सूत उवाच— यदा गतिः सर्वोर्ध्वं तिर्यगधः च निरोधवर्जिता स्यात्, तदा, हे बालाः, किं कारणं यत् भूम्याः अन्तं न पश्यथ? इति नारदेन उक्तम्। तद्वचनं श्रुत्वा ते सर्वे सर्वतोदिशं प्रस्थिताः; अद्यापि ते न निवर्तन्ति, यथा नद्यः सागरं प्रति वहन्ति। श्वेताश्वानां नष्टे पुनः, दक्षः प्रचेतसः पुत्रः, वैरुण्या सह सहस्रं पुत्रान् पुनः उत्पादयामास। तस्य पुत्राः, विविधवर्णाश्वयुक्ताः, सृष्ट्यर्थं पुनः अभवन्; किन्तु, हे ब्रह्मन्, ते नारदस्य पूर्वं उक्तं वचनं न स्म शुश्रुवुः। सर्वे परस्परं समालोच्य, महर्षिः तान् स्पष्टं अवदत्—"भ्रातॄणां पन्थानं नूनं अनुवर्तितव्यं, अत्र न संशयः।" "भूमेः प्रमाणं ज्ञात्वा ततः सन्ततिं सृजामः," इति तैः उक्तम्। त एव तेनैव मार्गेण सर्वतोदिशं प्रस्थिताः; अद्यापि ते न निवर्तन्ति, यथा नद्यः सागरं प्रति वहन्ति। तस्मात् कालात्, हे द्विज, यः भ्रातरं अन्विष्य गच्छति, स तेनैव प्रकारेण विनश्यति; तस्मात् विज्ञानी तद् न कर्तव्यम्। पुत्रेषु नष्टेषु, दक्षः प्रजापतिः तद् अवगम्य, कोपाविष्टः सन् नारदं शशाप। ततः, सृष्ट्यर्थं इच्छन् प्राज्ञः प्रजापतिः, हे मैत्रेय, वैरुण्या सह षष्टिं कन्याः उत्पादयामास, यथा श्रुतम्। दश धर्माय, त्रयोदश कश्यपाय, सप्तविंशतिः सोमाय, चत्वारः अरिष्टनेमये दत्ताः। द्वौ बहुपुत्राय, द्वौ एवाङ्गिरसे, द्वौ च विदुषे कृष्णाश्वाय दत्ताः; तासां नामानि मम शृणु। अरुन्धती, वसु, जामि, लघ्ना, भानु, मरुत्वती, संकल्पा, मुहूर्ता, साध्या, विश्वा—एता धर्मस्य दश पत्न्यः। तासां अपत्यं शृणु: विश्वायाः—विश्वेदेवाः, साध्यायाः—साध्याः, मरुत्वत्याः—मरुतः, वसोरपत्यं—वसवः अभवन्। भान्व्याः पुत्राः भानवः, मुहूर्तायाः—मुहूर्तजाः। लघ्नायाः घोषा, जाम्याः नागवीथिः अभवत्। अरुन्धत्या—पार्थिवानि सर्वाणि, संकल्पात्—संकल्प एव आत्मा अभवत्। अष्टौ वसून्, बहुरूपिणः, जीवन्तः, प्रकाशदायकाः, अहं विस्तरेण वक्ष्यामि। आपः, ध्रुवः, सोमः, धर्मः, अनिलः, अनलः, प्रत्युषः, प्रभासः—एते वसवः नामतः प्रसिद्धाः। आपः—वैतान्द, श्रम, शान्त, अध्वनि; ध्रुवस्य—प्रसिद्धः कालः, यः लोकान् प्रकाशयति। सोमस्य—प्रसिद्धः वर्चः, यस्मात् तेजः जायते। धर्मस्य—द्रविण, हुतहव्यवाहः; मनोहरायाः—शिशिर, प्राण, रावणः अभवन्। अनिलस्य पत्नी शिवा; तयोः पुत्रौ मनोजव, अविज्ञातगति। अनलस्य पुत्रः कुमारः, शरवणात् जातः; तस्य अनुचराः शाख, विशाख, नैगमेयः। कृत्तिकानां पुत्रः कार्त्तिकेयः इति प्रसिद्धः। प्रत्युषस्य पुत्रः देवल ऋषिः; देवलस्य द्वौ सुतौ—क्षमावत् चान्यः। बृहस्पतेः भगिनी, महाप्रतिष्ठिता, योगनिष्ठा, विरक्ता, सर्वं जगद् विचरन्ती, प्रभासस्य, अष्टमस्य वसोर्, पत्नी अभवत्। तस्याः पुत्रः विश्वकर्मा, महातेजाः, सहस्रकलावान्, देवतानां विश्वकर्मा। स सर्वाभरणकर्ता, श्रेष्ठः शिल्पिनां; स देवविमानानि निर्मितवान्, मानवाः अपि तस्य महाशिल्पेन जीवन्ति। अजैकपादः, अहिबुध्न्यः, त्वष्टा, महाबलः रुद्रः; त्वष्टुः सुतः—विश्वरूपः, तपस्वी। हरः, बहुरूपः, त्र्यम्बकः, अपराजितः, वृषाकपिः, शम्भुः, कपर्दी, रैवतश्च। मृगव्याधः, शर्वः, कपाली—एते एकादश रुद्राः, त्रैलोक्यनाथाः। एकशतैकं च रुद्राणां अनंतवीर्याणां नामानि प्रसिद्धानि; कश्यपस्य पत्नीनाम् अपि नामानि शृणु—अदितिः, दितिः, दनुः, अरिष्टा, सुरसा, खसा। सुरभिः, विनता, ताम्रा, क्रोधवशा, इरा, कद्रू, मुनी—एतानि अपि शृणु, तासां अपत्यं शृणु। पूर्वमन्वन्तरे द्वादश देवश्रेष्ठाः तुषिताः इति प्रसिद्धाः; वैवस्वतमन्वन्तरे ते परस्परं समालोच्य, चाक्षुषस्य मनोः अन्ते सर्वे समागताः। ते ऊचुः—"शिघ्रं गच्छाम, हे देवाः, अदितिं प्रविश्य मन्वन्तरे जन्म गृह्णीम; एषः अस्माकं कल्याणाय स्यात्।" एवं उक्त्वा, चाक्षुषमन्वन्तरे, अदितेः, दक्षकन्यायाः, कश्यपात्, मरीचिपुत्रात्, सर्वे अभवन्। तत्र विष्णुः, शक्रः, अर्यमन्, धाता, त्वष्टा, पूषा पुनः अभवन्। विवस्वान्, सविता, मित्रः, वरुणः, अंशः, भगः च—एते द्वादश आदित्या अभवन्। चाक्षुषान्तराले तुषिता देवाः पूर्वं आसन्; वैवस्वतान्तराले त एव द्वादश आदित्याः स्मृताः। सप्तविंशतिः या सोमस्य पत्न्यः, धर्मनिष्ठाः, ताः सर्वा नक्षत्रैः सह सम्बद्धाः, तैः नामभिः प्रसिद्धाः; तासां अपत्यं तेजस्वि, अनन्ततेजसः अभवत्।