शतमेकं चैकं च रुद्राणां अप्रमेयबलानां नामानि कीर्त्यन्ते। ततः कश्यपस्य पत्नीनामपि नामानि शृणु—अदितिः, दितिः, दनुः, अरिष्टा, सुरसा, खसा, सुरभिः, विनता, ताम्रा, क्रोधवशा, इरा, कद्रू, मुनीति धर्मज्ञ। तासां सन्ततिं अपि शृणु। पूर्वस्मिन्मन्वन्तरे द्वादश श्रेष्ठाः देवाः तुषिताः इत्युच्यन्ते। वैवस्वतमन्वन्तरे त एव स्वयम् समागत्य विचारयामासुः। चाक्षुषमन्वन्तरस्य समाप्तिकाले सर्वे देवाः एकत्र समागम्य, “शिघ्रं आगच्छामः, अदितिं प्रविश्य मन्वन्तरे जन्म गृह्णीमहि; अस्माकं कल्याणाय भवतु,” इति न्यवेदयन्। तेन चाक्षुषमन्वन्तरे सर्वे अदितेः, दक्षकन्यायाः, कश्यपस्य, मरीचिपुत्रस्य, गर्भादजायन्त। तत्र विष्णुः, शक्रः, अर्यमाः, धात्रा, त्वष्टा, पूषा, विवस्वान्, सविता, मित्रः, वरुणः, अंशः, भग इति द्वादश आदित्याः अभवन्। चाक्षुषान्तरे तुषिता देवाः पूर्वमासन्, वैवस्वतान्तरे त एव द्वादश आदित्याः स्मृताः। सोमस्य सप्तविंशतिः पत्न्यः पुण्यशीलाः, ताः नक्षत्रभूताः नामभिः ख्याताः। तासां सन्ततयः दीप्तिमन्तः, अपरिमेयतेजसः। अत्र अरिष्टनेमिपत्न्यः षोडश पुत्राः, बहुपुत्रस्य चत्वारः विद्युतः स्मृताः। प्रत्यङ्गिरसः सन्तानानां श्रेष्ठाः ऋचः, ब्रह्मर्षिभिः पूजिताः। कृशाश्वस्य देवर्षेः देवप्रहरणाः कीर्त्यन्ते। सहस्रयुगान्ते एते सर्वे देवगणाः पुनः पुनर्जायन्ते। त्रयस्त्रिंशत् देवाः ऋग्भ्यः जायन्ते, तेषां च नित्यं विनाशोत्पत्तिदर्शनं क्रियते। यथा मैत्रेय, सूर्यः उदयास्तमयं करोति, तथा एते देवगणाः युगे युगे उत्पद्यन्ते। दितिः कश्यपात् द्वौ पुत्रौ ससूत, हिरण्यकशिपुं च हिरण्याक्षं च, दुर्जयान्। सिंहिका च कन्या, या विप्रचित्तिना पत्नीत्वेन स्वीकृता। हिरण्यकशिपोः चत्वारः पुत्राः अभवन्—अनuhlादः, ह्लादः, प्रह्लादः, संह्लादः; सर्वे वीर्यवन्तः, दैत्यवंशवर्धनाः। तेषु प्रह्लादः, महाभाग्यवान्, समदृष्टिः, जनार्दनभक्तिं परां प्रवदति स्म। दैत्यराजेन सर्वाङ्गेषु दग्धं वह्निना न स दग्धः, यतो वासुदेवः हृदि तस्य स्थितः। सागरसलिले बद्धः क्षिप्तश्च, पृथिवी कम्पिता; बन्धनैः संयतः, गवां गणैः पीडितः। तस्य पर्वतैः अपि संयुतस्य तनुः न भग्ना, यतः सर्वत्राच्युतस्मरणे मनः स्थितम्। दैत्यैः प्रेरिताः नागराजाः विषाग्निज्वलन्मुखाः तं नाशयितुं न शेकुः, तस्य तेजोऽतिविस्तृतम्। पर्वतैः अपि तदङ्गं पीड्यमानः, परमात्मस्मरणं कृत्वा, न प्राणान् जहौ। उच्चश्रृङ्गात् क्षिप्तः स महात्मा, दिविसद्भ्यः पतितेन दैत्यराजेन धृतः। दैत्येशेन प्रवर्तितो वायुः तस्य शरीरान्तर्गतः, तत्क्षणात् नष्टः, मधुसूदने मनः स्थिते। दिग्गजाः दैत्येशेन रूपान्तरीकृताः, तस्य वक्षसि सम्प्राप्ताः, दन्तच्छेदं गर्वनाशं च प्रापुः। दैत्यराजपुरोहितैः प्राचीनं मायाविद्यां विनाशकां तं गोविन्दसक्तचित्तं नाशयितुं न शेकुः। शम्बरस्य सहस्राणि मायानां कृष्णे प्रवर्तितानि, तस्य चक्रेण ताः निवारिताः। दैत्यनाथहन्तॄणां हाहाहालविषं तेन निगीर्य पच्यते, यस्य मानमोहौ नास्ति। स सर्वेषु भूतेषु समदृष्टिः, परममैत्रीयुक्तः, आत्मवत्परान् पश्यन्। धर्मात्मा, सत्यवीर्यादिगुणनिधिः, सर्वसज्जनानां आदर्शः आसीत्। एवं शरदिन्दुः, मैत्रेयः, प्राह—“त्वया मनोर्वंशः कथितः, विष्णुरेव चास्य जगतः कारणं शाश्वतम्। भगवता प्रह्लादाय यदुक्तं, न तं वह्निः दग्धवान्, न शस्त्राणि तं व्याप्नुवन्, न च स प्राणान् त्यक्तवान्। सलिले बद्धः प्रह्लादः पृथिवीं कम्पयन्, गवां गणैः पीडितः, पर्वतैः च संयुतः, न मृतः। तस्य तेजसो महत्त्वं त्वया पूर्वं उक्तम्। विष्णुभक्तस्य तस्य अतुलबलं कर्म श्रोतुमिच्छामि। किमर्थं दैत्यैः शस्त्रैः ताडितः? किमर्थं स धर्मात्मा सागरे क्षिप्तः? किमर्थं पर्वतैः पीडितः, किमर्थं महानागैः दृष्टः? किमर्थं पर्वतशिखरात् वा वह्नौ वा पतितः?” इति।