स्वसा नामिनी कश्यपस्य पत्नी यक्षराक्षसान् ससर्ज, मुनिः अप्सरसोऽजनयत्, अरिष्टा च महाबला गन्धर्वान् अपादयत्। एते कश्यपप्रजाः स्थावरजङ्गमभेदेन, तेषां पुत्रपौत्राः शतसहस्रशः सन्ति। एषा, हे ब्राह्मण, स्वरौचिषे मन्वन्तरे सृष्टिः कथ्यते। महता वैवस्वते च वारुणे च मन्वन्तरे, कृतयुगे च, ब्रह्मणा जुह्वानेन यत्सत्त्वसृष्टिः साऽत्र वर्ण्यते। पूर्वं च पितामहः स्वयमेव सप्तर्षीन् स्वपुत्रत्वेन नियुक्तवान्, गन्धर्वसर्पदेवदानवानां रक्षार्थं, हे उत्तमपुरुष। अथ दितिः पुत्रान् नष्ट्वा कश्यपं तुष्टुम् ऐच्छत्; सा सम्यक् तं पूजयामास, हे तपोधन। कश्यपः तस्याः तुष्टः सन् वरं ददौ; सा च वव्रे पुत्रं बलवन्तं महाबलम्, इन्द्रशत्रुवधाय समर्थम्। मुनिना तस्यै घोरः स वरः प्रदत्तः, ततोऽनन्तरं कश्यपः स्वभार्यां प्रति वाक्यम् अभाषत— "यदि त्वं एकचित्तया, शुचिसंकल्पया, यत्नेन च, शतवर्षपर्यन्तं गर्भं धारयिष्यसि, तव पुत्रः इन्द्रं हन्ता भविष्यति।" इति उक्त्वा भगवतीं कश्यपः सह तया समगच्छत्; सा च परमशौचेन गर्भं धारयामास। तदा देवेशः मघवान् इन्द्रः, स्वविनाशहेतुभूतं तं गर्भं विज्ञाय, दितिं विनीतः उपसेवितुम् आरब्धवान्। गर्भं प्रवेष्टुकामः इन्द्रः तत्रैव प्रतीक्षां चकार; शतवर्षे समाप्ये, स्वशक्त्या स अवसरं ददर्श। दितिः अपवित्रपादुका शय्यां प्रविश्य निद्रां जगाम; तस्मिन्नेव क्षणे इन्द्रः तस्या गर्भं प्रविवेश। वज्रपाणिः इन्द्रः तं महागर्भं सप्तधा छित्त्वा, ताडिते गर्भे, स बालः भीषणं रोदितुम् आरब्धवान्। "मा रुदः" इति पुनः पुनः इन्द्रः उवाच; तथापि स गर्भः सप्तधा विभक्तः, इन्द्रः च कोपात् पुनः तद्वदाचरत्। स्ववज्रेण शत्रुघ्नः इन्द्रः तं प्रत्येकं भागं सप्तधा पुनरपि छित्त्वा, तत्र मारुताख्याः देवाः उत्पन्नाः, ये वातवेगा अभवन्। एवं श्रीपराशरः आह—यदा सः पृथुः पूर्वं महर्षिभिः अभिषिक्तः राजा अभवत्, तदा क्रमशः जगन्नाथेन स्वामीत्वानि नियुक्तानि। ब्रह्मा सोमाय नक्षत्रग्रहयाज्यतपोवनानां, यज्ञस्य च, तपसश्च, अधिपत्यं दत्तवान्। राज्ञां राज्यम् वैश्रवणाय, आपां वरुणाय, आदित्येषु विष्णवे, वसुषु पावकाय (अग्नये) दत्तम्। दक्षाय प्रजापतित्वं, वासवाय (इन्द्राय) मारुतानां, प्रह्लादाय दैत्यदानवानां अधिपत्यं दत्तम्। यमं धर्मपतिं पितॄणां राजा अभिषिच्य, ऐरावतं गजानां, सिंहानां गर्जन्तीनां च प्रभुं दत्तवान्। गरुडं पक्षिणां, वासवम् (इन्द्रं) देवतानां, उच्चैःश्रवसमश्वानां, वृषभं गावां चाधिपत्यम् दत्तवान्। सर्वमृगेषु सिंहं, अनन्तं शेषं च सर्पाणां नित्यं प्रभुं कृतवान्। हिमालयं स्थावराणां राजा, कपिलं मुनीनां ऋषिसत्तमं, व्याघ्रं नखदंष्ट्रिणां प्रभुं चकार। प्लक्षं वृक्षाणां राजा, एवं अन्येषां जातीनां अपि श्रेष्ठान् अधिपतीन् नियुक्तवान्। एवं ब्रह्मणा राज्यविभागः कृतः, दिशां च पालाः स्थापिता, सः सर्वत्र संस्थापितः। पूर्वदिशि वैरजस्य प्रजापतेः पुत्रः सुधन्वा राजा नियुक्तः। दक्षिणे शंखपदः कर्दमस्य प्रजापतेः पुत्रः, पश्चिमे केतुमान् राजसस्यात्मजः, उत्तरस्यां दिशि हिरण्यरोमाः पार्जन्यस्य प्रजापतेः पुत्रः, अविजित्यः राजा अभिषिक्तः। एतेन सप्तद्वीपसमेतां पृथिवीं, नगरैः सहितां, धर्मेण स्वस्वभागे रक्षन्ति। एते सर्वे राजानः, अन्ये च, हे द्विजोत्तम, विश्वस्य पालनार्थं महात्मनः विष्णोः अंशरूपिणः सन्ति। ये पूर्वं, ये भविष्यन्ति, ये च वर्तमानाः, सर्वे प्रजापतयः, हे द्विज, विष्णोः एव अंशभूताः, सः सर्वभूताधिपः। ये देवाधिपाः, दैत्याधिपाश्च, दानवादिपाः, मांसाद्याधिपाश्च, पशुपक्ष्यादीनां, मनुष्याणां, सर्पाणां, नागाधिपानां, वृक्षगिरिग्रहाधिपानां, भूतपूर्वान्, वर्तमानान्, भविष्यतः च, सर्वे विष्णोः अंशेन जाताः। हि, हे विप्रश्रेष्ठ, हरिं विना, जगदधिपतिं, अन्यः कश्चन लोकव्यवस्थां धारयितुं न समर्थः। सः नित्यः जगत् आदौ सृजति, स्थितौ पालयति, अन्ते च संहरति, रजःसत्त्वादिरूपधारणेन। सृष्टौ सः चतुर्धा दृश्यते, स्थितौ चतुर्विधः, संहारे चतुर्भिः रूपैः जनार्दनः संहारं करोति। एकेन अंशेन अव्यक्तरूपधारी ब्रह्मा भवति; अन्यैः अंशैः मरीचिसंयुक्ताः प्रजापतयः उत्पद्यन्ते।