार्थं पुलस्त्याश्रमं गतः, वनवासनिष्ठः अभवत्। विधिवत् तपः कृत्वा, तपसा कृशः, शिराः स्फुटिताः, नग्नः, मुखे वस्त्रपट्टिका स्थापयित्वा, वीरपथं गतः। तेन भूमिः भरताय दत्ता, तस्मात् एषा भरतविख्याता। भरतस्य पुत्रः सुमतिः धर्मात्मा जातः। सः यज्ञान् विधिवत् कृत्वा, इच्छितं राज्यं पुत्राय दत्तवान्; भरतः पृथिव्याः प्रभुः, समृद्धिं पुत्रे समर्पितवान्। योगनिष्ठः शालग्रामे देहत्यागं कृतवान्, योगिवंशे ब्राह्मणः जातः। मैत्रेयः उवाच— तस्य कर्माणि पुनः कथयामि। सुमतेः इन्द्रद्युम्नः जातः; तस्मात् परमेष्ठी, तस्मात् प्रतिहारः, तस्य पुत्रः प्रतिहार्तः, भुवः पुत्रः उद्गीथः, तस्मात् प्रस्तरः, पृथोः पुत्रः नक्तः, नक्तात् गयः, गयस्य पुत्रः नरः, तस्य पुत्रः विराट्, तस्मात् बलबुद्धिसम्पन्नः पुत्रः, तस्य पुत्रः महान्तः, तस्मात् उमनस्युः, त्वष्टृः त्वष्टृपुत्रः, विराजः राजपुत्रः। शतजिदः शतपुत्रः अभवत्, तेषु विशगुः, ज्योतिः च प्रमुखौ, तैः जनाः वर्धिताः। तैः भरतभूमिः नवभागेषु विभक्ता, तेषु वंशजैः प्राचीनकाले भोगिता। कृतत्रेतादियुगैः युगवृत्तयः स्थापिताः। एषा स्वायम्भुवस्य सृष्टिः, येन जगत् पूरितम्; वराहकल्पे सः पूर्वमन्वन्तरस्य अधिपः आसीत्।