प्रह्लादः, आत्मनः वृद्धावस्थायाम्, यदा सर्वाणि कर्माणि तस्य अगोचराणि भवन्ति, तदा किं कर्तुं शक्नोति, यदा शक्तिमान् सन् यथाकालं कर्म न अकुर्वत्, मूढबुद्धिः सन्? एवं, यः पुरुषः सर्वदा निरर्थकाभिलाषैः व्याकुलचित्तः भवति, सः शुभे प्रवृत्तिं न प्राप्नोति, यथा तृष्णायुक्तः जनः सदा तृषितः भवति। बाल्ये क्रीडासक्तः, यौवने विषयेषु प्रवृत्तः, अज्ञानवशात् तथा शक्तिहीनः, वृद्धावस्था अकस्मात् आगच्छति। अतः विवेकिनः जनः बाल्ये अपि सततं शुभे प्रवृत्तिं कुर्यात्, बाल्य-यौवन-वृद्धत्वेभ्यः अनिर्बद्धः। एतत् अहं त्वां सम्यक् उक्तवान्, यदि त्वं अवगच्छसि, तद् असत्यं नास्ति। मम तुष्ट्यर्थम्, हे विष्णवः, तं स्मर, यः बन्धन-मोक्षदः अस्ति। तस्य स्मरणे किं परिश्रमः? तस्य स्मरणात् शुभता लभ्यते; नित्यं स्मरन्तः तं पापविनाशं अपि प्राप्नुवन्ति। तस्य सर्वभूतनिवासिनः प्रति, दिनं च रात्रिं च, तव मनः स्नेहेन पूर्णं भवतु; एवं सर्वदुःखं त्यजिष्यसि। कः विवेकी सर्वत्र त्रिविधदुःखैः पीडितान् भूतान् शोकयति? अहं अपि दुर्बलः सन्, भूतानां हिते हर्षं कुर्याम्; दुःखस्य फलं हानिः। यदि भूताः वैरबन्धनात् दुःखं जनयन्ति, तदा, हा, विवेकिनः जानन्ति, यः मोहाभिभूतः सः खिद्यनीयः। एतानि दैत्यमतानि, विभिन्नदृष्टिभिः उत्पन्नानि, मया वर्णितानि; एतानि स्वीकृत्य, मे सारं शृणु। एष सर्वं विश्वं विष्णोः विस्तारः, यः सर्वभूतान् व्याप्नोति; अतः विवेकिनः तदात्मन्य् अद्वैतं पश्येयुः। अतः त्वं च वयं च दैत्यभावं परित्यजेम; परमानन्दप्राप्त्यर्थं यत्नं कुर्याम। यत् अग्निना न विनश्यति, न सूर्येण, न सोमेन, न वायुनाऽपि, न वर्षेण वा वरुणेन, न सिद्धैः, न राक्षसैः— न यक्षैः, न दैत्याधिपैः, न सर्पैः, न किन्नरैः, न मानवैः, न पशुभिः, न दोषैः, न स्वयम् उत्पन्नेन किञ्चन— ज्वरः, नेत्ररोगः, अतिसारः, प्लीहाव्याधिः, उदरगुल्मः, अन्ये च, ईर्ष्या, जाड्यं, शीतता, राग-लोभादि, एते सर्वे ह्रासं जनयन्ति। किन्तु अन्येन उपायेन तद् न कदापि नीयते, यः परमशुद्धः; यः तं परित्यजति, केशवः हृदये स्थितः सन्, तस्य अशुद्धिः जायते। स्थूलात् अनस्थूलस्य च परिवर्तनात् त्वं न रमस्व; अहं सत्यम् उक्तवान्—सर्वत्र, हे दैत्याः, समत्वं कुर्वन्तु, समत्वं अमरस्य पूजनम्। तस्य तुष्टे धर्मार्थकामस्य किम् अप्राप्यं? यः ब्रह्मवृक्षस्य शरणं गच्छति, सः नूनं महत् अनन्तफलम् प्राप्नोति। एवं, तस्य दानकर्माणि दृष्ट्वा, दैत्याधिपस्य भीताः, तस्य कुक्क्षिणः शीघ्रं आह्वयन्तः, तं इदं वचनम् ऊचुः। "हे कुक्क्षिणः, एष पुत्रः मम, अन्ये च, दुष्टबुद्धयः; सः भ्रष्टनायकः, पापः, शीघ्रं हन्तव्यः।" "तस्य सर्वभोज्ये हाला-हलम् विषं मिश्रयन्तु; गुप्तं कुर्यन्तु, न विलम्बः, हन्तव्यः।" त एवम् पितुः आज्ञया, विषं प्रह्लादाय ददुः। तद् घोरं हाला-हलम् विषं, यत् अनन्तज्वरं जनयति, तस्य भोजनं मिश्रितम्, सः प्रह्लादः तद् अदद्। तद् विषं भुक्त्वा, प्रह्लादः निर्विकारः अभवत्, तस्य मनः न व्याकुलम्; अनन्तस्य शक्त्या तद् विषं निरर्थकं कृतम्। ततः, तं विषं पच्यमानं दृष्ट्वा, भयभीताः दैत्याः दैत्याधिपं उपगम्य, नमस्कृत्वा, इदं वचनम् ऊचुः। "हे दैत्यराज! यत् विषं दत्तम् तत् घोरं, किन्तु तव पुत्रः प्रह्लादः तद् भोजनसहितं पचति।" "शीघ्रं, शीघ्रं, हे दैत्यब्राह्मणाः! तस्य विनाशाय उपायं यच्छन्तु, न विलम्बः।" ततः ते प्रह्लादं, विनयसम्पन्नं, उपगम्य, ऊचुः— "हे दीर्घायुषः! ब्रह्मणः प्रसिद्धवंशे जातः, त्वं दैत्यराजस्य हिरण्यकशिपोः पुत्रः।" "किं देवैः, किं अनन्तेन, किं अन्येन तव? तव पिता सर्वलोकाधिपः, त्वं अपि तादृशः भविष्यसि।" "अतः, एतत् विरोधं, शत्रुपूजां, परित्यज; तव पिता सर्वेषां श्रेष्ठः, आचार्याणां आचार्यः।" "एतत् स्वीकुरु, हे महाभाग; एष कुलः प्रशंसनीयः; त्रिषु लोकेषु कः अन्यथा वदेत् मरीचिवंशस्य?" "मम पिता, सर्वत्र उत्तमाचार्यः, अहं अपि तद् जानामि; अत्र अपि नासत्यं, सत्यम् एव।" "सर्वेषां आचार्याणां पिता श्रेष्ठः; यद् उक्तं तत् सत्यम्, न किञ्चित् दोषः।" "न संशयः, पिता आचार्यः, सः पूजनीयः; अतः मम मनसि निश्चयं—अत्र न अतिक्रान्तव्यम्।" "यद् उक्तं—'किम् एतद् अनन्तम्?'—कः यथायोग्यं वदेत्? किन्तु तानि वचनानि निरर्थकानि।" एवं उक्त्वा, तैः वाक्यैः निगृहीतः च, मौनं अकरोत्; ततः स्मितं कृत्वा पुनः उक्तवान्—'किम् एतद् अनन्ते शुभम्?' "भवतु, किम् अनन्ते शुभम्? ब्राह्मणाः, वदन्तु, यदि अनन्ते उक्तं श्रुत्वा न क्लिश्यन्ति।" "धर्मः, अर्थः, कामः, मोक्षः—एते चत्वारः पुरुषार्थाः; तस्मात्, किम् अनन्तेन प्रयोजनम्?" "मरीच्यादिभिः, दक्षादिभिः, अनन्तैः, धर्मः प्राप्यः; अन्यैः अर्थः; अन्यैः कालः।" एवं प्रह्लादस्य धर्मयुक्तं संवादं, तस्य विष्णुभक्तिं, दैत्यराजस्य क्रूरताम्, तथा तस्य पुत्रस्य अनन्तशक्त्या विषं निरर्थकं कृतम्, तस्य गुरूणां उपदेशं च, सर्वं एकस्मिन् प्रवाहेण आस्ते।