यत्र ह्यविनाशी भगवान् हरिः परमेश्वरः स्वयमेव हृदि तिष्ठति, तत्र वज्रस्यापि भङ्गः जायते, किमुत त्रिशूलस्य। तत्र तु, यदा तैः पापात्मभिः ऋत्विजः क्षिप्ताः, सा तामसी शक्तिः शीघ्रं विनष्टा। तेषु तेन शक्त्या दह्यमानेषु, स बुद्धिमान् ‘त्राहि मां कृष्ण! अनन्त!’ इति उच्चैः शरणं जगाम। स सर्वगतः, विश्वरूपः, लोकदुःखनाशनः, तान् ब्राह्मणान् मन्त्राग्निना असह्येन रक्ष, इति प्रार्थयामास। यथा विष्णुः, सर्वगतः जगदाचार्यः, सर्वेषु भूतेषु निवसति, तथैव एते ऋत्विजः तेन जीवन्ति। यथा अहं विष्णुमेव सर्वत्र पश्यामि, न तु वह्निम्, तथा अपि शत्रुषु, एतेषु ऋत्विजः तेनैव जीवन्ति, इति मन्ये। ये मां हन्तुम् आगताः, ये विषम् अदुः, ये वह्निना दग्धुम् इच्छन्ति, ये गजैः मम शरीरं मर्दयामासुः, ये च मां सर्पैः दष्टुम् इच्छन्ति—तेषु अहं समोऽस्मि, मित्रवत् एव पश्यामि; न चात्मानं पापिनं मन्ये। तेन सत्यम् एते दैत्यऋत्विजः अद्य जीवंतु। एवं तेन उक्तः, तैः सर्वैः स्पृष्टः, रोगरहिताः पुनः उत्थाय, ब्राह्मणाः तं विनयेन ऊचुः—‘दीर्घायुर्भव, अविघ्नबलवीर्ययुक्तः, पुत्रपौत्रसम्पन्नः, धनधान्यसमृद्धः च भूयाः।’ इति उक्त्वा, ते सर्वं यथावत् दैत्यराजस्य महर्षये निवेदयामासुः। श्रीपराशर उवाच—यदा हिरण्यकशिपुः श्रुतवान् यः तामसी शक्तिः निष्फला अभवत्, तदा सः स्वपुत्रं आहूय, अस्य तेजः कारणं पप्रच्छ। हिरण्यकशिपुरुवाच—‘प्रह्लाद, त्वं महातेजाः; किं तत् त्वया कृतम्? किमिदं मन्त्रैः उत्पादितम्, उत स्वभावतः जातम्?’ एवं पितरि पृष्टे, प्रह्लादः असुरसुतः पादयोः प्रणम्य, इदं वचनम् अब्रवीत्—‘न मन्त्रैः न च स्वभावतः एषा शक्ति, पितः; यस्य हृदि अव्ययः भगवान् तिष्ठति, तस्य एषा सामान्यशक्तिः। यः परपापं स्वस्य न मन्यते, तस्य पापागमनं न भवति, कारणाभावात्। यः कर्मणा, मनसा, वाचा चान्येषां हिंसां करोति, तस्य तद्बीजं जात्यां महत् दुःखफलम् उपजनयति। अहं न पापं इच्छामि, न च करोमि, न च वदामि; यः केशवः सर्वभूतस्थः, मयि च स्थितः, तमेव चिन्तयामि। शारीरं, मानसिकं, दैविकं, भौतिकं च दुःखं—कुतः स्यात् तस्य, यस्य मनः सर्वत्र शुभं? अतः, निश्चलया भक्त्या सर्वेषां प्रति आचरितव्यम्, सर्वभूतेषु हरिं विदित्वा।’ एवं श्रुत्वा, दैत्याधिपतिः कोपवदनः, राजसभायाम् स्थित्वा, दैत्यगणान् आज्ञापयत्—‘एनं दुष्टबालं राजगृहात् शतम् योजनान् दूरं क्षिप्त्वा, गिरिशिखरे पतयन्तु; तत्र तस्य शरीरं शिलाभिः चूर्णयन्तु।’ ततः सर्वे दैत्यदानवा बालकं निष्पिपेषुः; स हृतहरिः हृदि पतन् अपतत्। पतनस्य समये, केशवभक्ता, जगद्धारिणी पृथ्वी, तं भक्तिपूर्णा संप्रत्यगृह्णात्। स च यदा अक्षताङ्गः, अस्थिभिः अक्षतैः दृष्टः, हिरण्यकशिपुः शांबरं, मायावीनां श्रेष्ठम्, अब्रवीत्—‘न शक्यतेऽयं दुष्टबुद्धिः बालयः नाशयितुं; त्वं मायां जानासि, तस्मात् तं मायया विनाशय।’ शांबर उवाच—‘नूनम् अहं तं नाशयिष्यामि, दैत्याधिप; पश्य मम मायायाः प्रभावम्—अत्र सहस्रशः मायाः, कोटिशः अपि।’ ततः शांबरः प्रह्लादं प्रति मायां सृष्ट्वा, तस्य विनाशाय उद्यतः, प्रह्लादः तु समदृष्टिः सर्वं पश्यन् स्थितः। समाहितचित्तः, शांबरेऽपि अमर्षरहितः, प्रह्लादः माधुसूदनं स्मरन् आसीत्। तदा तस्य रक्षायै, भगवान् आज्ञया, ज्वलनदीप्तः सुदर्शनचक्रः समुपस्थितः। तेन त्वरितगमिना चक्रेण, बालकस्य शरीरं रक्षता, शांबरस्य सहस्राणि मायाः विनष्टाः। ततः दैत्यपतिः आज्ञापयत्—‘मारुतः शीघ्रं मम वचनेन, एनं दुष्टं शोषयतु।’ तेन सहमतः सः वातः, कठोरः शीतलश्च, तस्य शरीरं शोषयन्, महद् दुःखं जनयामास। तदवगत्य, असुरबालकः, धर्मधारिणं परमेश्वरं हृदि धारयामास। तदा जनार्दनः हृदि स्थितः प्रह्लादेन, तं भीषणं वातम् अपिबत्; क्रुद्धः जनार्दनः तं वातम् अपि नाशयामास। एवं सर्वा मायाः नष्टाः, वातोऽपि विनष्टः, स बुद्धिमान् बालकः पुनः आचार्यगृहं प्रतिनिवृत्तः। प्रतिदिनं, आचार्यः तं बालकं नीतिशास्त्रं, राजानां फलं ददाति, शिष्ययः। यदा आचार्यः तं शास्त्रसारं ज्ञात्वा, शिष्टं च, पितरं निवेदयामास। आचार्य उवाच—‘तव पुत्रः, दैत्यराज, नीतिशास्त्रं सम्यक् अधीतवान्; प्रह्लादः भार्गवकृतं शास्त्रं सारतः अवगतम्।’ हिरण्यकशिपुरुवाच—‘मित्रेषु, शत्रुषु, राज्ञा कथं आचरितव्यम्? प्रह्लाद, किम् उदासीनानां त्रिषु लोकेषु आचरणीयम्?