हिरण्यकशिपुः स्वपुत्रं प्रह्लादं, यस्य तेजः अपरिमेयम्, पादयोः नमन्तं उत्थाप्य, सस्नेहं सम्बोधितवान्। सः प्रह्लादं प्रीत्या पप्रच्छ, “वत्स! यत् त्वया अधीतं पठितं च, तेषु सर्वेषु किम् उत्तमं, किम् श्रेष्ठं वाक्यम् इदानीं त्वया लब्धम्?” तदा प्रह्लादः, पितुः आदेशेन, मनः एकाग्रयाः, हृदयस्थं तत्त्वं वक्तुम् आरब्धवान्। सः उवाच, “अहं सर्वकारणस्य महात्मनः अनादेः अनन्तस्य अजस्य जरारहितस्य कुतःचिद् अव्ययस्य अनिर्विकारेण नमः करोमि।” एवं श्रुत्वा, दैत्यराजः हिरण्यकशिपुः, क्रोधेन नेत्राणि रक्तानि कृत्वा, पुत्रस्य गुरुम् अपश्यत्, तस्य ओष्ठौ कम्पमाने, तं ब्राह्मणं तिरस्कृत्य उवाच, “अरे मिथ्याब्राह्मण! किम् एतत् शत्रुप्रशंसा युक्तं? मूढः त्वं एतं बालं मम अवज्ञाय पथः भ्रान्तः कृतवान्!” ततः गुरुः दैत्येश्वरं सम्बोधितवान्, “दैत्यपतिः! क्रोधं मा कुरु; तव पुत्रः यत् मया उपदिष्टं न वदति।” हिरण्यकशिपुः पुनः प्रह्लादं पप्रच्छ, “वत्स! त्वया कस्य उपदेशः कृतः, कथं च? वद प्रह्लाद! यत् मया उपदिष्टं, तत् न वदसि—गुरुः अपि एवं वदति।” प्रह्लादः सस्नेहं उत्तरं दत्तवान्, “हृदयस्थितः विष्णुः जगतः स्वामी अस्ति; तस्मात् परं परमात्मानं विहाय, कः कस्य उपदेशं दातुम् शक्नोति, पितः?” हिरण्यकशिपुः क्रुद्धः पुनः प्रह्लादं उवाच, “कः एष विष्णुः, यं त्वं पुनः पुनः मम पुरतः, लोकनाथस्य, स्मरयसि?” प्रह्लादः प्रत्युत्तरं दत्तवान्, “यस्य परमं पदं वाङ् अतीतं, यं योगिनः ध्यायन्ति, यस्मात् जगत् उत्पन्नम्—सः विष्णुः परमेश्वरः।” हिरण्यकशिपुः पुनः उवाच, “अज्ञः! अन्यः कः परमेश्वरः, स्वबलात् स्थितः? त्वं मृत्युम् इच्छसि, यतः पुनः पुनः एतत् वदसि।” प्रह्लादः विनयेन उवाच, “न केवलं मम, पितः, सर्वस्य विष्णुः कारणं, सृष्टा च, परमेश्वरः। कृपया, क्रोधं मा कुरु।” हिरण्यकशिपुः पुनः उवाच, “कः अस्य दुष्टस्य, पापचेतसः, हृदयम् भ्रान्तं कृतवान्, येन सः विमूढः अधर्मवचनं वदति?” प्रह्लादः प्रत्युत्तरं दत्तवान्, “न केवलं मम हृदयं विष्णुः व्याप्नोति, सः सर्वेषु लोकेषु स्थितः; सः सर्वव्यापी, सर्वकर्मणि माम्, त्वाम्, सर्वान् बान्धवान् योजयति, पितः।” हिरण्यकशिपुः आज्ञापयत्, “एतं दुष्टं गुरुकुले निगृह्य शास्त्रयतु; कः एतं पापचेतसं शत्रुप्रशंसायाम् प्रेरितवान्?” ततः दैत्यैः प्रह्लादः पुनः गुरुकुलं नीतः, यत्र सः दिवा-निशं श्रमपूर्वकं विद्याम् अधीतवान्, श्रोतुम् उत्सुकः। कालः अतीतः, हिरण्यकशिपुः पुनः प्रह्लादं आह्वयत्, “वत्स! यत् त्वया अधीतं, तस्य किञ्चित् श्लोकं पठ।” प्रह्लादः उवाच, “यतः प्रधाना च पुरुषः उत्पन्नौ, यतः चराचरं जगत् आगतम्—सः विष्णुः सर्वकारणः, नः अनुग्राह्यः अस्तु।” हिरण्यकशिपुः क्रुद्धः आज्ञापयत्, “एष पापचेताः मारणीयः; तस्य जीवने किम् प्रयोजनम्? कुलस्य कलङ्कः जातः, पक्षिणः पङ्क्षच्छेदकः इव।” ततः हिरण्यकशिपुना आज्ञाप्य, दैत्याः महायुधैः सुसज्जिताः, सहस्रशः प्रह्लादं संहाराय उद्युक्ताः। विष्णुः उवाच, “यथा अहं युष्माकं अस्त्रेषु, युष्मत्सु च स्थितः, एतत् सत्यम्—युष्माकं अस्त्राणि माम् न स्पृशन्तु।” दैत्यैः शतशः अस्त्रवर्षेण आहतः सन्, प्रह्लादः किंचित् दुःखम् न अनुभूतः, पुनः पुनः नूतनः जातः। हिरण्यकशिपुः पुनः उवाच, “मूढः! शत्रुपक्षात् निवर्तस्व; अहं तव अभयम् ददामि—बुद्धिमान् भव, मोहात् मा स्थाः।” प्रह्लादः प्रत्युत्तरं दत्तवान्, “यदा सर्वभीतानां हरः मम मनसि स्थितः, पितः, कुतः भीः? तं स्मरन्, जन्म-जरामृत्यु-भयम् सर्वम् नश्यति।” हिरण्यकशिपुः सर्पान् आह्वयत्, “सर्पाः! एष पापचेताः, दुष्टः, अधर्मं आचरति—तं विषाग्निना शीघ्रं विनाशयत।” ततः कुहकः, तक्षकः, अन्धकः च, महाविषेण प्रह्लादं सर्वाङ्गे दष्टवन्तः। तथापि, कृष्णं स्मरन्, प्रह्लादः महासर्पदंशे अपि, स्वदेहं न अनुभूतवान्, स्मरणानन्दे स्थितः। सर्पाणां दंष्ट्राः भग्नाः, शिरसि मणयः विदीर्णाः, हृदये तापः, कम्पमानाः—किन्तु प्रह्लादस्य त्वचि किंचित् अपि न अभवत्; दैत्यराज! अन्यं उपायं विचिन्तय। हिरण्यकशिपुः दिशां पालान् गजांस् च आज्ञापयत्, “दिशापालाः! महातुन्दाः गजाः! एतं शत्रुपक्षभङ्गकारं हनत; तुषाग्निः शुष्ककाष्ठं यथा, एवं तस्य संहारः भवतु।” ततः पर्वतसमानाः दिशापालाः गजाः प्रह्लादं भूमौ पतितम् कृत्वा, तुन्दैः विदारितवन्तः। प्रह्लादः गोविन्दं स्मरन्, गजतुण्डानां सहस्राणि वज्रसमानि तस्य वक्षसि भग्नानि, ततः पितरं सम्बोधितवान्। सः उवाच, “गजतुण्डाः वज्रसमानाः भग्नाः—एष मम शक्तिः नास्ति; जनार्दनस्मरणस्य, महाप्रद्वेषनाशकस्य, पापहरस्य बलम् एतत्।” हिरण्यकशिपुः पुनः आज्ञापयत्, “असुराः! अग्निं प्रज्वालयत; दिशापालाः! निवर्तध्वम्; वायुः! अग्निं प्रज्वालयतु; महाकाष्ठैः संवृतं एतं पापपुत्रं दहेयुः। ततः दानवाः अग्निना प्रेरिताः, प्रह्लादं दग्धवन्तः।” प्रह्लादः उवाच, “पितः! वायुः अग्निं प्रज्वालयन् अपि, सः माम् न दहति; सर्वत्र पद्मवनानि दृश्यन्ते, दिशः शीतलाः सन्ति।” ततः भृगुपुत्राः, महात्मानः, सुवर्णवाचः, हिरण्यकशिपुम् उवाचुः, “राजन्! पुत्रे, अनुजे च, क्रोधं मा कुरु; तव कोपः देवसंघेषु योज्यः, तत्र फलप्रदः। एवं ते तस्य शिशोः दण्डकर्तारः भविष्यन्ति।” ते पुनः उचुः, “बाल्यं सर्वदोषस्थानम्, दैत्यराज! तस्मात् बालके अतिप्रमादः क्रोधः न योज्यः।” यदि वाक्यैः सः हरिपक्षं न त्यजति, तर्हि तं मृत्युं साधयामः, मन्त्रबलात् तं विपरीतं करिष्यामः।