अत्र, अरिष्टनेमेः पत्नीनां षोडश पुत्राः सन्ति। तेषु बहुपुत्रस्य विद्वांसः चत्वारः विद्युतः स्मृताः। प्रत्यङ्गिरायाः जातानां श्रेष्ठाः ऋचः ब्रह्मर्षिभिः पूजिताः। कृष्णाश्वस्य दिव्यर्षेः देवप्रहरणाः स्मृताः। सहस्रयुगान्ते सर्वेऽपि एते देवगणाः पुनः पुनः जन्मन्ति, तत्र त्रयस्त्रिंशत् वेदस्तुतिभ्यः जाताः, तेषां नित्यं लयः उत्पत्तिश्च इह कथ्यते। यथा, मैत्रेय, सूर्यः अत्र उदयति अस्तं च याति, एवं देवगणाः प्रत्येकयुगे उत्पद्यन्ते। श्रूयते दितिः कश्यपाय द्वौ पुत्रौ अददात्—हिरण्यकशिपुं च हिरण्याक्षं च, उभौ दुर्निवारौ। सिंहिका कन्या अभवत्, या विप्रचित्तिना पत्नीत्वं प्राप्ता। हिरण्यकशिपोः चत्वारः पुत्राः अभवन्, बलवत्तराः—अनुह्लादः, ह्लादः, प्रह्लादः बुद्धिमान्, संह्लादः च, सर्वे वीर्यवन्तः दैत्यवंशं वर्धयन्तः। तेषु प्रह्लादः महाभागः, सर्वत्र समदृष्टिः, जनार्दनस्य परमभक्तिं प्रोवाच। दैत्यराजेन सर्वाङ्गेषु दत्तं यत् अग्निः, तं न ददाह, द्विज श्रेष्ठ, यतः वासुदेवः हृदि तस्य स्थितः। महासमुद्रजलानि गतस्य, यदा प्रह्लादः बन्धनैः बद्धः चलति, भूमिः कम्पितवती। पर्वतानि तेन शरीरं पीडितानि, परन्तु विविधास्त्राणि दैत्यराजेन प्रक्षिप्तानि अपि, तस्य पर्वतसमानं शरीरं नाभेदयन्, सर्वत्र तस्य मनः अच्युते स्थितम्। दैत्यानां प्रेरिताः नागराजाः, विषाग्निमुखाः, तं नाशयितुं न शेकुः, यतः सः अपरिमिततेजाः आसीत्। पर्वतानि शरीरं पीडितानि, विष्णुस्मरणेन जीवनं न त्यक्तवान्। ऊर्ध्वात् पतितः, दैत्यराजः स्वर्गवासिना क्षिप्तः, प्रह्लादः तेन रक्षितः। दैत्यराजेन शरीरान्तः प्रविष्टः वातः, माधुसूदने मनः स्थिते, त्वरितं समाप्तः। दिग्गजाः दैत्यराजेन रूपान्तृताः, तस्य वक्षः प्राप्ताः, तेषां दन्ताः भग्नाः, गर्वोऽपि नष्टः। दैत्यराजस्य आचार्यैः पूर्वं कृतं विनाशकरं मायायोगं, गोविन्दे मनः स्थिते, तं न नाशयन्ति। शम्बरस्य सहस्र मायाः कृष्णे प्रवृत्ताः, तस्य चक्रेण निवारिताः। दैत्यराजघ्नैः लीतं घोरं हलाहलविषं, अहंकारमोहविहीनस्य तेन पीतं पच्यते। सः सर्वेषां जीवेषु समदृष्टिः, परममित्रभावयुक्तः, अन्यान् आत्मवत् पश्यन्। धर्मिष्ठः, सत्यवीर्यादिगुणनिधिः, सतां आदर्शः। मैत्रेयः उवाच—महर्षे, मनोः वंशं त्वया कथितम्, विष्णुः एव शाश्वतकारणं इति अपि। भगवतः प्रह्लादाय दैत्यश्रेष्ठाय यद् उक्तं—न अग्निः ददाह, न शस्त्राणि तं ताडयन्ति, न जीवितं त्यक्तम्। यदा प्रह्लादः जलमध्यं नीतः, भूमिः कम्पिता, बद्धः, गोसंघैः ताडितः। पर्वतानि शरीरं पीडितानि, न मृतः, तस्य महाबलम् त्वया पूर्वं उक्तम्। तस्य विष्णुभक्तस्य अतुलबलम् श्रोतुम् इच्छामि। किं कारणम् दैत्यैः शस्त्रैः ताडितः? किं कारणम् स धर्मात्मा समुद्रजलानि क्षिप्तः? पर्वतानि किमर्थं तं पीडितानि? नागैः किमर्थं दृष्टः? पर्वतशिखरात् किमर्थं क्षिप्तः? अग्निसमूहे किमर्थं पतितः? दिग्गजदन्तभूमौ किमर्थं शायितः? असुरैः किमर्थं वातः तस्य शरीरान्तः प्रक्षिप्तः? दैत्याचार्यैः किम् मायायोगः कृतः? शम्बरः सहस्र मायाः किमर्थं प्रवृत्ताः? दैत्यराजघ्नैः घोरं हलाहलविषं किमर्थं दत्तम्? तेन किमर्थं पच्यते? एतत् सर्वं महाभाग, प्रह्लादस्य कार्याणि, तस्य महत्तां दर्शयन्ति। नात्र आश्चर्यं, यतः दैत्यैः न हतः; यः विष्णुभक्तः, तं न क्षिप्तुं शक्यते। धर्मनिष्ठस्य, केशवशत्रुविनाशाय प्रवृत्तस्य, स्ववंशजैः दैत्यैः तं कर्तुं दुष्करम्। दैत्यैः तं धर्मात्मानं, विष्णुभक्तं, निरसूयकं यः आक्रान्तः, तस्य कारणं कथय। महानात्मनः शत्रवः अपि न ताडयन्ति, गुणसंपन्नं सत्यनिष्ठं; ततोऽपि पक्षिणः वा अन्यः जीवः किम् ताडयेत्? तस्मात्, महर्षे, सर्वं विस्तारतः कथय; दैत्यराजस्य कर्माणि श्रोतुम् इच्छामि। पराशरः उवाच—मैत्रेय, तस्य प्रह्लादस्य, महानात्मनः, सततं धर्मशीलस्य, कथा शृणु।