सा तं प्रोवाच—"भगवन्, अहं स्वर्गं गन्तुमिच्छामि; अनुग्रहशील मुनि, त्वं मम गमनाय अनुमतिं दातुमर्हसि।" तया एवं उक्तः स मुनिः, तस्यां मनः संलग्नं कृत्वा, प्रत्युवाच—"किञ्चिद्दिनानि स्थीयतां, सौम्ये।" एवं तया प्रत्यूक्तः स महात्मा मुनिः तया सह पुनः शतम् वर्षाणि रमणीयानि कामान् अनुभवन् अवसत्। ततः सा पुनः "अनुमतिं देहि, भगवन्, स्वर्गलोकं गन्तुमिच्छामि," इति प्रार्थयामास। स मुनिः "एवं अस्तु," इत्युक्त्वा, पुनः "किञ्चिदेव स्थीयताम्," इति अवदत्। अन्यत् शतम् वर्षाणि यावत्, सा सुन्दरानना स्नेहस्मितेन प्रोवाच—"मुनिवर, स्वर्गं गन्तुमिच्छामि।" तया एवमुक्तः स मुनिः क्षणमालिङ्ग्य ताम्, "क्षणमत्र स्थीयतां, सुश्रोणि; चिरकालं त्वं भविष्यसि गता," इत्युक्त्वा, सा पुनः मुनिना सह क्रीडन्ती द्विशतेः वर्षाणां समीपे स्थितवती। सा स्वर्गराजगृहं गन्तुमिच्छन्ती यदा प्रार्थयामास, तदा मुनिः तया तन्वीया समभिहितः पुनः "किञ्चिदेव स्थीयताम्," इत्युक्तवान्। सापि तस्य शापभीत्या, सौम्या, दयार्द्रया च, विरहदुःखं ज्ञात्वा, मुनिं न जहौ। स महर्षिः तया सह दिवानिशं रममाणः, प्रेम्णा गृहीतचित्तः, नित्यनूतनसुखं अनुभवन् अवसत्। एकदा स मुनिः, किञ्चिदावश्यकत्वात्, आश्रमात् निर्गतः; तस्य निर्गच्छतः सा शुभाङ्गना पप्रच्छ—"क्व गच्छसि?" तया एवमुक्तः स मुनिः प्रत्युवाच—"दिवसः परिवृत्तः, शुभे; अहं सायं संध्यां कर्तुमिच्छामि, अन्यथा मम कर्माणि लुप्येयुः।" ततः सा मधुरस्मितेन मुनिवरं प्राह—"सर्वधर्मविद्, किमद्यैव तव दिवसः परिवृत्तः?" "बहूनि वर्षाणि, विप्रश्रेष्ठ, तव दिवसः परिवृत्तः; अत्र न विस्मयः—कस्यैषा विस्मयस्य कथा भविष्यति?" मुनिः उवाच—"प्रभाते त्वं, सुश्रोणि, अत्र पुण्यतीरे आगता; अहं त्वां दृष्टवान्, त्वं मम आश्रमं प्रविष्टवती। अद्य सायं संध्या प्राप्ता, दिवसः गतः; यदि ते सत्यं मन्यसे, कस्यायं विनोदः?" प्रम्लोचा उवाच—"ब्राह्मण, अहं प्रभाते आगता, एतत् सत्यं, न तु मिथ्या; परन्तु तव तत्रैकस्यां वेदनायाम् शतानि वर्षाणि अतीतानि।" सोमः उवाच—तदा भयाकुलः स मुनिः, पद्मलोचनां तां पप्रच्छ—"कियद् कालं मया सह त्वया व्यतीतम्, भद्रे?" प्रम्लोचा उवाच—"सप्तशतानि नव च वर्षाणि, षण्मासाः, त्रयश्च दिनाः अतीतानि।" मुनिः उवाच—"सत्यं वद, भद्रे—किमेषा हास्यकथा, उत एवमेव? अहं केवलं एकं दिवसं त्वया सह अतीतमिति मे अभवत्।" सा उवाच—"कथं तव पुरतः मिथ्या वदेमि, ब्राह्मण? विशेषतः त्वं यः परिशीलनमार्गानुगः, अद्य मां पृच्छसि।" सोमः उवाच—तस्याः सत्यवचनं श्रुत्वा, स मुनिः, राजवंशसम्भव, पुनः पुनः आत्मानं निन्दन्, "धिग् माम्!" इति अवदत्। मुनिः उवाच—"मे तपः नष्टम्, ब्रह्मविदां सम्पद् विनष्टा; विवेकः नष्टः, योषितां मोहहेतुः कश्चित् मया सृष्टः। षडूर्मिव्यतिक्रान्तं ब्रह्म, आत्मसंयमेन ज्ञेयम्; किन्तु मे मनः, हन्त, महत्या कामनया हृतम्। सर्वे व्रतानि, वेदाध्ययनहेतवः, संगात् अपवर्गमार्गेण नरकसमूहं गच्छन्ति।" एवं स्वयमेव आत्मनिन्दया, धर्मज्ञः स मुनिः, तत्र स्थितां अप्सरसं प्रति इदं वचनम् उवाच—"गच्छ, पापे, यत्रेच्छसि; यत् कर्तव्यं त्वया आसीत्, तत् कृतम्—इन्द्राज्ञया मम चित्तं चलितम्। रोषाग्निना त्वां भस्मीकरोतुं न इच्छामि, सप्तपद्या सख्यं मया सह कृतमस्ति, साधूनां मार्गः सः। किं तव दोषः, वा किमर्थं त्वयि कोपः? दोषः मम एव, यः आत्मेन्द्रियजयः न कृतः। इन्द्रस्य प्रियार्थं त्वया मम तपः नष्टम्; त्वं निन्दनीया, महन्मोहपतिता, निन्द्यैव।" सोमः उवाच—एवं स मुनिः ताम् उग्रं वचनम् अब्रवीत्; सा स्वेदेन सम्पूर्णा, कम्पमाना बभूव। तस्याः कम्पमाना, क्लान्ताङ्गी, ब्रह्मचारिणी च सा, स मुनिवरो रोषेण "गच्छ, गच्छ!" इत्युक्तवान्। सैव तेन तिरस्कृता, आश्रमात् निर्गम्य, व्योम्नि गच्छन्ती, वृक्षपत्त्रैः स्वेदम् अपोह्य। सा या तस्याः गात्रेभ्यः पतितं स्वेदं पावनैः पत्रैः अपोह्य, युवती तत्र किञ्चिद् अरुणपल्लवैः उपयुज्य गात्राणि अपोह्य। तस्मिन्नेव काले, मुनिना यद् गर्भं तस्याः शरीरे निवेशितम्, तत् रोमाञ्चस्वेदरूपेण बहिः निर्गतम्। वृक्षैः सः गर्भः गृहीतः, वातेन एकरूपः कृतः; मया तु सः गवां पयसा पोषितः, शनैः शनैः वर्धितः। वृक्षाग्रसमुत्पन्ना सा सुन्दरानना मारीषा नाम जाता; वृक्षाः तां तुभ्यं दास्यन्ति—क्रुध्य न। सा कण्डोः कन्या अभवत्, वृक्षसमुत्पन्ना अपि; सा मम अपि पुत्री, वातस्य च, प्रम्लोचायाश्च दुहितरि। स च पूज्यः कण्डुः, तपःक्षये प्राप्ते, मैत्रेय, विष्णोः पुरूषोत्तमं धाम प्रविवेश। तत्रैकचित्तः स हरिं पूजयन्, परं ब्रह्मस्तोत्रं जपन्, उत्तानबाहुः, स महायोगी, राजानां प्रिय, तत्र तस्थौ।