ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਾਦ੍ਦੇਵੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋਤ੍ਤਾਨਪਾਦੌ ਪ੍ਰਸੂਤ੍ਯਾਕੂਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ॥ ੧,੭.
ਉਸ ਮਰਦ ਤੋਂ, ਦੇਵੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਜੋ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੇ ਆਕੂਤੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਨ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਰੂਪੌਦਾਰ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਦਦੌ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ਾਯ ਆਕੂਤਿਂ ਰੁਚਯੇ ਪੁਰਾ ॥ ੧,੭.
ਦੋ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨੂੰ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਕੂਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਚਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸ ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਯੋਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਜ੍ਞੇ ਮਹਾਭਾਗ ਦਮ੍ਪਤ੍ਯੋਰ੍ਮਿਥੁਨਂ ਤਤਃ ॥ ੧,੭.
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤੋਂ ਸਦਕਸ਼ਿਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁਭਾਗਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਂ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਯਾਮਾ ਇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇ ਮਨੌ ॥ ੧,੭.
ਯਜਨ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਨਾ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਯਾਮਾ ਦੇਵਤੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ।
ਪ੍ਰਸੂਤ੍ਯਾਂ ਚ ਤਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਤਸ੍ਤ੍ਰੋ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਸਸਰ੍ਜ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਚ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੭.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੋਂ ਚੌਵੀ ਕਨਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਧृਤਿਸ੍ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਮੇਧਾ ਪੁष੍ਟਿਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਲਜ੍ਜਾ ਵਪੁਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ॥ ੧,੭.
श्रद्धਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਮੇਧਾ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਕ੍ਰਿਆ, ਬੁੱਧੀ, ਲੱਜਾ, ਵਪੁ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਕੀਰਤੀ — ਇਹ ਤੈਰਾਂ ਹਨ।
ਪਤ੍ਨ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮੋ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਾਭ੍ਯਃ ਸ਼ਿष੍ਟਯਵੀਯਸ੍ਯ ਏਕਾਦਸ਼ ਸੁਲੋਚਨਾਃ ॥ ੧,੭.
ਧਰਮ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਗਿਆਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।
ਖ੍ਯਾਤਿਃ ਸਤ੍ਯਥ ਸਂਭੂਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਃ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤਥਾ । ਸਨ੍ਤਤਿਸ਼੍ਚਾਨਸੂਯਾ ਚ ਊਰ੍ਜਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਤਥਾ ॥ ੧,੭.
ਖਿਆਤੀ, ਸਤੀ, ਸੰਭੂਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਖ਼ਮਾ, ਸੰਤਤੀ, ਅਨਸੂਯਾ, ਊਰਜਾ, ਸਵਾਹਾ ਤੇ ਸਵਧਾ ਵੀ।
ਭृਤੁਰ੍ਭਵੋ ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚੈਵਾਙ੍ਗਿਰਾ ਮੁਨਿਃ । ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਲਹਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਚਰ੍षਿਵਰਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੭.
ਭ੍ਰਿਗੁ, ਭਵ, ਮਰੀਚੀ, ਤੇ ਆੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀ; ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਤੇ ਚਰਸ਼ਿਵਰ ਵੀ।
ਅਤ੍ਰਿਰ੍ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ । ਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾਦ੍ਯ ਜਗृਹੁਃ ਕਨ੍ਯਾ ਮੁਨਯੋ ਮੁਨਿ ਸਤ੍ਤਮ ॥ ੧,੭.
ਅਤ੍ਰੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਹਿਨੀ, ਤੇ ਪਿਤਰ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖਿਆਤੀ ਆਦਿ ਕਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਕਾਮਂ ਚਲਾ ਦਰ੍ਪਂ ਨਿਯਮਂ ਧृਤਿਰਾਤ੍ਮਜਮ੍ । ਸਨ੍ਤੋषਂ ਚ ਤਥਾ ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਲੋਭਂ ਪੁष੍ਟਿਰਸੂਯਤ ॥ ੧,੭.
श्रद्धਾ ਨੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਚਲਾ ਨੇ ਦਰਪ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਤੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਨੂੰ, ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਲੋਭ ਨੂੰ।
ਮੇਧਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਕ੍ਰਿਯਾ ਦਣ੍ਡਂ ਨਯਂ ਵਿਨਯਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੭.
ਮੇਧਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਕ੍ਰਿਆ ਨੇ ਦੰਡ ਨੂੰ; ਨਯਾ ਤੇ ਵਿਨਯਾ ਵੀ।
ਬੋਧਂ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥਾ ਲਜ੍ਜਾ ਵਿਨਯਂ ਵਪੁਰਾਤ੍ਮਜਮ੍ । ਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞੇ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਸੂਯਤਾ ॥ ੧,੭.
ਬੋਧ, ਬੁੱਧੀ, ਲੱਜਾ, ਵਿਨਯਾ, ਤੇ ਵਪੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਵਯਵਸਾਯਾ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਖੇਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਖਂ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਯਸ਼ਃ ਕੀਰ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯੇਤੇ ਧਰ੍ਮਸੂਨਵਃ । ਕਾਮਾਦ੍ਰਤਿਃ ਸੁਤਂ ਹਰ੍षਂ ਧਰ੍ਮਪੌਤ੍ਰਮਸੂਯਤ ॥ ੧,੭.
ਸੁਖ, ਸਿੱਧੀ, ਯਸ਼, ਤੇ ਕੀਰਤੀ — ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਕਾਮ ਤੋਂ ਰਤੀ ਜਨਮੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਸ਼ਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪੌਤਰਾ ਹੈ।
ਹਿਂਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤਤੋ ਜਜ੍ਞੇ ਤਥਾਨृਤਮ੍ । ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਨਿਕृਤਿਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਯਾ ਜਜ੍ਞੇ ਚ ਵੇਦਨਾ ॥ ੧,੭.
ਹਿੰਸਾ ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਨ੍ਰਿਤ ਜਨਮਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਨਿਆ ਨਿਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਮਾਇਆ ਤੇ ਵੇਦਨਾ ਜਨਮੀਆਂ।
ਮਾਯਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚੈਵ ਮਿਥੁਨਂ ਤ੍ਵਿਦਮੇਤਯੋਃ । ਤਯੋਰ੍ਜਜ੍ਞੇਥ ਵੈ ਮਾਯਾ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਭੂਤਾਪਹਾਰਿਣਮ੍ ॥ ੧,੭.
ਮਾਇਆ ਤੇ ਵੇਦਨਾ ਇਕ ਜੋੜਾ ਬਣੇ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਇਆ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤ्यु ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਨਾ ਸ੍ਵਸੂਤਂ ਚਾਪਿ ਦੁਃਖਂ ਜਜ੍ਞੇऽਥ ਰੌਰਵਾਤ੍ । ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਜਰਾਸ਼ੋਕਤृष੍ਣਕ੍ਰੋਧਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ॥ ੧,੭.
ਵੇਦਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਖ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਰੌਰਵ ਤੋਂ ਆਇਆ; ਮ੍ਰਿਤ्यु ਤੋਂ ਵਿਅਧੀ, ਜਰਾ, ਸ਼ੋਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਜਨਮੇ।
ਦੁਃਖੋਤ੍ਤਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਧਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਨੈषਾਂ ਪੁਤ੍ਰੋਸ੍ਤਿ ਵੈ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ ॥ ੧,੭.
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਰਧਵਰੇਤਸ ਹਨ।
ਰੌਦ੍ਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿਰੂਪਾਣਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮੁਨਿਵਰਾਤ੍ਮਜ । ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਲਯਹੇਤੁਤ੍ਵਂ ਜਗਤੋਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈ ॥ ੧,੭.
ਇਹ ਰੌਦਰ ਰੂਪ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਮਰੀਚਿਰਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਭृਗ੍ਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਜਗਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗ ਨਿਤ੍ਯਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਹੇਤਵਃ ॥ ੧,੭.
ਦਕਸ਼, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਿੱਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।
ਮਨਵੋ ਮਨੁਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਭੂਪਾ ਵੀਰ੍ਯਧਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗਨਿਰਤਾਃ ਸ਼ੂਰਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਤਿਕਾਰਿਣਃ ॥ ੧,੭.
ਮਨੁਆਂ, ਮਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ—ਜੋ ਸੱਚੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬਹਾਦਰ ਹਨ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਵ੍ਯਵਸਥਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ ਯੇਯਂ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸ੍ਥਿਤਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਨਿਤ੍ਯਸਰ੍ਗਸ੍ਤਥੇਰਿਤਃ । ਨਿਤ੍ਯਾਭਾਵਸ਼੍ਚ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਮਮ ਕਥ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧,੭.
ਸ਼੍ਰੀ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਸਦੀਵੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਵ੍ਯਵਸਥਾ ਅਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਸੁਰਤ ਦੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰੋ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਵਿਨਾਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਤੈਸ੍ਤੈ ਰੂਪੈਰਚਿਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਾ ਕਰੋਤ੍ਯਵ੍ਯਾਹਤੋ ਵਿਭੁਃ ॥ ੧,੭.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਗਵਾਨ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਅਸਲ ਸਮਝ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਸ੍ਤਥੈਵਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕੋ ਦ੍ਵਿਜ । ਨਿਤ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਪ੍ਰਲਯੋऽਯਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਃ ॥ ੧,੭.
ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹਨ: ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ, ਪੂਰਨ ਤੇ ਸਦੀਵੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚ੍ਛੇਤੇਯਂ ਜਗਤੀਪਤਿਃ । ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪ੍ਰਾਕृਤਂ ਚੈਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਕृਤੌ ਲਯਮ੍ ॥ ੧,੭.
ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ, ਜੋ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 'ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵੇਲੇ, ਜਗਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਸੁੱਤ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਮੁਢਲੇ ਹਾਲਤ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਨਾਦਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਯੋਗਿਨਃ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ । ਨਿਤ੍ਯਃ ਸਦੈਵ ਭੂਤਾਨਾਂ ਯੋ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ ॥ ੧,੭.
ਜੋ ਗਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਵਿਨਾਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਵਿਨਾਸ਼ ਸਦਾ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸੂਤਿਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਰ੍ਯਾ ਤੁ ਸਾ ਸृष੍ਟਿਃ ਪ੍ਰਾਕृਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਦੈਨਨ੍ਦਿਨੀ ਤਥਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਨਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਲਯਾਦਨੁ ॥ ੧,੭.
ਜੋ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਦਿਨ-ਦਿਨ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭੂਤਾਨ੍ਯਨੁਦਿਨੇ ਯਤ੍ਰ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਨਿਤ੍ਯਸਰ੍ਗੋ ਹਿ ਸ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਪੁਰਾਣਾਰ੍ਥਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ ॥ ੧,੭.
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ perpetual creation ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਰੀਰੇषੁ ਭਗਵਾਨ੍ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਕੁਰੁਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਿਤਿਸਂਯਮਾਨ੍ ॥ ੧,੭.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਰੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿਚ, ਭਗਵਾਨ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੋਤ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸृष੍ਟਿ ਸ੍ਥਿਤਿਵਿਨਾਸ਼ਾਨਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ ਸਰ੍ਵਦੇਹਿषੁ । ਵੈष੍ਣਵ੍ਯਃ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾਹਰ੍ਨਿਸ਼ਂ ਸਮਾਃ ॥ ੧,੭.
ਹੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀਆਂ ਜੋ ਉਤਪੱਤੀ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ, ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਯੁਗਾਂ-ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।