तदा सुराचार्याः प्रह्लादं समुपविश्य स्नेहेन तं प्रोत्सारयन्तः प्राहुः—"वत्स, त्वं पितरं प्रति विरोधं च शत्रौ भक्तिं च परित्यज। स एव सर्वेषां गुरूणां गुरुः, सर्वोत्तमः। अयं च कुलधर्मो महात्मनां प्रशंसनीयः; को वा त्रिषु लोकेषु मरीचिकुलस्य निन्दां कुर्यात्? पितरं च सर्वत्र उत्तमाचार्यं जानामि; अत्रापि नास्ति मिथ्या, केवलं सत्यमेव। सर्वेषां गुरूणां मध्ये पितैव श्रेष्ठो गुरुः; यथोक्तं, तत्र न किञ्चिदप्यसत्यं नापि दोषः। न सन्देहः—पिता गुरुरेव पूजनीयः; अतः मम चेतसि निश्चयं जातं यदत्र न कर्तव्यमतिक्रमणम्।" ततस्ते पुनः प्रह्लादं प्राहुः—"वत्स, किमर्थमेतदनन्त्यमनुवदसि? को हि यथावद्वक्तुं शक्नोति? परं तव वाक्यं निरर्थकम्।" इति श्रुत्वा प्रह्लादः तेषां वचोबद्धः मौनमुपगम्य, पुनः स्मितपूर्वकं प्राह—"किं पुनरस्य अनन्त्यस्य श्रेयः? कथयन्तु गुरवः, यदि वः न क्लेशः स्यात्।" "धर्मार्थकाममोक्षाश्च पुरुषार्था इति कीर्तिताः; तस्मात् किमस्य अनन्त्यस्य प्रयोजनम्? मरीच्यादिभिः, दक्षादिभिः, अनन्तैश्चान्यैः धर्मः प्राप्तः; अन्यैः अर्थः, अन्यैः कालः। ये चान्ये ज्ञानध्यानसमाधिभिः तत्त्ववित् बन्धनात् मुक्ताः, मोक्षं प्राप्तवन्तः। सर्वसमृद्धेः, ऐश्वर्यस्य, महत्त्वस्य, ज्ञानस्य, कुलस्य, कर्मणः, मोक्षस्य च एकमेव मूलं हरिपूजनम्। यतः धर्मार्थकाममोक्षाख्या अपि फलं तस्मात् एव सम्पद्यन्ते, किमनन्त्यस्यापि प्रयोजनम्?" "किं बहुना? भवन्तः एव वृद्धाः; यत् उचितमयुक्तं वा, तद् वदन्तु। अस्माकं विवेकः लघुः।" इत्युक्त्वा ते प्रह्लादं प्रत्यभिवदन्तः प्राहुः—"बालक, त्वां वयं क्रोधाग्नेरपि रक्षितवन्तः; यदि पुनः वदिष्यसि, न जानासि अस्माकं विज्ञानम्। यदि वचनेभ्यः त्वं न भ्रमं त्यजसि, तर्हि ते कुत्सितं मनो नाशयितुं मायावीमप्सरसमाह्वयिष्यामः।" पुनः प्रह्लादः प्राह—"कः कं हन्ति? कः वा रक्षति? आत्मैवात्मानं हन्ति रक्षति च सम्यग्विपरीतं वा चरन्।" इत्युक्ते, क्रुद्धाः दैत्यानां गुरवः भीषणां मायावीमप्सरसमुत्पादयामासुः, या ज्वलन्मालया दीप्तिमती बभूव। सा भयानका सन्निकर्षेण प्रह्लादं भीमस्वरेण समुपेत्य त्रिशूलेन वक्षसि तं ताडयामास। किन्तु ज्वलज्ज्वालया त्रिशूलेन बालकस्य हृदयं गच्छता, तत् त्रिशूलं भूमौ शतधा भग्नमपतत्। यत्र हृदये अक्षरः हरिः स्वयं निवसति, तत्र वज्रपातोऽपि भग्नः स्यात्, किं पुनस्त्रिशूलस्य? तत्र, यदा दुष्टाः तैः विप्रैः पतिताः, सा मायाशक्तिः क्षिप्रं विनष्टा। तान् विप्रान् तया शक्त्या दह्यमानान् दृष्ट्वा प्रह्लादः विवेकी "त्राहि मां कृष्ण! अनन्त!" इति क्रन्दन् शरणं ययौ। "व्याप्तात्मन्, विश्वरूपिन्, संसारदुःखनाशक, एतान् ब्राह्मणान् मन्त्राग्निना दह्यमानान् रक्ष। यथा विष्णुः सर्वव्यापी जगद्गुरुः सर्वेषु जीवेषु स्थितः, एवं एते विप्राः अपि तेनैव जीवन्ति। न ह्यग्निं सर्वत्र पश्यामि, विष्णुमेव; शत्रुषु अपि विप्रेषु विष्णुं पश्यामि। ये मां हन्तुमिच्छन्ति, विषं ददति, दाहयन्ति, गजैर्दलयन्ति, सर्पैः दंशयन्ति च—तेषु मम समता, मित्रवत् एव। नाहं पापी मन्ये। एतेन सत्येन, दानवब्राह्मणाः जीवंतु।" एवं तेनोक्ताः, सर्वे तेन स्पृष्टाः रोगरहिताः भूत्वा पुनरुत्थाय, तं विनयेन ववन्दुः—"शुभं भवतु, आयुष्मान् भूयाः, अप्रतिहतबलवीर्यः, पुत्रपौत्रसम्पन्नः, धनधान्ययुतश्च।" इति उक्त्वा ते सर्वं यथावृत्तं दैत्यराजर्षये निवेदयामासुः। श्रीपराशर उवाच—एवमस्ति श्रुत्वा हिरण्यकशिपुः मायाशक्तेः व्यर्थत्वं, सः पुत्रं प्रह्लादं आहूय तस्य तेजः कारणं पप्रच्छ। हिरण्यकशिपुरुवाच—"प्रह्लाद, महातेजन्, किं तत् त्वया कृतम्? किमिदं मन्त्रसाध्यं वा, स्वभावजं वा?" श्रीपराशर उवाच—एवं पित्रा पृष्टः प्रह्लादः पादयोः प्रणम्य प्राह—"न मन्त्रैः, न स्वभावेन, नापि मम तेजः; यस्य हृदये अक्षरः वसति, तस्यैतद्वैशिष्ट्यम्। योऽन्येषां पापं स्वस्य न मन्यते, तस्मै पापस्यागमनं नास्ति, कारणाभावात्। यः कर्मणा, मनसा, वाचा चान्येषां हिंसां करोति, तस्य तद्बीजं जन्मनि जन्मनि दुःखं फलति। अहं न पापं इच्छामि, न करोमि, न ब्रवीमि; केशवं सर्वभूतस्थितं च आत्मन्येव चिन्तयामि। कायिकं, मानसिकं, दैविकं, भौतिकं दुःखं कुत्र स्यात्, यत्र सर्वत्र शुभचेताः? अतः, अचलं भक्तिं सर्वेषु भूतेषु हरौ स्थित्वा, विज्ञः साधयेत्।