ਉਤ੍ਤਮਃ ਸ ਮਮ ਭ੍ਰਾਤਾ ਯੋ ਗਰ੍ਭੇਣ ਧृਤਸ੍ਤਯਾ । ਸ ਰਾਜਾਸਨਮਾਪ੍ਨੋਤੁ ਪਿਤ੍ਰਾ ਦਤ੍ਤਂ ਤਥਾਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਮੇਰਾ ਭਰਾ ਉੱਤਮ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿਚੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਰਾਜ-ਸਿੰਘਾਸਨ ਲੈ ਲਵੇ; ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਨਾਨ੍ਯਦਤ੍ਤਮਭੀਪ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਤਾਨਮਮ੍ਬ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਇਚ੍ਛਾਮਿ ਤਦਹਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ ਪਿਤਾ ਮਮ ॥ ੧,੧੧.
ਮਾਂ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ; ਮੈਂ ਉਹੀ ਥਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਗृਹਾਨ੍ਮਾਤੁਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਾਤਰਂ ਧ੍ਰੁਵਃ । ਪੁਰਾਚ੍ਚ ਨਿਰ੍ਗਮ੍ਯ ਤਤਸ੍ਤਦ੍ਬਾਹ੍ਯੋਪਵਨਂ ਯਯੋ ॥ ੧,੧੧.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਮੁਨੀਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤਪੂਰ੍ਵਾਗਤਾਨ੍ਧ੍ਰੁਵਃ । ਕੁष੍ਮਾਜਿਨੋਤ੍ਤਰੀਯੇषੁ ਵਿष੍ਟਰੇषੁ ਸਮਾਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਉਥੇ ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਸੱਤ ਪਿਢੀਆਂ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਘਾਸ ਦੇ ਚੌਕੀਆਂ ਤੇ ਬੈਠੇ ਸਨ ਤੇ ਛਾਲਾਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਸ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯਾਭ੍ਯ ਭਾषਤ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤਃ ਸਮ੍ਯਗਭਿਵਾਦਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸਭ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਧ੍ਰੁਵ ਉਵਾਚ ਉਤ੍ਤਾਨਪਾਦਤਨਯਂ ਮਾਂ ਨਿਬੋਧਤ ਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਜਾਤਂ ਸੁਨੀਤ੍ਯਾਂ ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਦ੍ਯੁष੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਮਨ੍ਤਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਡਿਆ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਮਝੋ, ਜੋ ਸੁਨੀਤੀ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹੈ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ ਚਤੁਃਪਞ੍ਚਾ ਬ੍ਦਸਂਭੂਤੋ ਬਾਲਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤृਪਨਨ੍ਦਨ । ਨਿਰ੍ਵੇਦਕਾਰਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਵ ਨਾਦ੍ਯਾਪਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੧,੧੧.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁੱਤਰ, ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਚਾਰ ਜਾਂ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਹੀ ਹੈ; ਇਸ ਉਮਰ ਵਿਚ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਨ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਭਵਤਃ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਧ੍ਰਯਤੇ ਭੂਪਤਿਃ ਪਿਤਾ । ਨ ਚੈਵੈष੍ਟ ਵਿਯੋਗਾਦਿ ਤਵ ਪਸ਼੍ਯਾਮ ਬਾਲਕ ॥ ੧,੧੧.
ਤੇਰੇ ਲਈ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ, ਰਾਜਾ, ਜੀਵਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਮਨ-ਚਾਹੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਣ ਦੀ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ, ਪੁੱਤਰ।
ਸ਼ਰੀਰੇ ਨ ਚ ਤੇ ਵ੍ਯਾਧਿਰਸ੍ਮਾਭਿਰੁਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ । ਨਿਰ੍ਵੇਦਃ ਕਿਨ੍ਨਿਮਿਤ੍ਤਸ੍ਤੇ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਯਦਿ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੧.
ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ; ਜੇ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਦਾ ਕੋਈ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਦੱਸ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੋਵੇ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਤਤਃ ਸ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸੁਰੁਚ੍ਯਾ ਯਦੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਤਨ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਚੁਰ੍ਮੁਨਯਸ੍ਤੇ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਦੱਸਿਆ ਜੋ ਸੁਰੁਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਆਪਸ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਅਹੋ ਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਰਂ ਪਰਂ ਤੇਜੋ ਬਾਲਸ੍ਯਾਪਿ ਯਦਕ੍ਸ਼ਮਾ । ਸਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਮਾਤੁਰੁਕ੍ਤਂ ਯਦ੍ਧृਦਯਾਨ੍ਨਾਪਸਰ੍ਪਤਿ ॥ ੧,੧੧.
ਵਾਹ, ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਰਾਜਸੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਇਹ ਬੱਚਾ ਵੀ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਸਤ ਮਾਂ ਦੇ ਬੋਲ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ।
ਭੋਭੋਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਦਾਯਾਦਃ ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਦ੍ਯਤ੍ਤ੍ਵਾਯਾਧੁਨਾ । ਕਰ੍ਤੁਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤਂ ਤਨ੍ਨਃ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਯਦਿ ਰੋਚਤੇ ॥ ੧,੧੧.
ਓ ਰਾਜਸੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵਾਰਸ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਿਚੋਂ ਜੋ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸ, ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ।
ਯਚ੍ਚ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਵਾਸ੍ਮਾਭਿਃ ਸਾਹਾਯ੍ਯਮਮਿਤਦ੍ਯੁਤੇ । ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਂ ਵਿਵਕ੍ਸ਼ੁਸ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਭਿਰੁਪਲਕ੍ਸ਼੍ਯਸੇ ॥ ੧,੧੧.
ਹੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ ਕਿ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰੀਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਦੱਸੋ; ਅਸੀਂ ਵੇਖ ਰਹੇ ਹਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ।
ਧ੍ਰੁਵ ਉਵਾਚ ਨਾਹ ਮਰ੍ਥਮਭੀਪ੍ਸਾਮਿ ਨ ਰਾਜ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨਮੇਕਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਭੁਕ੍ਤਂ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਯਤ੍ਪੁਰਾ ॥ ੧,੧੧.
ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਨੂੰ ਦੌਲਤ ਜਾਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ; ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਥਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੇ ਨਹੀਂ ਭੋਗਿਆ।
ਏਤਨ੍ਮੇ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਯਥਾ । ਸ੍ਥਾਨਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਸਮਸ੍ਤੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਥਾਨੇਭ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥ ੧,੧੧.
ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਵੇ; ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ—ਸਭ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀਆਂ।
ਮਰੀਚਿਰੁਵਾਚ ਅਨਾਰਾਧਿਤਗੋਵਿਨ੍ਦੈਰ੍ਨਰੈਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨृਪਾਤ੍ਮਜ । ਨ ਹਿ ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਾਧਯਾਚ੍ਯੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ; ਇਸ ਲਈ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੋ।
ਅਤ੍ਰਿਰੁਵਾਚ ਪਰਃ ਪਰਾਣਾਂ ਪੁਰੁषੋ ਯਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਸਂਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਂ ਸ੍ਥਾਨਮੇਤਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਮਯੋਦਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਕਿਹਾ।
ਅਙ੍ਗਿਰਾ ਉਵਾਚ ਯਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਮੇਵੇਦਮਚ੍ਯੁਤਸ੍ਯਾਵ੍ਯਯਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਮਾਰਾਧਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਸ੍ਥਾਨਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਯਦੀਚ੍ਛਸਿ ॥ ੧,੧੧.
ਅੰਗਿਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸਦੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੀ ਅਟੱਲ ਆਤਮਾ ਹੈ—ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਥਾਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਉਸ ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਧਾਮ ਯੋऽਸੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤਥਾ ਪਰਮ੍ । ਤਮਾਰਾਧ੍ਯ ਹਰਿਂ ਯਾਤਿ ਮੁਕ੍ਤਿਮਪ੍ਯਤਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਪੁਲਸਤਿਆ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਪਰਮ ਥਾਂ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਹਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੁਲਹ ਉਵਾਚ ਐਨ੍ਦ੍ਰਮਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਮਾਰਾਧ੍ਯ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ ਯਜ੍ਞਪਤਿਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤਮਾਰਾਧਯ ਸੁਵ੍ਰਤ ॥ ੧,੧੧.
ਪੁਲਹਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਥਾਂ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿਸ਼ਨੁ, ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ।
ਕ੍ਰਤੁਰੁਵਾਚ ਯੋ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੋ ਯਜ੍ਞੋ ਯੋਗੇਸ਼ਃ ਪਰਮਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁष੍ਟੇ ਯਦਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਕਿਨ੍ਤਦਸ੍ਤਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ॥ ੧,੧੧.
ਕ੍ਰਤੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਯਜਨ ਦਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਯਜਨ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗ ਦਾ ਪਰਮ ਮਾਲਕ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਕੁਝ ਹੈ ਜੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ?
ਵਸਿष੍ਠ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋष੍ਯਾਰਾਧਿਤੇ ਵਿष੍ਣੌ ਮਨਸਾ ਯਦ੍ਯਦਿਚ੍ਛਤਿ । ਤ੍ਰੇਲੋਕ੍ਯਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਕਿਮੁ ਵਤ੍ਸੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਥਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾ ਲਵੇਂਗਾ—ਹੋਰ ਕੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ?
ਧ੍ਰੁਵ ਉਵਾਚ ਆਰਾਧ੍ਯਃ ਕਥਿਤੋ ਦੇਵੋ ਭਵਦ੍ਭਿਃ ਪ੍ਰਣਤਸ੍ਯ ਮੇ । ਮਯਾ ਤਤ੍ਪਰੀਤੋषਾਯ ਯਜ੍ਜਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਧ੍ਰੁਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਿਸ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਤੁਹਾਡਾ ਨਮਰ ਸੇਵਕ ਹਾਂ; ਦੱਸੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਕੀ ਜਪਾਂ।
ਯਥਾ ਚਾਰਾਧਨਂ ਤਸ੍ਯ ਮਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖਾਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਕਥਯਨ੍ਤੁ ਮਹਰ੍षਯਃ ॥ ੧,੧੧.
ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੱਸਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਇਆਲੂ, ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਦਿਖਾਵੇ।
ऋषਯ ਊਚੁਃ ਰਾਜਪੁਤ੍ਰ ਯਥਾ ਵਿष੍ਣੋਰਾਰਾਧਨਪਰੈਰ੍ਨਰੈਃ । ਕਾਰ੍ਯਮਾਰਾਧਨਂ ਤਨ੍ਨੋ ਯਥਾਵਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ ੧,੧੧.
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।
ਬਾਹ੍ਯਾਰ੍ਥਾਦਖਿਲਾਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਯਾਜਯੇਤ੍ਪ੍ਰਥਮਂ ਨਰਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਜਗਦ੍ਧਾਮ੍ਨਿ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਵਿਤ ਨਿਸ਼੍ਚਲਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਬਾਹਰਲੇ ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਤੋਂ ਹਟਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਉਸ ਜਗਤ ਦੇ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਕਾਗ੍ਰਚਿਤ੍ਤੇਨ ਤਨ੍ਮਯੇਨ ਧृਤਾਤ੍ਮਨਾ । ਜਪ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਨ੍ਨਿ ਬੋਧੈਤਤ੍ਤਨ੍ਰਃ ਪਾਰ੍ਥਿਵਨਨ੍ਦਨ ॥ ੧,੧੧.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਆਤਮ-ਨਿਯੰਤਰਣ ਨਾਲ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੱਸਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ।
ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਪੁਰੁषਪ੍ਰਧਾਨਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਿਣੇ । ਓਂ ਨਮੋ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਜ੍ਞਾਨਸ੍ਵਰੂਪਿਮੇ ॥ ੧,੧੧.
ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਪੁਰਖ, ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਵ੍ਯਕਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ; ਓਮ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।
ਏਤਜ੍ਜਜਾਪ ਭਗਵਾਨ੍ ਜਪ੍ਯਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ਮਨੁਃ । ਪਿਤਾਮਹਸ੍ਤਵ ਪੁਰਾ ਤਸ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੧੧.
ਇਹੀ ਮੰਤਰ ਤੇਰੇ ਪੂਰਵਜ, ਭਗਵਾਨ ਸਵਾਇੰਭੂਵ ਮਨੂ ਨੇ ਜਪਿਆ ਸੀ; ਜਨਾਰਦਨ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
ਦਦੋ ਯਥਾਭਿਲषਿਤਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਦੁਰ੍ਲਭਾਮ੍ । ਤਥਾ ਤ੍ਵਮਪਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਤੋषਯੈਤਤ੍ਸਦਾ ਜਪਨ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਿਧੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ; ਤੂੰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਜਪ ਕੇ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ।