ਪਠ੍ਯਤੇ ਯੇषੁ ਚੈਵੈष ਗृਹੇषੁ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤਵੋ ਮੁਨੇ । ਅਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਕਲਹਾਧਾਰਾ ਨ ਤੇष੍ਵਾਸ੍ਤੇ ਕਦਾਚਨ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼੍ਰੀ ਦਾ ਭਜਨ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਝਗੜੇ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੇ।
ਏਤਤ੍ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨੇ ਯਨ੍ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਸਿ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੌ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਯਥਾ ਜਾਤਾ ਪੂਰ੍ਵ੍ਵ ਭृਗੁਸੁਤਾ ਸਤੀ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਦੁਧੀ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ।
ਇਤਿ ਸਕਲਵਿਭੂਤ੍ਯਵਾਪ੍ਤਿਹੇਤੁਃ ਸ੍ਤੁਤਿਰਿਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਮੁਖੋਦੂਗਤਾ ਹਿ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾਃ । ਅਨੁਦਨਮਿਹ ਪਠ੍ਯਤੇ ਨृਬਿਰ੍ਯੈ ਰ੍ਵਸਤਿ ਨੇषੁ ਕਦਾਚਿਦਪ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ
ਇਹ ਭਜਨ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲਈ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਅਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਹੀਂ ਵੱਸਦੀ।
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ । ਕਥਿਤਂ ਮੇ ਤ੍ਵਯਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਸਿ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਭृਗੁਸਰ੍ਗਾਤ੍ ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯੇष ਸਰ੍ਗੋ ਮੇ ਕ੍ਥ੍ਯਤਾਂ ਪੁਨਃ
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਸਿਰਜਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਫਿਰ ਦੱਸ।
ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਭृਗੋਃ ਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਵਿष੍ਣੁਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਤਥਾ ਧਾਤृਵਿਧਾਤਰੌ ਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾਂ ਜਾਤੌ ਸੁਤੌ ਭृਗੋਃ
ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਲਕਸ਼ਮੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ ਖਿਆਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਖਿਆਤੀ ਤੋਂ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਧਾਤ੍ਰ ਤੇ ਵਿਧਾਤ੍ਰ ਵੀ ਜਨਮੇ।
ਆਯਤਿਰ੍ਨਿਯਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮੈਰੋਃ ਕਨ੍ਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਧਾਤृਵਿਧਾਤ੍ਰੋਸ੍ਤੇ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯੇ ਤਯੋਰ੍ਜਾਤੌ ਸੁਤਾਵੁਭੌ
ਆਯਤੀ ਤੇ ਨਿਯਤੀ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਮੈਰਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ; ਧਾਤ੍ਰ ਤੇ ਵਿਧਾਤ੍ਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ।
ਪ੍ਰਾਣਸ਼੍ਚੈਵ ਮृਕਣ੍ਡੁਸ਼੍ਚ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੋ ਮृਕਣ੍ਜੁਤਃ । ਤਤੋ ਵੇਦਸ਼ੀਰਾ ਜਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯਾਪਿ ਸੁਤਂ ਸ਼੍ਵृਣੁ
ਪ੍ਰਾਣ ਤੇ ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ ਜਨਮੇ, ਮ੍ਰਿਕੰਡੁ ਤੋਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਹੋਇਆ; ਫਿਰ ਵੇਦਸ਼ੀਰਸ ਜਨਮਿਆ—ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਸੁਣ।
ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਯ ਕृਤਿਮਾਨ੍ ਪੁਤ੍ਰੋ ਰਾਜਵਾਂਸ਼੍ਵ ਤਤੋऽਭਵਤ੍ । ਤਤੋ ਵਂਸ਼ੋ ਮਹਾਭਾਗ ਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਭਾਰ੍ਗਵੋ ਗਤਃ
ਪ੍ਰਾਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਤਿਮਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜਵੰਸ਼ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਵੱਡਾ ਫੈਲ ਗਿਆ।
ਪਤ੍ਨੀ ਮਰੀਚੇਃ ਸਮ੍ਭੂਤਿਃ ਪੌਰ੍ਣਾਮਾਸਮਸੂਯਤ । ਵਿਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਗਸ਼੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੌ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੰਭੂਤੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਪੌਰਣਮਾਸਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਵਿਰਜਾ ਅਤੇ ਸਰਵਗਾ।
ਵਂਸ਼ਸਂਕੀਰ੍ਤ੍ਤਨੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਵਦਿष੍ਯੇऽਹਂ ਤਯੋਦ੍ਰਿਜ । ਸ੍ਮृਤਿਸ਼੍ਵਾਙ੍ਗਿਰਸਃ ਪਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਸੂਤਾਃ ਕਨ੍ਯਕਾਸ੍ਤਥਾ
ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਸ੍ਰਮਤੀ ਅਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਜਨਮੀਆਂ।
ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਕੁਹੂਸ਼ਚੈਵ ਰਾਕਾ ਚਾਨੁਮਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਅਨੁਸੂਯਾ ਤਥੈਵਾਤ੍ਰੇਰ੍ਜਜ੍ਞ ਪੁਤ੍ਰਾਨਕਲ੍ਮषਾਨ੍
ਸਿਨੀਵਾਲੀ, ਕੁਹੂ, ਰਾਕਾ ਅਤੇ ਅਨੁਮਤੀ ਜਨਮੀਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਨਸੂਯਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾਂ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਭਾਰ੍ਯ੍ਯਯਾਂ ਦਤ੍ਤੋਲਿਸ੍ਤਤ੍ਸੁਤੋऽਭਵਤ੍
ਪ੍ਰੀਤੀ, ਜੋ ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਡਟੋਲੀ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਪੂਰ੍ਵ੍ਵਜਨ੍ਮਨਿ ਯੋऽਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵੇऽਨ੍ਤਰੇ । ਕਰ੍ਦਮਸ਼੍ਵਾਵਰੀਯਾਂਸ਼੍ਵ ਸਹਿष੍ਣੁਸ਼੍ਵ ਸੂਤਤ੍ਰਯਮ੍
ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਅਗਸਤਿਆ ਸਵਾਇੰਭੂ ਮਨਵੰਤਰੀ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਕਰਦਮਾ, ਸ਼ਵਾਵਰੀਯ ਅਤੇ ਸਹਿਸ਼ਣੁ।
ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤੁ ਸੁषੁਵੇ ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਪੁਲਹਸ੍ਯ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ । ਕ੍ਰਤੋਸ਼੍ਵ ਸਨ੍ਨਤਿਰ੍ਭਾਰ੍ਯ੍ਯਾ ਬਾਲਖਿਲ੍ਯਾਨਸੂਯਤ
ਕਸ਼ਮਾ, ਜੋ ਪੁਲਹਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਕ੍ਰਤੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਨਨਤੀ ਨੇ ਬਾਲਖਿਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
षष੍ਟਿਰ੍ਯਾਨਿ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਯਤੀਨਾਮੂਦ੍ਧ੍ਵ ਰੇਤਸਾਮ੍ । ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਪਰ੍ਵ੍ਵਮਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਜਲਦੂਭਾਸ੍ਕਰਤੇਜਸਾਮ੍
ਊਪਰ ਵੱਲ ਵਹਿਣ ਵਾਲੇ ਰੇਤ ਵਾਲੇ ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸੀ। ਉਹ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਜੋੜ ਜਿੰਨੇ ਵੱਡੇ, ਪਾਣੀ, ਧੂੰਏ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਸਨ।
ਊਰ੍ਜ੍ਜਾਯਾਞ੍ਚ ਵਿਸ਼ਿष੍ਠਸ੍ਯ ਸਪ੍ਤਾਜਾਯਨ੍ਤ ਵੈ ਸੁਤਾਃ । ਰਜੋਗਾਤ੍ਰੋਰ੍ਧ੍ਵਬਾਹੁਸ਼੍ਵ ਵਸਨਸ਼੍ਵਾਨਘਸ੍ਤਥਾ
ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਰਜੋਗਾਤਰ, ਉਰਧਵਬਾਹੁ, ਵਸਨਾ ਅਤੇ ਅਨਘ ਆਦਿ।
ਸੁਤਪਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਸਪ੍ਤਰ੍षਯੋऽਮਲਾਃ । ਯੋऽਸਾਵਗ੍ਨਿਰਭਿਮਾਨੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਨਯੋऽਗ੍ਰਜਃ
ਸੁਤਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ। ਜੋ ਅੱਗ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸੁਤਾਂਲ੍ਲੇਭੇ ਤ੍ਰੀਣੁਦਾਰੌਜਸੋ ਦ੍ਰਿਜ । ਪਾਵਕਂ ਪਾਵਮਾਨਞ੍ਚ ਸ਼ੁਚਿਞ੍ਚਾਪਿ ਜਲਾਸ਼ਿਨਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ, ਸਵਾਹਾ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ: ਪਾਵਕ, ਪਾਵਮਾਨਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਚਿ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਪੀਂਦਾ ਹੈ।
ਤੇषਾਨ੍ਤੁ ਸਨ੍ਤਤਾਵਨ੍ਯੇ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਜ੍ਵ ਪਞ੍ਚ ਚ । ਏਵਮੇਕੋਨਪਞ੍ਚਾਸ਼ਦ੍ ਵਹ੍ਨਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਲੜੀਵਾਰ ਚਾਲੀ ਪੰਜ ਹੋਰ ਜਨਮੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਨੰਜਾ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਹੋਈ।
ਕਥ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਹ੍ਨਯਸ਼੍ਚੈਤੇ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਰਯਞ੍ਚ ਯਤ੍ । ਪਿਤਰੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸृष੍ਟਾ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਯੇ ਮਯਾ ਤਵ
ਇਹ ਅੱਗਾਂ ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੱਲੋਂ ਬਣਾਏ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਰਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾ ਬਹਿਰ੍षਦੋऽਨਗ੍ਰਯਃ ਸਾਗ੍ਨਯਸ਼੍ਵ ਯੇ । ਤੇਭੇਯਃ ਸ੍ਵਧਾ ਸੁਤੇ ਜਜ੍ਞ ਮੈਨਾਂ ਵੈਧਾਰਿਣੀਂ ਤਥਾ
ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ, ਬਹਿਰਸ਼ਦ, ਅਨਾਗਨੀ ਅਤੇ ਸਾਗਨੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਨਾ ਅਤੇ ਵਿਧਾਰਿਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇ ਉਬੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨ੍ਯੌ ਯੋਗਿਨ੍ਯੌ ਚਾਪ੍ਯੁਭੇ ਦ੍ਰਿਜ । ਉਤ੍ਤਮਜ੍ਞਾਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨੇ ਸਰ੍ਵ੍ਵੈਃ ਸਮੁਦਿਤੈਰ੍ਗੁਣੌਃ
ਦੋਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਯੋਗਿਨੀਆਂ ਸਨ। ਉੱਚਤਮ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ।
ਇਤ੍ਯੇषਾ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯਾਨਾਂ ਕਥਿਤਾਪਤ੍ਯਸਨ੍ਤਤਿਃ । ਸ਼੍ਵਦ੍ਧਾਵਾਨ੍ ਸਂਸ੍ਮਰਨ੍ਨੇਤਾਮ੍ ਅਨਪਤ੍ਯੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਖ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਜੋ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋਤ੍ਤਾਨਪਾਦੌ ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਸ੍ਯ ਤੁ । ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰੌ ਤੁ ਮਹਾਵੀਰ੍ਯੌ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞੌ ਕਥਿਤੌ ਤਵ ॥ ੧,੧੧.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪ੍ਰਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਮਨੂ ਸਵਾਇੰਭੂ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤਯੋਰੁਤ੍ਤਾਨਪਾਦਸ੍ਯ ਸੁਰੁਚ੍ਯਾਮੁਤ੍ਤਮਃ ਸੁਤਃ । ਅਭੀष੍ਟਾਯਾਮਭੂਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਯਨ੍ਪਿਤੁਰਤ੍ਯਨ੍ਤਵਲ੍ਲਭਃ ॥ ੧,੧੧.
ਉਤਤਾਨਪਾਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੁਰੁਚਿ ਤੋਂ ਉਤਮ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਸੀ।
ਸੁਨੀਤਿਰ੍ਨਾਮ ਯਾ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸੀਨ੍ਮਹਿषੀ ਦ੍ਵਿਜ । ਸ ਨਾਤਿ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯਾਮਭੂਦ੍ਯਸ੍ਯਾ ਧ੍ਰੁਵਃ ਸੁਤਃ ॥ ੧,੧੧.
ਰਾਜਾ ਦੀ ਰਾਣੀ ਸੁਨੀਤੀ, ਹੇ ਦੁਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਧੀਕ ਪਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਧ੍ਰੁਵ ਸੀ।
ਰਾਜਾਸਨਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯਾਙ੍ਕਂ ਪਿਤੁਰ੍ਭ੍ਰਤਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵੋਤ੍ਤਮਂ ਧ੍ਰੁਵ ਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਤਮਾਰੋਢੁਂ ਮਨੋਰਥਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਧਰੁਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤ ਉੱਤਮ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬੈਠਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਥੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਭੂਪਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਸੁਰੁਚ੍ਯਾ ਨਾਭ੍ਯਨਨ੍ਦਤ । ਪ੍ਰਣਯੇਨਾਗਤਂ ਪੁਤ੍ਰਮੁਤ੍ਸਂਗਾਰੋਹਣੋਤ੍ਸੁਕਮ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਦੇਖ ਕੇ ਵੀ, ਉਸ ਦਾ ਸੁਆਗਤ ਨਾ ਕੀਤਾ।
ਸਪਤ੍ਨੀ ਤਨਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਙ੍ਕਾਰੋਹਣੋਤ੍ਸੁਕਮ੍ । ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਤਥਾਰੂਢਂ ਸੁਰੁਚਿਰ੍ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੧,੧੧.
ਸੁਰੂਚੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਹਪਤਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉੱਥੇ ਬੈਠਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਕਿਂ ਵृਥਾ ਵਤ੍ਸ ਮਹਾਨੇष ਮਨੋਰਥਃ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਗਰ੍ਭਜਾਤੇਨ ਹ੍ਯਸਂਭੂਯ ਮਮੋਦਰੇ ॥ ੧,੧੧.
ਪੁੱਤਰਾ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਇਹ ਵੱਡੀ ਖ਼ਵਾਹਿਸ਼ ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ।