ਕ੍ਰਤੁਰੁਵਾਚ ਯੋ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੋ ਯਜ੍ਞੋ ਯੋਗੇਸ਼ਃ ਪਰਮਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁष੍ਟੇ ਯਦਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਕਿਨ੍ਤਦਸ੍ਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ॥ ੧,੧੧.
ਕ੍ਰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਯਜਨ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਪਰਮ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ?
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋष੍ਯਾਰਾਧਿਤੇ ਵਿष੍ਣੌ ਮਨਸਾ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਤਿ । ਤ੍ਰੇਲੋਕ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕਿਮੁ ਵਤ੍ਸੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਥਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ—ਹੋਰ ਕੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ?
ਧ੍ਰੁਵ ਉਵਾਚ ਆਰਾਧ੍ਯਃ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵੋ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਮੇ । ਮਯਾ ਤਤ੍ਪਰੀਤੋषਾਯ ਯਜ੍ਜਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਨਮਰ ਸੇਵਕ ਹਾਂ; ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਜਪਾਂ।
ਯਥਾ ਚਾਰਾਧਨਂ ਤਸ੍ਯ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖਾਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯਨ੍ਤੁ ਮਹਰ੍षਯਃ ॥ ੧,੧੧.
ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੱਸਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਇਆਲੂ, ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਵੇ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੋਰਾਰਾਧਨਪਰੈਰ੍ਨਰੈਃ । ਕਾਰ੍ਯਮਾਰਾਧਨਂ ਤਨ੍ਨੋ ਯਥਾਵਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ ੧,੧੧.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥਾਦਖਿਲਾਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਯਾਜਯੇਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਨਰਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਜਗਦ੍ਧਾਮ੍ਨਿ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਵਿਤ ਨਿਸ਼੍ਚਲਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਸ ਜਗਤ ਦੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਕਾਗ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਨ੍ਮਯੇਨ ਧृਤਾਤ੍ਮਨਾ । ਜਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਨ੍ਨਿ ਬੋਧੈਤਤ੍ਤਨ੍ਰਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਨਨ੍ਦਨ ॥ ੧,੧੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਪੁਰੁषਪ੍ਰਧਾਨਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਿਣੇ । ਓਂ ਨਮੋ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪਿਮੇ ॥ ੧,੧੧.
ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ; ਓਮ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਏਤਜ੍ਜਜਾਪ ਭਗਵਾਨ੍ ਜਪ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ਮਨੁਃ । ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਤਵ ਪੁਰਾ ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੧੧.
ਇਹੀ ਮੰਤਰ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਭਗਵਾਨ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਮਨੂ ਨੇ ਜਪਿਆ ਸੀ; ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਦੋ ਯਥਾਭਿਲषਿਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਤੋषਯੈਤਤ੍ਸਦਾ ਜਪਨ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਿਧੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ; ਤੂੰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਜਪ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯੈਤਦਸ਼ੇषੇਣ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨृਪਤੇ ਸੁਤਃ । ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਵਨਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਸ ਤਾਨृषੀਨ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੀਆਂ, ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕृਤਕृਤ੍ਯਮਿਵਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤਤੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਮਧੁਸਂਜ੍ਞਂ ਮਹਾਪੁਣ੍ਯਂ ਜਗਾਮ ਯਮੁਨਾਤਟਮ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਉਹ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਮਧੁ ਨਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮਧੁਸਂਜ੍ਞੇਨ ਦੈਤ੍ਯੇਨਾਧਿष੍ਠਿਤਂ ਯਤਃ । ਤਤੋ ਮਧੁਵਨਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਖ੍ਯਾਤਮਤ੍ਰ ਮਹੀਤਲੇ ॥ ੧,੧੨.
ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਥਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਧੁ ਨਾਂ ਦੇ ਦੈਤ ਨੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਹ ਮਧੁਵਨ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਹਤ੍ਵਾ ਚ ਲਵਣਂ ਰਕ੍ਸ਼ੋ ਮਧੁਪੁਤ੍ਰਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨੋ ਮਧੁਰਾਂ ਨਾਮ ਪੁਰੀਂ ਯਤ੍ਰ ਚਕਾਰ ਵੈ ॥ ੧,੧੨.
ਮਧੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਮਹਾਬਲੀ ਲਵਣ ਦੈਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੇ ਉਥੇ ਮਥੁਰਾ ਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਬਣਾਈ।
ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਂ ਹਰਿਮੇਧਸਃ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰੇ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਪਸ੍ਤੀਰ੍ਥੇ ਚਕਾਰ ਸਃ ॥ ੧,੧੨.
ਉਥੇ, ਜਿਸ ਤੀਰਥ ਵਿਚ ਹਰਿ ਦੇਵਦੇਵਤਾ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕਰਿਆ।
ਮਰੀਚਿਮੁਖ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਯਥੋਦ੍ਦਿष੍ਟਮਭੂਤ੍ਤਥਾ । ਆਤ੍ਮਨ੍ਯਸ਼ੇਪਦੇਵੇਸ਼ਂ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਮਮਨ੍ਯਤ ॥ ੧,੧੨.
ਮਰੀਚੀ ਆਦਿ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਨੂੰ ਸਥਿਤ ਮੰਨ ਲਿਆ।
ਅਨਨ੍ਯਚੇਤਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ । ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਭਾਵਗਤੋऽਭਵਤ੍ ॥ ੧,੧੨.
ਜਦ ਉਹ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰਿ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਤਦ ਹਰਿ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਸਭ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਗਿਆ।
ਮਨਸ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਵਿष੍ਣੌ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਯੋਗਿਨਃ । ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕ ਧਰਾ ਭਾਰਮੁਦ੍ਵੋਢੁਂ ਭੂਤਧਾਰਿਣੀ ॥ ੧,੧੨.
ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਟਿਕ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਭੂਮੀ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਝਲਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਝਲਣ ਤੋਂ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਈ।
ਵਾਮਪਾਦਸ੍ਥਿਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨਾਮਾਰ੍ਧੇਨ ਮੇਦਿਨੀ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਂ ਚ ਨਨਾਮਾਰ੍ਧਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੇਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਃ ਸ੍ਥਿਤੇ ॥ ੧,੧੨.
ਜਦ ਉਹ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਧਰਤੀ ਆਧਾ ਭਾਰ ਨਾਲ ਝੁਕ ਗਈ; ਤੇ ਜਦ ਸੱਜੇ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਜਾ ਆਧਾ ਭਾਰ ਵੀ ਝੁਕ ਗਿਆ।
ਪਾਦਾਂਗੁष੍ਠੇਨ ਸਂਪੀਡ੍ਯ ਯਥਾ ਸ ਵਸੁਧਾਂ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਦਾ ਸਮਸ੍ਤਾ ਵਸੁਧਾ ਚਚਾਲ ਸਹ ਪਰ੍ਵਤੈਃ ॥ ੧,੧੨.
ਜਦ ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੱਡੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਪਹਾੜਾਂ ਸਮੇਤ ਕੰਬਣ ਲੱਗੀ।
ਨਦ੍ਯੋ ਨਦਾਃ ਸਮੁਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਸਂਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਪਰਮਂ ਯਯੁਃ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ੋਭਾਦਮਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ੋਭਂ ਪਰਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਮਹਾਮੁਨੇ ॥ ੧,੧੨.
ਨਦੀਆਂ, ਨਾਲੇ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬਹੁਤ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕਾਰਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਗਏ।
ਯਾਮਾ ਨਾਮ ਤਦਾ ਦੇਵਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਪਰਮਾਕੁਲਾਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਹ ਸਂਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਧ੍ਯਾਨਭਙ੍ਗਂ ਪ੍ਰਚਕ੍ਰਮੁਃ ॥ ੧,੧੨.
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਯਾਮਾ ਨਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੋੜਣ ਲਈ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਾ ਵਿਵਿਧੈ ਰੂਪੈਰ੍ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਸਮਾਧਿਭਙ੍ਗਮਤ੍ਯਨ੍ਤਮਾਰਬ੍ਧਾਃ ਕਰ੍ਤੁਮਾਤੁਰਾਃ ॥ ੧,੧੨.
ਕੂਸ਼ਮਾਂਡਾ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮਹਾ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਧੀ ਤੋੜਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ।
ਸੁਨੀਤਿਰ੍ਨਾਮ ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਸਾਸ੍ਤ੍ਰਾ ਤਤ੍ਪੁਰਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਕਰੁਣਾਂ ਵਾਚਮਾਹ ਮਾਯਾਮਯੀ ਤਦਾ ॥ ੧,੧੨.
ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਸੁਨੀਤੀ ਨਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜੀ ਹੋਈ; ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਇਆ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਵਿਚ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: 'ਪੁੱਤਰ...'
ਪੁਤ੍ਰਕਾਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਸ਼ਰੀਰਾਤ੍ਯਯਦਾਰੁਣਾਤ੍ । ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਤੋ ਮਯਾ ਲਬ੍ਧੋ ਬਹੁਭਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਨੋਰਥੈ ॥ ੧,੧੨.
'ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਇਹ ਕਠੋਰ ਨਾਸ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ; ਤੈਨੂੰ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਮਿਹਨਤ ਤੇ ਚਾਹ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ।'
ਦੀਨਾਮੇਕਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤੁਮਨਾਥਾਂ ਨ ਤ੍ਵਮਰ੍ਹਸਿ । ਸਪਤ੍ਨੀਵਚਨਾਦ੍ਵਤ੍ਸ ਅਗਤੇਸ੍ਤ੍ਵਂ ਗਤਿਰ੍ਮਮ ॥ ੧,੧੨.
'ਮੈਂ ਨਿਰਾਸ਼, ਇਕੱਲੀ ਤੇ ਬੇਸਹਾਰੀ ਨੂੰ ਤੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਾ ਜਾ; ਸਪਤਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਤੇ, ਵਤਸ, ਤੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਆਸ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਂ?'
ਕ੍ਵ ਚ ਤ੍ਵਂ ਪਞ੍ਚਵਰ੍षੀਯਃ ਕ੍ਵਚੈਤਦ੍ਦਾਰੂਣਂ ਤਪਃ । ਨਿਵਰ੍ਤਤਾਂ ਮਨਃ ਕष੍ਟਾਨ੍ਨਿਰ੍ਬਨ੍ਧਾਤ੍ਫਲਵਰ੍ਜਿਤਾਤ੍ ॥ ੧,੧੨.
'ਤੂੰ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਨ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਔਖੇ ਤੇ ਫਲ ਰਹਿਤ ਯਤਨਾਂ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆ।'
ਕਾਲਃ ਕ੍ਰੀਡਨਕਾਨਾਨ੍ਤੇ ਤਦਨ੍ਤੇऽਧ੍ਯਯਨਸ੍ਯ ਤੇ । ਤਤਃ ਸਮਸ੍ਤਭੋਗਾਨਾਂ ਤਦਨ੍ਤੇ ਚੇष੍ਯਤੇ ਤਪਃ ॥ ੧,੧੨.
'ਖੇਡਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ; ਤੇ ਸਭ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਕਾਲਃ ਕ੍ਰੀਡਨਕਾਨਾਂ ਯਸ੍ਤਵ ਬਾਲਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਕ । ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ ਤਪਃ ਕਿਂ ਨਾਸ਼ਾਯਾਤ੍ਮਨੋ ਰਤਃ ॥ ੧,੧੨.
ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੀ ਉਮਰ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਹਾਲੇ ਬੱਚਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਪਸਿਆਵਾਂ ਕਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ?
ਮਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਪਰਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਵਯੋਵਸ੍ਥਾਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਅਨੁਵਰ੍ਤਸ੍ਵ ਮਾ ਮੋਹਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਾਸ੍ਮਾਦਧਰ੍ਮਤਃ ॥ ੧,੧੨.
ਮੇਰੀ ਮਮਤਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਇਸ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਅਧਰਮ ਨਾ ਕਰ।