सा या ध्रुवस्य माता त्रयाणां लोकानां शरणं परं धाम प्राप्य स्थिरत्वेन स्थितवती, या गर्भे ध्रुवं समुत्पादयामास। यस्याः गर्भात् ध्रुवः जातः, सा स्त्री धन्या, पूज्या च। यः कश्चन ध्रुवस्य स्वर्गारोहणं प्रतिदिनं शृणोति वा पठति, स सर्वपापैः विमुक्तो भवति, देवेषु लोकेषु च मान्यः स्यात्। न स कदापि स्वस्थानं ह्रासं प्राप्नोति, न स्वर्गे न पृथिव्यां, सर्वमङ्गलैः युक्तः चिरंजीवी भवति। ऋषिः श्रीपराशरः प्रोवाच—ध्रुवात् शिष्टिः भव्यो च जातौ। भव्यात् शम्भुः अभवत्। शिष्टेः भार्या सुच्छाया नाम, सा पञ्च पुत्रान् शुद्धान् जनयामास—रिपु, रिपुञ्जय, विप्र, वृकल, वृकतेजस इति। रिपोः कन्या बृहती, तस्याः चाक्षुषः प्रजाजनि, सर्वतेजसा युक्तः। चाक्षुषः पुष्करिण्यां च वारुण्यां च, वीरणस्य प्रजापतेः कन्यास्व्, मनुं जनयामास। स मनुः नड्वलायां, वैराजस्य प्रजापतेः कन्यायां, दश पुत्रान् उत्पादयामास। कुरुः, पुरुः, शतः, द्युम्नः, तपस्वी, सत्यवान्, शुचिः, अग्निष्टोमः, ओतिरात्रः, सुद्युम्नः—एते नव; दशमः अभिमन्युः, नड्वलायाः पुत्रः, महाबलः। कुरोः भार्या अग्निदेवी, षट् पुत्रान् प्रसूतवती—अंगः, सुमनाः, ख्यातिः, क्रतुः, अंगिराः, शिबिः। अंगस्य पत्न्यां सुनिथायां एकः एव पुत्रः जातः, वेनः नाम। सुतार्थं मुनयः तस्य दक्षिणबाहुं मन्थितवन्तः। यदा मुनयः वेनस्य बाहुं मन्थितवन्तः, तदा तस्मात् राजा वेन्यः उत्पन्नः, पृथुः इति प्रसिद्धः। स एव जनानां हितार्थं सर्वप्रथमं पृथिवीं दुहित्वा, लोकानां पोषणं चकार। मैत्रेयः पप्रच्छ—कस्मात् हेतोः मुनयः वेनस्य बाहुं मन्थितवन्तः, यत् तस्मात् बलवान् पृथुः जातः? श्रीपराशरः उवाच—सुनिथा, मृत्युः कन्या, पूर्वं अंगस्य भार्यां दत्तवती; तस्यां वेनः जातः। मातामहदोषात्, मृत्युः कन्यायाः पुत्रत्वात्, स वेनः स्वभावतः पापात्मा अभवत्। यदा वेनः मुनिभिः राजेति अभिषिक्तः, स सर्वेषां भूमौ एकाधिपत्यं प्रख्यापयामास। स वेनः आज्ञापयामास—"न कश्चन यज्ञं कुर्यात्, न दानं दद्यात्, न हविर्दद्यात्; अन्यः कः मम ऋते यज्ञस्य भोक्ता? अद्य अहमेव यज्ञेश्वरः, स्वामी च।" तदा ते मुनयः राजानं पूजयित्वा समीपं गत्वा, प्रशमपूर्वकं वाक्यम् अब्रुवन्—"राजन्, शृणु; राज्यं शरीरस्य हिताय, प्रजाजनस्य च श्रेयसे। दीर्घयज्ञेन वयं हरीं सर्वयज्ञेश्वरं, देवेश्वरं पूजयिष्यामः; तव कल्याणं भूयात्। तस्य फलस्य अंशः तव भविष्यति। यज्ञेन यज्ञपुरुषः विष्णुः तुष्यति, स च सर्वान् अभिलषितान् कामान् दास्यति।" "यत्र हि हरीः यज्ञेश्वरः यथाविधि यज्ञैः पूज्यते, तत्र तेषां राज्ञां सर्वाः कामाः सिद्ध्यन्ति।" तदा वेनः उवाच—"मत्तः कोऽपि महान् अस्ति? मम विना कः पूज्यः? एषः कः हरीः, यज्ञेश्वरः इति ख्यातः, यं यूयं परं मन्यध्वे?" ब्रह्मा, जनार्दनः, शम्भुः, इन्द्रः, वायुः, यमः, रविः, अग्निः, वरुणः, धाता, पूषा, पृथिवी, चन्द्रमाः—एते च अन्ये च देवाः, शापानुग्रहार्हाः, सर्वे राज्ञः शरीरे वसन्ति; राजा एव सर्वदेवतामयः। "एष मे आदेशः, यथोक्तं तद् एव क्रियताम्; न दानं, न यज्ञः, न हविः, द्विजातयः। यथा स्त्रीणां पतिसेवा धर्मः, तथा मम वचनपालनं भवतां धर्मः।" मुनयः ऊचुः—"अनुजानि, महाबाहो, धर्मो न नश्यतु; एष हि हविःपरिवर्तनः जगतः स्थापनम्।" श्रीपराशरः उवाच—पुनः पुनः मुनिभिः याच्यमानः अपि, वेनः अनुमतिं न दत्तवान्। ततः सर्वे मुनयः कोपसंयुक्ताः, परस्परं प्रोचुः—"हन्तव्यः, हन्तव्यः, अयं पापात्मा!" यः विष्णुं, पुरुषं, सनातनं, यज्ञमयं, निन्दति, स पापकृत् न भूमेः पात्री भवति। एवं उक्त्वा, ते मुनयः मन्त्रशुद्धैः कुशैः तं राजानं तस्य पूर्वदोषात् हतान्। ततः द्विजातयः मुनयः सर्वत्र धूलिं समुत्थितां दृष्टवन्तः; जनाः च समीपं गत्वा पृच्छन्ति—"किम् एतत्?" जनाः ऊचुः—"राज्ये राज्ञः अभावे चौर्यं प्रवृत्तम्; परधनलोलुपैः अन्येषां धनं ह्रियते।" तेषां चौराणां, येषां वृत्तयः उग्राः अभवन्, महती धूलिः दृष्टा, ये परधनहरणाय प्रवृत्ता आसन्। तदा मुनयः चिन्तयित्वा, अपुत्रस्य तस्य राज्ञः ऊरुं मन्थितवन्तः, उत्तमपुत्रप्राप्तये। मन्थनात् एकः पुरुषः निष्पन्नः, दग्धस्तम्भसदृशः, मुण्डः, लघुः च। स मुनीन् पप्रच्छ—"किं करवाणि?" ते प्रोचुः—"निषीद," इति; तेन स निषादः इति विख्यातः। तस्मात् निषादाः जाताः, विन्ध्यवासिनः, पापकर्मणः। तस्मात् मार्गात् राज्ञः पापं निष्क्रान्तम्; निषादा वेनपापनाशनाः अभवन्। ततः द्विजातयः मुनयः तस्य दक्षिणहस्तं मन्थितवन्तः।