माघवः देवेश्वरः स्वविनाशहेतुभूतं गर्भं ज्ञात्वा, दित्याः समीपमगच्छत्। स विनयेन तामुपसेवमानः, तस्या गर्भं प्रविशितुमिच्छन्, शतसंवत्सरपर्यन्तं प्रतीक्षां चकार। तस्याः गर्भे स्वशक्त्या विवरं दृष्ट्वा, अन्त्ये वर्षे स अवसरमवपद्य तस्यां प्रविवेश। तदा दितिः अपशुद्धपादुका शय्यां प्रविश्य सुप्ता; तस्मिन्नेव काले इन्द्रः तस्या गर्भं प्रविष्टवान्। स वज्रायुधधारी इन्द्रः तं महान्तं गर्भं सप्तधा चिच्छेद; तदा तेन ताड्यमानः शिशुः भीषणं निनादमकुरुत। इन्द्रः पुनः पुनः ‘मा रोदीः’ इति तमुक्त्वा, तं गर्भं सप्तधा विभज्य, कोपात् पुनरपि तमेव कर्म चकार। वज्रेण प्रतिप्रत्येकं खण्डं सप्तधा चकार; एवं वातवेगसमाना मरुतो देवगणाः उत्पन्नाः। एवं श्रीपराशरः कथयति—यदा सः पृथुः महर्षिभिः पूर्वं राजाभिषिक्तः, तदा जगन्नाथः क्रमशः राज्यविभागं चकार। ब्रह्मा सोमाय ताराग्रहयाज्ञतपसां च, ओषधीनां च, राज्यं दत्तवान्। वैश्रवणाय राजराज्यं, वरुणाय आपां, विष्णवे आदित्येषु, पावकाय वसुषु, इत्येवं विभाजनं कृतवान्। दक्षाय प्रजापतित्वं, वासवाय मरुतां, प्रह्लादाय दैत्यदानवानां शासनम् अदात्। धर्मराजाय यमाय पितॄणां राज्यं, ऐरावतं गजानां, सिंहानां च सर्वेश्वरत्वं दत्तवान्। पक्षिणां गरुडः, देवेषु वासवः, अश्वेषु उच्चैःश्रवाः, गवां वृषभः, इत्येवं प्रजासु श्रेष्ठाः नियुक्ताः। सर्वमृगेषु सिंहः, सर्पेषु शेषः, स्थावराणां हिमालयः, मुनिषु कपिलः, नखदन्तिनां व्याघ्रः, वृक्षेषु प्लक्षः राजा कृतः। एवं प्रभेदेषु श्रेष्ठाः नियुक्ताः। एवं राज्यविभागं कृत्वा, दिशां पालकान् अपि नियुक्त्य, ब्रह्मा प्रजापतिः सर्वत्र तान् प्रतिष्ठापितवान्। पूर्वदिशि वैराजस्य पुत्रः सुधन्वा, दक्षिणे कर्दमस्य शंखपादः, पश्चिमे राजसस्य केतुमान्, उत्तरदिशि पार्जन्यस्य हिरण्यरोमाः, इत्येवं चतुर्दिक्षु चतुर्दिक्पालाः नियुक्ताः। एतेषां रक्षया सप्तद्वीपवती पृथ्वी नगरैः सहितैः धर्मेण पाल्यते। एते सर्वे राजानः च, अन्ये च, महात्मनः विष्णोः अंशभूताः लोकरक्षणार्थं सृष्टाः। ये भूतपूर्वाः, भविष्यन्ति, वर्तमानाः च, सर्वे प्रजापतयः, विष्णोः एवांशाः, स एव सर्वभूताधिपः। देवाधिपाः, दैत्याधिपाः, दानवेश्वराः, मांसभक्ष्याधिपाः, पशुपतयः, पक्षिपतयः, नरपतयः, सर्पपतयः, नागपतयः, वृक्षपतयः, पर्वतपतयः, ग्रहपतयः, भूतेषु ये जाताः, भविष्यन्ति, वर्तमानाः च, ते सर्वे विष्णोः अंशसम्भूताः। हे विप्रश्रेष्ठ! हरेः विना अन्यः कश्चन जगद् व्यवस्थानं धर्तुं न शक्नोति। स एव अनादिनिधनः सृष्ट्यादौ जगत् सृजति, स्थितौ पालयति, अन्ते संहरति, रजःसत्त्वादिरूपं धारयन्। सृष्टौ स चतुर्धा भवति; स्थितौ अपि स चतुर्विधं स्थितः; संहृतौ च जनार्दनः चतुर्विधेन रूपेण लयं करोति। तत्रैकांशेन ब्रह्मा रूपेण, अन्यैः अंशैः मरिचिसंयुक्ताः प्रजापतयः, तृतीयांशेन कालः, चतुर्थांशेन सर्वभूतानि; एवं सृष्टौ रजोगुणप्रधानः चतुर्धा भवति। स्थितौ विष्णुः एकांशेन स्थितः, अन्यैः अंशैः मनवः च, अन्येन कालरूपः, अन्येन सर्वभूतानां मध्ये स्थितः, सत्त्वगुणाधिष्ठितः परमपुरुषः। संहृतौ तु तमोगुणप्रधानः, एकांशेन अजः रुद्रः भवति; अन्यैः अंशैः अग्निर्यमादिरूपः, कालरूपः, सर्वभूतात्मरूपश्च। एवं लयकाले अपि चतुर्धा विभागः सदा प्रवर्तते। ब्रह्मा, दक्षादयः, कालः, सर्वभूतानि—एते हरेः शक्तयः, सृष्टिकरणहेतवः। विष्णुः, मनवः, कालः, सर्वभूतानि—एते विष्णोः शक्तयः, स्थितिहेतवः। रुद्रः, कालमृत्यवः, सर्वभूतानि—एते जनार्दनस्य चतुर्विधा शक्तयः संहाराय। जगतः आदौ, मध्ये, अन्ते च, ब्रह्मा, मरिच्यादिभिः सह, भूतैः च, सृष्टिं करोति। एवं भगवतः विष्णोः महिमानं, सृष्टिस्थितिलयकारणत्वं, अंशावतारांशैः सर्वेषां प्रजापतिप्रभृतीनां नियोजनं च, श्रीपराशरः सम्यक् संप्रत्यवर्णयत्।