राज्ञा दैत्याधिपतिना प्रज्वलितः स अग्निः प्रह्लादस्य सर्वाङ्गेषु विन्यस्तः सन् अपि न तं द्विजश्रेष्ठ दग्धवान्, यतः वासुदेवो हृदि तस्य स्थितः। अथ महोदधौ तं बध्यमानं प्रह्लादं क्षिप्त्वा, पृथिवी कम्पिता, यतः स बुद्धिमान् बन्धनैः संयतः सन् चलति स्म। तस्य काञ्चनशिलासमकठिनं शरीरं, दैत्यराजेन विविधास्त्रैः प्रहृतम् अपि, न भग्नम्, यतः सर्वत्र तस्य चेतः अच्युत एव स्थितम्। सर्पाधिपाः दैत्यैः प्रेरिताः, विषाग्निदीप्तमुखाः, तं नाशयितुं न शेकुः, यतः स प्रह्लादः अतुलबलसम्पन्नः। गिरिभिः शरीरं पीड्यमानः अपि, स परमपुरुषं स्मरन्, विष्णुस्मरणदंशितः, स्वं प्राणं न त्यक्तवान्। उच्छ्रयात् अपवाहितः स महानुभावः, स्वर्गवासिना निपातितेन दैत्यराजेन एव धारितः। दैत्यपतिना प्रवाहितः शोषणवातः तस्य शरीरान्तर्गतः, तस्य चेतसि मधुसूदने स्थिते, सहसा नष्टः। दिग्गजानां मदोन्मत्तानां दैत्यपतिना रूपान्तरितानां, ये तस्य वक्षसि आपतन्ति स्म, करनखच्छेदेन च गौरवभङ्गश्च अभवत्। दैत्यराजपुरोहितैः पूर्वं कृतं विनाशकं मायाविद्यां, गोविन्दासक्तचेतसः तं नाशयितुं न शेकुः। शम्बरस्य मायामयानि सहस्राणि, ये कृष्णे प्रक्षिप्तानि, तस्य चक्रेण तानि सर्वाणि निवारितानि। दैत्यपतिहन्तृभिः आनीतं घोरं हालाहलविषं, अभिमानमोहवर्जितचेतसः तेन प्रह्लादेन उपभुक्तं पच्यते स्म। स सर्वेषां भूतानां समदृष्टिः, परममैत्रीसम्पन्नः, आत्मवत् परान् पश्यन्। धर्मात्मा, सत्यतेजःशौर्यादिगुणनिधिः, सर्वसज्जनानां आचार्यः सः। मैत्रेय उवाच— त्वया मनोर्वंशः कीर्तितः, महर्षे, विष्णुश्चैव जगतः कारणं शाश्वतम्। भगवता यदुक्तं प्रह्लादाय दैत्यश्रेष्ठाय— न तं दग्धवान् अग्निः, नास्त्राणि व्यथितवन्ति, न च प्राणान् त्यक्तवान्— इति च श्रुतम्। प्रह्लादो जलमग्नः सन्, पृथिवी कम्पिता; बध्यमानः क्षिप्तश्च, स गोसमूहैः ताडितः। गिरिभिः शरीरं पीड्यमानः अपि, न मृतः; तवैव तस्य महाबलस्य वृत्तान्तः श्रुतः। तस्य विष्णुभक्तस्य अतुलबलस्य कर्माणि श्रोतुमिच्छामि। केन हेतुनैव दैत्यैः अस्त्रैः ताडितः? किमर्थं स धर्मात्मा सागरे क्षिप्तः? किमर्थं गिरिभिः पीडितः, किमर्थं महोरगैः दृष्टः? किमर्थं पर्वतः शिखरात् अथवा वह्निजाले क्षिप्तः? किमर्थं दिग्गजानां दन्तशय्यायाम् स्थापितः? किमर्थं दैत्यैः शोषणवातः तस्मिन् प्रवाहितः? किम् मायाविद्यां दैत्याचार्यैः तत्र कृतम्? किम् सहस्रं मायाः शम्बरः प्रक्षिप्य चकार? किमर्थं घोरं हालाहलविषं दैत्यपतिहन्तृभिः तस्मै दत्तम्, कथं च तत् तेन पच्यते स्म? एतानि सर्वाणि, महाभाग, श्रोतुमिच्छामि— प्रह्लादस्य महात्मनः कर्माणि, येन तस्य परममहत्त्वं प्रकाशते। न हि अत्राश्चर्यं, यतः स दैत्यैः न हतः; विष्णुभक्तचेतसः कः निपातनीयः? धर्मनिष्ठस्य, केशवशत्रुनाशाय प्रवृत्तस्य, स्वकुलोत्पन्नैः दैत्यैः अपि तस्य कर्तुं दृष्टुं वा महती कठिनता। यः स्वभावतः धर्मात्मा, विष्णुभक्तः, अमत्सरी, तं दैत्यैः पीडितं कथं जातम्— एतत् वक्तुमर्हसि। एवमात्मगुणसम्पन्नं सत्यसन्धं महात्मानं नापि रिपवः प्रहारयन्ति, किमुत पक्षिणः अन्ये वा प्राणिनः? तस्मात् सर्वमेतत् विस्तारतः आख्यातुं त्वं क्षमः; दैत्याधिपतेः प्रह्लादस्य कर्माणि श्रोतुमिच्छामि। पराशर उवाच— शृणु, मैत्रेय, तस्य बुद्धिमतः प्रह्लादस्य वृत्तान्तम्, यस्य सदाचार एव स्थितः। दितेः सुतः बलवान् हिरण्यकशिपुः कदाचित् ब्रह्मणः वरदानप्रभावात् त्रिलोक्याः स्वाधीनतां प्राप्तवान्। स दैत्यः इन्द्रत्वं स्वीकृतवान्, सूर्यत्वं च; बलवान् असुरः वायुः, अग्निः, आपांपतिः, सोमश्च अभवत्। स एव कुबेरत्वं यमत्वं च प्राप्तः, यज्ञभागांश्च स्वयं समुपभुञ्जानः। देवाः तस्य भीताः स्वस्थानानि परित्यज्य, मानुषरूपेण भूमौ विचरन्ति स्म। त्रिलोक्यां विजित्य, सार्वभौमत्वगर्वसमन्वितः सः प्रियतमान् भोगान् अनुभूय, गन्धर्वैः स्तूयमानः आसीत्। तस्मिन्काले सिद्धाः, गन्धर्वाः, नागाश्च, महात्मनः हिरण्यकशिपोः सेवायाम् आसन्, स मद्यपानरतः। केचन वाद्यं वादयन्ति, केचन गीतानि गायन्ति, अन्ये जयशब्दान् कुर्वन्ति; सिद्धाः प्रमुदिताः दैत्यराजस्य पुरः नृत्यन्ति स्म। तत्र अप्सरसो मणिमयतलपर्यङ्केषु नृत्यन्त्यः, असुरः प्रमुदितः रम्ये प्रासादे मद्यं पिबन् स्थितः। तस्य पुत्रः प्रह्लादः नाम विश्रुतः, बाल्य एवाचार्यगृहं गत्वा पाठं पठति स्म। कदाचित् स धर्मात्मा, आचार्येण सह, पितुः दैत्याधिपतेः समीपं गच्छन् दृष्टः, स तदा मद्यपाने आसक्तः आसीत्।