ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੈਤਦਸ਼ੇषੇਣ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨृਪਤੇ ਸੁਤਃ । ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਵਨਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਸ ਤਾਨृषੀਨ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੀਆਂ, ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕृਤਕृਤ੍ਯਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਮਧੁਸਂਜ੍ਞਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਜਗਾਮ ਯਮੁਨਾਤਟਮ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਮਧੁ ਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮਧੁਸਂਜ੍ਞੇਨ ਦੈਤ੍ਯੇਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਯਤਃ । ਤਤੋ ਮਧੁਵਨਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਖ੍ਯਾਤਮਤ੍ਰ ਮਹੀਤਲੇ ॥ ੧,੧੨.
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਧੁ ਨਾਂ ਦੇ ਦੈਤ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਹ ਮਧੁਵਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਲਵਣਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਮਧੁਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਮਧੁਰਾਂ ਨਾਮ ਪੁਰੀਂ ਯਤ੍ਰ ਚਕਾਰ ਵੈ ॥ ੧,੧੨.
ਮਧੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਲਵਣ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉਥੇ ਮਥੁਰਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਈ।
ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਹਰਿਮੇਧਸਃ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਪਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਚਕਾਰ ਸਃ ॥ ੧,੧੨.
ਉਥੇ, ਜਿਸ ਤੀਰਥ ਵਿਚ ਹਰਿ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਮਰੀਚਿਮੁਖ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਯਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਮਭੂਤ੍ਤਥਾ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯਸ਼ੇਪਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਮਮਨ੍ਯਤ ॥ ੧,੧੨.
ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਸਥਿਤ ਮੰਨ ਲਿਆ।
ਅਨਨ੍ਯਚੇਤਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ । ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਭਾਵਗਤੋऽਭਵਤ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਜਦ ਉਹ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਦ ਹਰਿ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਨਸ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿष੍ਣੌ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਯੋਗਿਨਃ । ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਧਰਾ ਭਾਰਮੁਦ੍ਵੋਢੁਂ ਭੂਤਧਾਰਿਣੀ ॥ ੧,੧੨.
ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭੂਮੀ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਝਲਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਝਲਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਈ।
ਵਾਮਪਾਦਸ੍ਥਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨਾਮਾਰ੍ਧੇਨ ਮੇਦਿਨੀ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਚ ਨਨਾਮਾਰ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇ ॥ ੧,੧੨.
ਜਦ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਆਧਾ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਗਈ; ਤੇ ਜਦ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਜਾ ਆਧਾ ਭਾਰ ਵੀ ਝੁਕ ਗਿਆ।
ਪਾਦਾਂਗੁष੍ਠੇਨ ਸਂਪੀਡ੍ਯ ਯਥਾ ਸ ਵਸੁਧਾਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਦਾ ਸਮਸ੍ਤਾ ਵਸੁਧਾ ਚਚਾਲ ਸਹ ਪਰ੍ਵਤੈਃ ॥ ੧,੧੨.
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ।
ਨਦ੍ਯੋ ਨਦਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਪਰਮਂ ਯਯੁਃ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਾਦਮਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਪਰਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਹਾਮੁਨੇ ॥ ੧,੧੨.
ਨਦੀਆਂ, ਨਾਲੇ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬਹੁਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ।
ਯਾਮਾ ਨਾਮ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਪਰਮਾਕੁਲਾਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਸਂਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਧ੍ਯਾਨਭਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੁਃ ॥ ੧,੧੨.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਯਾਮਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੋੜਣ ਲਈ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਾ ਵਿਵਿਧੈ ਰੂਪੈਰ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਸਮਾਧਿਭਙ੍ਗਮਤ੍ਯਨ੍ਤਮਾਰਬ੍ਧਾਃ ਕਰ੍ਤੁਮਾਤੁਰਾਃ ॥ ੧,੧੨.
ਕੂਸ਼ਮਾਂਡਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਹਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਧੀ ਤੋੜਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
ਸੁਨੀਤਿਰ੍ਨਾਮ ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਸਾਸ੍ਤ੍ਰਾ ਤਤ੍ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਕਰੁਣਾਂ ਵਾਚਮਾਹ ਮਾਯਾਮਯੀ ਤਦਾ ॥ ੧,੧੨.
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਸੁਨੀਤੀ ਨਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ; ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਇਆ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: 'ਪੁੱਤਰ...'
ਪੁਤ੍ਰਕਾਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਯਯਦਾਰੁਣਾਤ੍ । ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਮਯਾ ਲਬ੍ਧੋ ਬਹੁਭਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਨੋਰਥੈ ॥ ੧,੧੨.
'ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਹ ਕਠੋਰ ਨਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ; ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।'
ਦੀਨਾਮੇਕਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮਨਾਥਾਂ ਨ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ । ਸਪਤ੍ਨੀਵਚਨਾਦ੍ਵਤ੍ਸ ਅਗਤੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਗਤਿਰ੍ਮਮ ॥ ੧,੧੨.
'ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ਼, ਇਕੱਲੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾ; ਸਪਤਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ, ਵਤਸ, ਤੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਆਸ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂ?'
ਕ੍ਵ ਚ ਤ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षੀਯਃ ਕ੍ਵਚੈਤਦ੍ਦਾਰੂਣਂ ਤਪਃ । ਨਿਵਰ੍ਤਤਾਂ ਮਨਃ ਕष੍ਟਾਨ੍ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਾਤ੍ਫਲਵਰ੍ਜਿਤਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨.
'ਤੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਖੇ ਤੇ ਫਲ ਰਹਿਤ ਯਤਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ।'
ਕਾਲਃ ਕ੍ਰੀਡਨਕਾਨਾਨ੍ਤੇ ਤਦਨ੍ਤੇऽਧ੍ਯਯਨਸ੍ਯ ਤੇ । ਤਤਃ ਸਮਸ੍ਤਭੋਗਾਨਾਂ ਤਦਨ੍ਤੇ ਚੇष੍ਯਤੇ ਤਪਃ ॥ ੧,੧੨.
'ਖੇਡਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ; ਤੇ ਸਭ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਕਾਲਃ ਕ੍ਰੀਡਨਕਾਨਾਂ ਯਸ੍ਤਵ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਕ । ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ ਤਪਃ ਕਿਂ ਨਾਸ਼ਾਯਾਤ੍ਮਨੋ ਰਤਃ ॥ ੧,੧੨.
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਪਸਿਆਵਾਂ ਕਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਮਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਯੋਵਸ੍ਥਾਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਅਨੁਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਮਾ ਮੋਹਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਾਸ੍ਮਾਦਧਰ੍ਮਤਃ ॥ ੧,੧੨.
ਮੇਰੀ ਮਮਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਅਧਰਮ ਨਾ ਕਰ।
ਪਰਿਤ੍ਯਜਤਿ ਵਤ੍ਸਾਧ੍ਯ ਯਧ੍ਯੇਤਨ੍ਨ ਭਵਾਂਸ੍ਤਪਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮ੍ਯਹਮਿਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਤੋ ਵੈ ਪਸ਼੍ਯਤਸ੍ਤਵ ॥ ੧,੧੨.
ਜੇ ਤੂੰ, ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਤਪਸਿਆ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਤਾਂ ਪ੍ਰਲਾਪਵਤੀਮੇਵਂ ਬਾष੍ਪਾਕੁਲਵਿਲੋਚਨਾਮ੍ । ਸਮਾਹਿਤਮਨਾ ਵਿष੍ਣੌ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਨਪਿ ਨ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਜੂ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਬੇਸੁਧ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ; ਪਰ ਉਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਵਤ੍ਸ ਵਤ੍ਸ ਸੁਘੋਰਾਣਿ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯੇਤਾਨਿ ਭੀषਣੇ । ਵਨੇऽਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣੀਃ ਸਮਾਯਾਨ੍ਤ੍ਯਪਗਮ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ, ਇਹ ਡਰਾਉਣੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ਼, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਆ ਰਹੇ ਹਨ; ਇੱਥੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਯੌ ਸਾਥ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਾਵਿਰ੍ਬਭੁਸ੍ਤਤਃ । ਅਭ੍ਯੁਦ੍ਯਤੋਗ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਕੁਲੈਰ੍ਮੁਖੈਃ ॥ ੧,੧੨.
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਫਿਰ ਰਾਖਸ਼ ਆ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਹਥਿਆਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤੋ ਨਾਦਾਨਤੀਵੋਗ੍ਰਨ੍ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਤੇ ਪੁਰਃ । ਮੁਮੁਚੁਰ੍ਦੀਪ੍ਤਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਭ੍ਰਾਮਯਨ੍ਤੋ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ॥ ੧,੧੨.
ਫਿਰ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼, ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਲੱਗੇ।
ਸ਼ਿਵਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਨੇਦੁਃ ਸਜ੍ਵਾਲਾਃ ਕਵਲੈਰ੍ਮੁਖੈਃ । ਤ੍ਰਾਸਾਯ ਤਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਦਾ ॥ ੧,੧੨.
ਸੈਂਕੜੇ ਸਿਆਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਉਸ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਚੀਕਣ ਲੱਗੇ।
ਹਨ੍ਯਤਾਂ ਦਨ੍ਯਤਾਮੇष ਛਿਦ੍ਯਤਾਂ ਛਿਦ੍ਯਤਾਮਯਮ੍ । ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਂ ਚਾਯ ਮਿਤ੍ਯੁਚੁਸ੍ਤੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ॥ ੧,੧੨.
ਮਾਰੋ, ਮਾਰੋ ਇਸਨੂੰ! ਕੱਟੋ, ਕੱਟੋ ਇਸਨੂੰ! ਖਾਓ, ਖਾਓ ਇਸਨੂੰ! — ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੀਕਦੇ ਸਨ।
ਤਤੋ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨ੍ਨਾਦਾਨ੍ ਸਿਂਹੋष੍ਟ੍ਰਮਕਰਾਨਨਾਃ । ਤ੍ਰਾਸਾਯ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਨੇਦੁਸ੍ਤੇ ਰਜਨੀਚਰਾਃ ॥ ੧,੧੨.
ਫਿਰ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਖਸ਼, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਸ਼ੇਰ, ਊਠ ਅਤੇ ਮਗਰਮੱਛ ਵਰਗੇ ਸਨ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਤਾਨਿ ਤੇ ਨਾਦਾਃ ਸ਼ਿਵਾਸ੍ਤਾਨ੍ਯਾਯੁਧਾਨਿ ਚ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਸਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਯੁਰ੍ਨਨ੍ਦ੍ਰਿਯਗੋਚਰਮ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਪਰ ਉਹ ਰਾਖਸ਼, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ, ਸਿਆਲ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਇੰਦਰੀਆਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਏ।
ਏਕਾਗ੍ਰਚੇਤਾਃ ਸਤਤਂ ਵਿष੍ਣੁਮੇਵਾਤ੍ਮਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ ਪृਥਿਵੀਨਾਥਪੁਤ੍ਰੋ ਨਾਨ੍ਯਂ ਕਥਞ੍ਚਨ ॥ ੧,੧੨.
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕਾਗਰ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਮੰਨ ਕੇ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।