सर्वेन्द्रियाणां सृष्टेः परमं निवासस्थानं सदा यो भवति, शब्दादिरूपं च योऽस्ति, तं सृष्टिकर्तारं कृष्णं वन्दामः। अव्ययस्य च व्ययस्य च रूपेण यो नित्यं विषयानिन्द्रियैः प्राप्नोति, ज्ञानमूलं हरिं जगदुत्पत्तिस्थानं वन्दामः। इन्द्रियग्रह्येषु विषयेषु आत्मानं दातुं यो समर्थः, योऽन्तःकरणस्वरूपोऽस्ति, तं जगत आत्मानं वन्दामः। यस्मिन् समस्तं विश्वं स्थितं, यस्मात्सर्वं जायते, यत्र च लयं गच्छति, यो लयानां निवासः, प्रकृतिस्वरूपं तं वन्दामः। शुद्धः सन्, गुणरहितः सन्, मायया गुणवानिव दृश्यते, तं दिव्यं परमात्मानं, आत्मरूपिणं वन्दामः। अचलः, अजः, विशुद्धः, निर्गुणः, निर्मलः, स विष्णोः परमं पदं, परं ब्रह्म वन्दामः। न दीर्घः न ह्रस्वः, न स्थूलः न सूक्ष्मः, न कृष्णः न रक्तः, न स्नेहः न छाया न रूपं, असङ्गः च शरीररहितः। न देशः, न संयोगः, न गन्धः न रसः, न नेत्रं न श्रोत्रं, अचलः, न वाणी न हस्तः न गर्वः। न नाम न प्रमाणं, न सुखं न तेजः, न कारणं, अभयः, विमोहः, न निद्रा न जरा न मृत्युश्च। न रागः न शब्दः, अमृतः, अचलः, अनावृतः, पूर्वं चोत्तरं च, तदेव विष्णोः परमं पदं। परमैश्वर्यगुणयुक्तः, सर्वभूतव्यापी, संशयवर्जितः, तं विष्णोः पदं वन्दामः, यन्न वाच्यं न चाक्षुषं। एवं ध्यानैः विष्णुं स्तुवन्तः प्रचेतसः महोदधौ दशवर्षसहस्रं तपः प्रचक्रुः। तदा भगवाञ्जलः प्रसन्नः, नूतनोत्पन्ननीलोत्पलदलसन्निभवर्णः, तेषां जले प्रादुरासीत्। तं गरुडाधिरूढं दृष्ट्वा, प्रचेतसः भक्तिनम्रशिरसः तस्मै प्रणेमुः। ततो भगवानुवाच—'वरं वृणुध्वं यं कामयध्वं, अहं भवतः पुरतः प्रसन्नो वरदश्चास्मि।' ते च वरदं प्रणम्य प्रचेतसः ऊचुः—'पितुः आज्ञया, भूतवृद्धिकरं वयं प्राप्नुयाम।' भगवानपि तेषां यथाकामं वरं दत्त्वा तत्रैवान्तर्धानं जगाम, ते चोदधेरुत्तस्थुः। एतस्मिन्नेव काले, इति श्रीपराशरः, यदा प्रचेतसः तपः कुर्वन्ति स्म, तदा वृक्षाः भूमौ अनवस्थिताः सर्वत्र व्याप्ताः, जीवसङ्ख्यायाः हानिः अभवत्। वायवोऽपि न शशकुः प्रवातुम्, व्योम वृक्षैः आच्छन्नम्, दशवर्षसहस्रं प्राणिनः न चलितुमशक्नुवन्। तद्विलोक्य प्रचेतसः उदधेरुत्तस्थुः, सर्वे क्रोधेन समभिपूर्णाः, तेषां वक्त्रात् वाताग्निः निष्प्रसृतः। तदा वातः तान् वृक्षान् समूलं निष्क्षिप्य, तीव्रः अग्निः तान् दग्धवान्; एवं वृक्षाणां नाशः जातः। वृक्षाणां नाशं दृष्ट्वा, केवलं शाखाः शिष्टाः, सोमराजा प्रजापतिः तान् उपेत्य अब्रवीत्—'राजानः क्रोधं निगृह्य मम वचनं शृणुत, अहं वृक्षाणां च भवताम् च शमं करिष्यामि।' 'एषा कन्या शोभना तेजस्विनी, वृक्षकन्यायां रत्नमिव, मया गवां सह पालिता, भविष्यद्विदां च। सा मारिषा नाम, वृक्षोत्पन्ना, एषा भवतां पत्नी भूत्वा, नूनं वंशवृद्धिं करिष्यति।' 'भवतां शक्त्या मम च अर्धेन संयुक्तः, प्राज्ञः पुत्रः दक्षः नाम, प्रजापतिः, तस्यां जातः भविष्यति। स ममांशयुक्तः, भवद्वीर्यसंयुक्तः, अग्निसमतेजाः, प्रजाः पोषयिष्यति।' 'कश्चित् कण्डुः नाम महर्षिः, वेदविदां श्रेष्ठः, गोमतीतीरे रम्ये तपः अतीव आचरन्। तं विचालयितुम् इन्द्रः प्रम्लोचां नाम अप्सरसम् प्रेषयामास, या शुद्धस्मिता तं मुनिं मोहितवती।' 'तया मोहितः, स मुनिः शताधिकवर्षाणि तया सह मन्दरकन्दरायां कामासक्तचित्तः व्यतीत्य वासं कृतवान्। सा तं अब्रवीत्—"भगवन्, स्वर्गं गन्तुमिच्छामि, अनुग्रहीतोऽसि, मम अनुमतिं दातुमर्हसि।" तया एवमुक्तः मुनिः तस्यां स्नेहबद्धचित्तः प्रत्युवाच—"अद्यापि किञ्चिदिह स्थेहि, सौम्ये।" 'एवं पुनः सा महात्मना मुनिना सह शतानि वर्षाणि रममाणा तस्थौ। सा पुनरुवाच—"अनुमन्यस्व मां, मुनिश्रेष्ठ, स्वर्गं गन्तुमिच्छामि।" सः "एवं भवतु" इति उक्त्वा "किञ्चिदिह स्थेहि" इत्यपि पुनरुवाच।' 'अन्यदपि शतं वर्षाणि यदा व्यतीतानि, तदा सा सुमुखी स्मितपूर्वकमुवाच—"मुनिवर, स्वर्गं गन्तुमिच्छामि।" तया एवमुक्तः मुनिः तामङ्के कृत्य क्षणमालिङ्ग्य अब्रवीत्—"क्षणमिह स्थेहि, सुश्रोणि, दीर्घकालं न भविष्यसि।"' 'मुनिना सह क्रीडन्ती सा तन्वी पुनः द्विशताधिकवर्षाणि तत्रैव तस्थौ। सा यदा त्रिदिवं गन्तुमिच्छन्ती पुनः पप्रच्छ, तदा मुनिः तां तन्वीं प्रत्युवाच—"किञ्चिदिह स्थेहि।" तस्याः शापभीत्या, स्नेहेन च, सा मृदुश्चित्तया, वियोगदुःखज्ञा, मुनिं न जहौ।' 'एवं महर्षिः तया सह दिनरात्रं रममाणः, कामग्रस्तचित्तः, नित्यनूतनं सुखं अनुभूतवान्।