ਗੁਣਤ੍ਰਯਮਯਂ ਹ੍ਯਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਯਨ੍ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤ੍ਰਯਂ ਮਹਤ੍ । ਯੋऽਤਿਯਾਤਿ ਸਾ ਯਾਤ੍ਯੇਵ ਪਰਂ ਨਾਵਰ੍ਤਤੇ ਪੁਨਃ ॥ ੧,੭.
ਜੋ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਮਹੱਤ ਤੋਂ ਬਣੀ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ (ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਨਹੀਂ), ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁੜ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਸ਼੍ਰੀਪਾਰਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਕਥਿਤਸ੍ਤਾਮਸਃ ਸਰ੍ਗੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤੇ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਰੁਦ੍ਰਸਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੮.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਮਸ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਰੁਦਰ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਹ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਕਲ੍ਪਾਦਾਵਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਸੁਤਂ ਪ੍ਰਧ੍ਯਾਯਤਸ੍ਤਤਃ । ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸੀਤ੍ਪ੍ਰਭੋਰਙ੍ਕੇ ਕੁਮਾਰੋ ਨੀਲਲੋਹਿਤਃ ॥ ੧,੮.
ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ, ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਚਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿਚ ਨੀਲਾ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਦਾ ਇੱਕ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਰੁਰੋਦ ਸੁਸ੍ਵਰਂ ਸੋਥ ਪ੍ਰਾਦ੍ਰਵਦ੍ਦਿ ਜਸਤ੍ਤਮ । ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਰੋਦਿषਿ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਹ ॥ ੧,੮.
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਰੋਇਆ ਤੇ ਦੌੜ ਗਿਆ, ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਰੋਂਦੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?'
ਨਾਮ ਦੇਹੀਤਿ ਤਂ ਸੋऽਥ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਨਾਮ੍ਨਾਸਿ ਮਾਰੋ ਦੀਰ੍ਧੈਰ੍ਯਮਾਵਹ । ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਪੁਨਃ ਸੋऽਥ ਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵੋ ਰੁਰੋਦ ਵੈ ॥ ੧,੮.
ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਦੇਹ ਹੋਵੇ।' ਪਰ ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਰੁਦਰ ਹੋਵੇਂ; ਹੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਧੀਰਜ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਫਿਰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਰੋਇਆ।
ਤਤੋਨ੍ਯਾਨਿ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਸਪ੍ਤ ਨਾਮਾਨਿ ਵੈ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਚੈषਾਮष੍ਟਾਨਾਂ ਪਤ੍ਨੀਃ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ ੧,੮.
ਫਿਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸੱਤ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ ਥਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਦਿੱਤੇ।
ਭਵਂ ਸ਼ਰ੍ਵਮਥੇਸ਼ਾਨਂ ਤਥਾ ਪਸ਼ੁਪਤਿਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਭੀਮਮੁਗ੍ਰਂ ਮਹਾਦੇਵਮੁਵਾਚ ਸ ਪਿਤਾਮਹਃ ॥ ੧,੮.
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਭਵ, ਸ਼ਰਵ, ਈਸ਼ਾਨ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਭੀਮ, ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਰੱਖਿਆ।
ਚਕ੍ਰੇ ਨਾਮਾਨ੍ਯਥੈਤਾਨਿ ਸ੍ਥਾਨਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਚਕਾਰ ਸਃ । ਸੂਰ੍ਯੋ ਜਲਂ ਮਹੀ ਵਾਯੁਰ੍ਵਹ੍ਨਿਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ । ਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੋਮ ਇਤ੍ਯੇਤਾਸ੍ਤਨਵਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੧,੮.
ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਨਾਮ ਅਤੇ ਥਾਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੇ: ਸੂਰਜ, ਪਾਣੀ, ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਦীক্ষਿਤ, ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ—ਇਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਤਨਾਵਾਂ ਹਨ, ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ।
ਸੁਵਰ੍ਚਲਾ ਤਥੈਵੋषਾ ਵਿਕੇਸ਼ੀ ਚਾਪਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । ਸ੍ਵਾਹਾ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ਦੀਕ੍ਸ਼ਾ ਰੋਹਿਣੀ ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ ੧,੮.
ਸੁਵਰਚਲਾ, ਉਸ਼ਾ, ਵਿਕੇਸ਼ੀ, ਸ਼ਿਵਾ, ਸੁਵਾਹਾ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਦੀਕਸ਼ਾ ਅਤੇ ਰੋਹিণੀ — ਇਹ ਸਭ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਸੂਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਰੁਦ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨਾਮਭਿਃ ਸਹ । ਪਤ੍ਨ੍ਯਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਮਹਾਭਾਗ ਤਦਪਤ੍ਯਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੮.
ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਰੁਦ੍ਰ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ; ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
ਏषਾਂ ਸੂਤਿਪ੍ਰਸੂਤਿਭ੍ਯਾਮਿਦਮਾਪੂਰਿਤਂ ਜਗਤ੍ ॥ ੧,੮.
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿਲਣੀਆਂ ਅਤੇ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਗਈ ਹੈ।
ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਲੋਹਿਤਾਙ੍ਗੋ ਮਨੋਜਵਃ । ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸਰ੍ਗੋऽਥ ਸਨ੍ਤਾਨੋ ਬੁਧਸ਼੍ਚਾਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸੁਤਾਃ ॥ ੧,੮.
ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ, ਸ਼ੁਕਰ, ਲੋਹਿਤਾਂਗ, ਮਨੋਜਵ, ਸਕੰਦ, ਸਰਗ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਬੁਧ — ਇਹ ਸਭ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਏਵਂਪ੍ਰਕਾਰੋ ਰੁਦ੍ਰੋऽਸੌ ਸਤੀਂ ਭਾਰ੍ਯਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤਾਮ੍ । ਉਪਯੇਮੇ ਦੁਹਿਤਰਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯੈਵ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਃ ॥ ੧,੮.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੇ ਰੱਖ ਵਾਲੇ ਦੀ ਧੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਦਕ੍ਸ਼ਕੋਪਾਚ੍ਚ ਤਤ੍ਯਾਜ ਸ ਸਤੀ ਸ੍ਵਕਲੇਵਰਮ੍ । ਹਿਮਵਦ੍ਦੁਹਿਤ ਸਾਭੂਨ੍ਮੇਨਾਯਾਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ ॥ ੧,੮.
ਦਕਸ਼ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਕਰਕੇ ਸਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਫਿਰ ਉਹ ਹਿਮਾਵਤ ਅਤੇ ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ।
ਉਪਯੇਮੇ ਪੁਨਸ਼੍ਚੋਮਾਮਨਨ੍ਯਾਂ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਃ ॥ ੧,੮.
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਹਰ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ, ਜੋ ਬੇਮਿਸਾਲ ਸੀ, ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਦੇਵੌ ਧਾਤृਵਿਧਾਤਾਰੌ ਭृਗੋਃ ਖ੍ਯਾਤਿਰਸੂਯਤ । ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਯਾ ॥ ੧,੮.
ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਖਿਆਤੀ ਨੇ ਧਾਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਧਾਤ੍ਰ, ਦੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਬ੍ਧੌ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇऽਮृਤਮਨ੍ਥਨੇ । ਭृਗੋਃ ਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾਂ ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨੇਤ੍ਯੇਤਦਾਹ ਕਥਂ ਭਵਾਤ੍ ॥ ੧,੮.
ਸ਼੍ਰੀ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਦੂਧ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਮंथਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਧੀ ਖਿਆਤੀ ਤੋਂ ਜਨਮੀ — ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ?
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਨਿਤ੍ਯੈਵੈषਾ ਜਗਨ੍ਮਾਤਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼੍ਰੀਰਨਪਾਯਿਨਿ । ਯਥਾ ਸਰ੍ਵਗਤੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥੈਵੇਯਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ ॥ ੧,੮.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਸਦਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਅਟੱਲ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਰ ਥਾਂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ।
ਅਰ੍ਥੋ ਵਿष੍ਣੁਰਿਯਂ ਵਾਣੀ ਨੀਤਿਰੇषਾ ਨਯੋ ਹਰਿਃ । ਬੋਧੋ ਵਿष੍ਣੁਰਿਯਂ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਧਰ੍ਮੋऽਸੌ ਸਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾ ਤ੍ਵਿਯਮ੍ ॥ ੧,੮.
ਅਰਥ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਬੋਲੀ ਉਹ ਹੈ; ਨੀਤੀ ਉਹ ਹੈ, ਮਾਰਗ ਹਰਿ ਹੈ; ਗਿਆਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਬੁਧੀ ਉਹ ਹੈ; ਧਰਮ ਉਹ ਹੈ, ਸਤਕਰਮ ਉਹ ਹੈ।
ਸ੍ਤ੍ਰष੍ਟਾ ਵਿष੍ਣੁਰਿਯਂ ਸृष੍ਟਿਃ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਭੂਮਿਰ੍ਭੂਧਰੋ ਹਰਿਃ । ਸਨ੍ਤੋषੋ ਭਗਵਾਲ੍ਲਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀ ॥ ੧,੮.
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਉਹ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹਰਿ ਹੈ; ਸੰਤੋਖ ਭਗਵਾਨ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਸਦੀਵੀ ਹੈ।
ਇਚ੍ਛਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਕਾਮੋ ਯਜ੍ਞੋऽਸੌ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਤ੍ਵਿਯਮ੍ । ਆਜ੍ਯਾਹੁਤਿਰਸੌ ਦੇਵੀ ਪੁਰੋਡਾਸ਼ੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੮.
ਇੱਛਾ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਕਾਮ ਹੈ; ਯਜਨ ਉਹ ਹੈ, ਦਕਸ਼ੀਣਾ ਉਹ ਹੈ; ਘੀ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਪੂਰਾੜਾ ਜਨਾਰਦਨ ਹੈ।
ਪਤ੍ਨੀਸ਼ਾਲਾ ਮੁਨੇ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਂਸ਼ੌ ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਚਿਤਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਹਰਿਰ੍ਯੂਪ ਇਧ੍ਮਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਭਗਵਾਨ੍ਕੁਸ਼ਃ ॥ ੧,੮.
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪਤਨੀ ਦਾ ਘਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ; ਪੂਰਬੀ ਵੰਸ਼ ਮਧੁਸੂਦਨ ਹੈ; ਚਿਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਯੂਪ ਹਰਿ ਹੈ; ਇਧਨ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਭਗਵਾਨ ਕੁਸ਼ ਹੈ।
ਸਾਮਾਸ੍ਵਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨੁਦ੍ਗੀਤਿਃ ਕਮਲਾਲਯਾ । ਸ੍ਵਾਹਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਹੁਤਾ ਸ਼ਨਃ ॥ ੧,੮.
ਭਗਵਾਨ ਸਾਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਚਾਰਣ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਸੁਵਾਹਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ ਵਾਸੁਦੇਵ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਹੁਤੀ ਹਵਨ ਹੈ।
ਸ਼ਙ੍ਕਰੋ ਭਗਵਾਞ੍ਛੌਰਿਰ੍ਗੌਰੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਕੇਸ਼ਵਃ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਭਾ ਕਮਲਾਲਯਾ ॥ ੧,੮.
ਸ਼ੰਕਰ ਭਗਵਾਨ ਹੈ, ਸ਼ੌਰੀ ਗੌਰੀ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ; ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਕੇਸ਼ਵ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਃ ਪਿਤृਗਣਃ ਪਦ੍ਮਾ ਸ੍ਵਧਾ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਪੁष੍ਟਿਦਾ । ਦ੍ਯੌਃ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕੋ ਵਿष੍ਣੁਰਵਕਾਸ਼ੋਤਿਵਿਸ੍ਤਰਃ ॥ ੧,੮.
ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਹੈ, ਪਦਮਾ ਸਵਧਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਆਕਾਸ਼ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਸਤ੍ਰਿਤ ਹੈ।
ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਃ ਸ਼੍ਰੀਧਰਃ ਕਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤਥੈਵਾਨਪਾਯਿਨੀ । ਧृਤਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਜਗਚ੍ਚੇष੍ਟਾ ਵਾਯੁਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਗੋ ਹਰਿਃ ॥ ੧,੮.
ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਹੈ, ਚਮਕ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਧਿਰਜ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਗਤ ਦੀ ਚਲਣ ਵਾਯੂ ਹੈ, ਅਤੇ ਹਰਿ ਹਰ ਥਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਜਲਧਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਗੋਵਿਨ੍ਦਸ੍ਤਦ੍ਵੇਲਾ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਮਹਾਮੁਨੇ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ੍ਵਰੂਪਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਣੀ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਧੁਸੂਦਨਃ ॥ ੧,੮.
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦ੍ਵਿਜ ਹੈ, ਗੋਵਿੰਦ ਉਸ ਦਾ ਕਿਨਾਰਾ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਯਮਸ਼੍ਚਕ੍ਰਧਰਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਧੂਮੋਰ੍ਣਾ ਕਮਲਾਲਯਾ । ऋਦ੍ਧਿਃ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ਼੍ਰੀਧਰੋ ਦੇਵਃ ਸ੍ਵਯਮੇਵ ਧਨੇਸ਼੍ਵਰਃ ॥ ੧,੮.
ਯਮ ਚੱਕਰ ਵਾਲਾ ਆਪ ਹੀ ਹੈ, ਧੂਮੋਰਨਾ ਕਮਲ ਆਲਯਾ ਹੈ, ਰਿੱਧੀ ਸ਼੍ਰੀ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਦੇਵਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਆਪ ਹੀ ਹਨ।
ਗੌਰੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਂਹਾਬਾਗਾ ਕੇਸ਼ਵੋ ਵਰੁਣਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਦੇਵਸੇਨਾ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਦੇਵਸੇਨਾਪਤਿਰ੍ਹਰਿਃ ॥ ੧,੮.
ਗੌਰੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਮਿਲੀ, ਕੇਸ਼ਵ ਵਰੁਣ ਆਪ ਹਨ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਤੇ ਹਰੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਦੇ ਸੈਨਾਪਤੀ ਹਨ।
ਅਵष੍ਟਂਭੋ ਗਦਾਪਾਣਿਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਕਾष੍ਠਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਨਿਮੇषੋऽਸੌ ਮੁਹੂਰ੍ਤੋऽਸੌ ਕਲਾ ਤ੍ਵਿਯਮ੍ ॥ ੧,੮.
ਅਵਸ਼ਟੰਭਾ ਗਦਾ ਪਕੜਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸ਼ਕਤੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਾਠਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਨਿਮੇਸ਼ ਉਹ ਹੈ, ਮੁਹੂਰਤ ਉਹ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕਾਲਾ ਹੈ।