ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਚ ਤਤਃ ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਦੌ ਤੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਪਤ੍ਨ੍ਯੋ ਭਵਧ੍ਵ ਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇषਾਮੇਵ ਤੁ ਦਤ੍ਤਵਾਨ੍ ॥ ੧,੭.
ਫਿਰ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨੂੰ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਬਣ ਕੇ ਜੀਵਨ ਨਿਭਾਉਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ।
ਸਨਨ੍ਦਨਾਦਯੋ ਯੇ ਚ ਪੂਰ੍ਵਸृष੍ਟਾਸ੍ਤੁ ਵੇਧਸਾ । ਨ ਤੇ ਲੋਕੇष੍ਵਸਜ੍ਜਨ੍ਤ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸੁ ਤੇ ॥ ੧,੭.
ਸਨੰਦਨ ਆਦਿ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਚੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਤੋਂ ਨਿਰਲੇਪ ਰਹੇ।
ਸਰ੍ਵੇ ਤੇऽਭ੍ਯਾ ਗਤਜ੍ਞਾਨਾ ਵੀਤਰਾਗਾ ਵਿਮਤ੍ਸਰਾਃ । ਤੇष੍ਵੇਵਂ ਨਿਰਪੇਕ੍ਸ਼ੇषੁ ਲੋਕਸृष੍ਟੌ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਃ ॥ ੧,੭.
ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ, ਰਾਗ ਤੇ ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਲੋਕ ਰਚਨਾ ਵਿਚ ਭਾਗ ਨਹੀਂ ਲਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਭੂਨ੍ਮਹਾਨ੍ ਕ੍ਰੋਧਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਦਹਨਕ੍ਸ਼ਮਃ । ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਾਤ੍ਸ ਮੁਦ੍ਭੂਤਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਤਿਦੀਪਿਤਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋਭੂਤ੍ਤਦਾ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਖਿਲਂ ਮੁਨੇ ॥ ੧,੭.
ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਭੜਕਦੀ ਅੱਗ ਦੀ ਲੜੀ ਨਿਕਲੀ, ਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠੇ।
ਭ੍ਰਕੁਟੀਕੁਟਿਲਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਲਲਾਟਾਤ੍ਕ੍ਰੋਧਦੀਪਿਤਾਤ੍ । ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨ ਸ੍ਤਦਾ ਰੁਦ੍ਰੋ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਾਰ੍ਕਸਮਪ੍ਰਭਃ ॥ ੧,੭.
ਉਸ ਦੇ ਭੌਂਹਾਂ ਦੀ ਲਕੀਰ, ਜੋ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੋਂ ਰੁਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਅਰ੍ਧਨਾਰੀਨਰਵਪੁਃ ਪ੍ਰਚਣ੍ਡੋऽਤਿਸ਼ਰੀਰਵਾਨ੍ । ਵਿਭਜਾਤ੍ਮਾਨਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਤਤਃ ॥ ੧,੭.
ਉਹ ਬੜਾ ਤੀਬਰ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅੱਧਾ ਮਰਦ ਤੇ ਅੱਧਾ ਔਰਤ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾਂ ਵੰਡਣ ਲਈ ਆਖਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਥੋਕ੍ਤੋਸੌ ਦ੍ਵਿਧਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਂ ਪੁਰੁषਤ੍ਵਂ ਤਥਾਕਰੋਤ੍ । ਵਿਭੇਦਪੁਰੁषਤ੍ਵਂ ਚ ਦਸ਼ਧਾ ਚੈਕਧਾ ਪੁਨਃ ॥ ੧,੭.
ਜਿਵੇਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਔਰਤ ਤੇ ਮਰਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ, ਫਿਰ ਦਸ ਵਾਰ ਮਰਦ ਰੂਪ ਬਣਾਏ, ਤੇ ਫਿਰ ਇੱਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ।
ਸੌਮ੍ਯਾਸੌਮ੍ਯੋਸ੍ਤਦਾਸ਼ਾਨ੍ਤਾਸ਼ਾਨ੍ਤੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਤ੍ਵਂ ਚ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਵਿਭੇਦ ਬਹੁਧਾ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਰੂਪੈਰਸਿਤੈਃ ਸਿਤੈਃ ॥ ੧,੭.
ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਨਰਮ ਤੇ ਤੀਬਰ, ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਅਸ਼ਾਂਤ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ, ਆਪਣੀ ਔਰਤ ਰੂਪ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਵੰਡਿਆ, ਕਾਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ।
ਤਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਤ੍ਮਸਂਭੂਤਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵਂ ਪ੍ਰਭੁ । ਆਤ੍ਮਾਨਮੇਵ ਕृਤ ਵਾਨ੍ਪ੍ਰਜਾਪਾਲ੍ਯੇ ਮਨੁਂ ਦ੍ਵਿਜ ॥ ੧,੭.
ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਸਵਾਯੰਭੂ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮਨੂ ਬਣਾਇਆ।
ਸ਼ਤਰੂਪਾਂ ਚ ਤਾਂ ਨਾਰੀਂ ਤਪੋਨਿਰ੍ਧੂਤਕਲ੍ਪषਾਮ੍ । ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੋ ਮਨੁਰ੍ਦੇਵਃ ਪਤ੍ਨੀਤ੍ਵੇ ਜਗृਹੇ ਪ੍ਰਭੁਃ ॥ ੧,੭.
ਉਹ ਔਰਤ, ਸ਼ਤਰੂਪਾ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਪੁਰੁषਾਦ੍ਦੇਵੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਵ੍ਯਜਾਯਤ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤੋਤ੍ਤਾਨਪਾਦੌ ਪ੍ਰਸੂਤ੍ਯਾਕੂਤਿਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ॥ ੧,੭.
ਉਸ ਮਰਦ ਤੋਂ, ਦੇਵੀ ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਪੈਦਾ ਹੋਈ; ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਤੇ ਉਤਤਾਨਪਾਦ, ਜੋ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੇ ਆਕੂਤੀ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਨ੍ਯਾਦ੍ਵਯਂ ਚ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਰੂਪੌਦਾਰ੍ਯਗੁਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਦਦੌ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਦਕ੍ਸ਼ਾਯ ਆਕੂਤਿਂ ਰੁਚਯੇ ਪੁਰਾ ॥ ੧,੭.
ਦੋ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਉੱਚ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਨੂੰ ਦਕ੍ਸ਼ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਕੂਤੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਰੁਚਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ ਸ ਜਗ੍ਰਾਹ ਤਯੋਰ੍ਜਜ੍ਞੇ ਸਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ । ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਜ੍ਞੇ ਮਹਾਭਾਗ ਦਮ੍ਪਤ੍ਯੋਰ੍ਮਿਥੁਨਂ ਤਤਃ ॥ ੧,੭.
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੋੜੀ ਤੋਂ ਸਦਕਸ਼ਿਨਾ ਨਾਮ ਦਾ ਸੁਭਾਗਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਯਜ੍ਞਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਯਾਂ ਤੁ ਪੁਤ੍ਰਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਯਾਮਾ ਇਤਿ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸ੍ਵਾਯਂਭੁਵੇ ਮਨੌ ॥ ੧,੭.
ਯਜਨ ਦੀ ਦਕਸ਼ਿਨਾ ਤੋਂ ਬਾਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਯਾਮਾ ਦੇਵਤੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਵਾਯੰਭੂ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ।
ਪ੍ਰਸੂਤ੍ਯਾਂ ਚ ਤਥਾ ਦਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚਤਸ੍ਤ੍ਰੋ ਵਿਂਸ਼ਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਸਸਰ੍ਜ ਕਨ੍ਯਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਚ ਸਮ੍ਯਙ੍ਨਾਮਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੭.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਤੋਂ ਚੌਵੀ ਕਨਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀਆਂ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਹੀ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਧृਤਿਸ੍ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਮੇਧਾ ਪੁष੍ਟਿਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਰਿਯਾ । ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਲਜ੍ਜਾ ਵਪੁਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ॥ ੧,੭.
श्रद्धਾ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ, ਤੁਸ਼ਟੀ, ਮੇਧਾ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਕ੍ਰਿਆ, ਬੁੱਧੀ, ਲੱਜਾ, ਵਪੁ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸਿੱਧੀ ਤੇ ਕੀਰਤੀ — ਇਹ ਤੈਰਾਂ ਹਨ।
ਪਤ੍ਨ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਤਿਜਗ੍ਰਾਹ ਧਰ੍ਮੋ ਦਾਕ੍ਸ਼ਾਯਣੀਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਤਾਭ੍ਯਃ ਸ਼ਿष੍ਟਯਵੀਯਸ੍ਯ ਏਕਾਦਸ਼ ਸੁਲੋਚਨਾਃ ॥ ੧,੭.
ਧਰਮ ਨੇ ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਈ ਸਵੀਕਾਰਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਗਿਆਰਾਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।
ਖ੍ਯਾਤਿਃ ਸਤ੍ਯਥ ਸਂਭੂਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਃ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਤਥਾ । ਸਨ੍ਤਤਿਸ਼੍ਚਾਨਸੂਯਾ ਚ ਊਰ੍ਜਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਸ੍ਵਧਾ ਤਥਾ ॥ ੧,੭.
ਖਿਆਤੀ, ਸਤੀ, ਸੰਭੂਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ, ਪ੍ਰੀਤੀ, ਖ਼ਮਾ, ਸੰਤਤੀ, ਅਨਸੂਯਾ, ਊਰਜਾ, ਸਵਾਹਾ ਤੇ ਸਵਧਾ ਵੀ।
ਭृਤੁਰ੍ਭਵੋ ਮਰੀਚਿਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚੈਵਾਙ੍ਗਿਰਾ ਮੁਨਿਃ । ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਲਹਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਰਤੁਸ਼੍ਚਰ੍षਿਵਰਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੭.
ਭ੍ਰਿਗੁ, ਭਵ, ਮਰੀਚੀ, ਤੇ ਆੰਗਿਰਸ ਰਿਸ਼ੀ; ਪੁਲਸਤਿਆ, ਪੁਲਹ, ਕ੍ਰਤੁ, ਤੇ ਚਰਸ਼ਿਵਰ ਵੀ।
ਅਤ੍ਰਿਰ੍ਵਸਿष੍ਠੋ ਵਹ੍ਨਿਸ਼੍ਚ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ । ਖ੍ਯਾਤ੍ਯਾਦ੍ਯ ਜਗृਹੁਃ ਕਨ੍ਯਾ ਮੁਨਯੋ ਮੁਨਿ ਸਤ੍ਤਮ ॥ ੧,੭.
ਅਤ੍ਰੀ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਵਹਿਨੀ, ਤੇ ਪਿਤਰ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਖਿਆਤੀ ਆਦਿ ਕਨਿਆਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਕਾਮਂ ਚਲਾ ਦਰ੍ਪਂ ਨਿਯਮਂ ਧृਤਿਰਾਤ੍ਮਜਮ੍ । ਸਨ੍ਤੋषਂ ਚ ਤਥਾ ਤੁष੍ਟਿਰ੍ਲੋਭਂ ਪੁष੍ਟਿਰਸੂਯਤ ॥ ੧,੭.
श्रद्धਾ ਨੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਚਲਾ ਨੇ ਦਰਪ ਨੂੰ, ਨਿਯਮ ਨੇ ਧ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਤੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਸੰਤੋਸ਼ ਨੂੰ, ਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨੇ ਲੋਭ ਨੂੰ।
ਮੇਧਾ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਕ੍ਰਿਯਾ ਦਣ੍ਡਂ ਨਯਂ ਵਿਨਯਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੭.
ਮੇਧਾ ਨੇ ਸ਼੍ਰੁਤ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਕ੍ਰਿਆ ਨੇ ਦੰਡ ਨੂੰ; ਨਯਾ ਤੇ ਵਿਨਯਾ ਵੀ।
ਬੋਧਂ ਬੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਥਾ ਲਜ੍ਜਾ ਵਿਨਯਂ ਵਪੁਰਾਤ੍ਮਜਮ੍ । ਵ੍ਯਵਸਾਯਂ ਪ੍ਰਜਜ੍ਞੇ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਸੂਯਤਾ ॥ ੧,੭.
ਬੋਧ, ਬੁੱਧੀ, ਲੱਜਾ, ਵਿਨਯਾ, ਤੇ ਵਪੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਵਯਵਸਾਯਾ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੇ ਖੇਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸੁਖਂ ਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਯਸ਼ਃ ਕੀਰ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯੇਤੇ ਧਰ੍ਮਸੂਨਵਃ । ਕਾਮਾਦ੍ਰਤਿਃ ਸੁਤਂ ਹਰ੍षਂ ਧਰ੍ਮਪੌਤ੍ਰਮਸੂਯਤ ॥ ੧,੭.
ਸੁਖ, ਸਿੱਧੀ, ਯਸ਼, ਤੇ ਕੀਰਤੀ — ਇਹ ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਕਾਮ ਤੋਂ ਰਤੀ ਜਨਮੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਸ਼ਾ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਪੌਤਰਾ ਹੈ।
ਹਿਂਸਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤ੍ਵਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਤਤੋ ਜਜ੍ਞੇ ਤਥਾਨृਤਮ੍ । ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਨਿਕृਤਿਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਯਾ ਜਜ੍ਞੇ ਚ ਵੇਦਨਾ ॥ ੧,੭.
ਹਿੰਸਾ ਅਧਰਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਨ੍ਰਿਤ ਜਨਮਿਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕਨਿਆ ਨਿਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਮਾਇਆ ਤੇ ਵੇਦਨਾ ਜਨਮੀਆਂ।
ਮਾਯਾ ਚ ਵੇਦਨਾ ਚੈਵ ਮਿਥੁਨਂ ਤ੍ਵਿਦਮੇਤਯੋਃ । ਤਯੋਰ੍ਜਜ੍ਞੇਥ ਵੈ ਮਾਯਾ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਭੂਤਾਪਹਾਰਿਣਮ੍ ॥ ੧,੭.
ਮਾਇਆ ਤੇ ਵੇਦਨਾ ਇਕ ਜੋੜਾ ਬਣੇ; ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਮਾਇਆ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤ्यु ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਨਾ ਸ੍ਵਸੂਤਂ ਚਾਪਿ ਦੁਃਖਂ ਜਜ੍ਞੇऽਥ ਰੌਰਵਾਤ੍ । ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਵ੍ਯਾਧਿਜਰਾਸ਼ੋਕਤृष੍ਣਕ੍ਰੋਧਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ ॥ ੧,੭.
ਵੇਦਨਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁੱਖ ਜਨਮਿਆ, ਤੇ ਰੌਰਵ ਤੋਂ ਆਇਆ; ਮ੍ਰਿਤ्यु ਤੋਂ ਵਿਅਧੀ, ਜਰਾ, ਸ਼ੋਕ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਜਨਮੇ।
ਦੁਃਖੋਤ੍ਤਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਧਰ੍ਮਲਕ੍ਸ਼ਣਾਃ । ਨੈषਾਂ ਪੁਤ੍ਰੋਸ੍ਤਿ ਵੈ ਭਾਰ੍ਯਾ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਹ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ ॥ ੧,੭.
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਉਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਅਧਰਮ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਉਰਧਵਰੇਤਸ ਹਨ।
ਰੌਦ੍ਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿਰੂਪਾਣਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਮੁਨਿਵਰਾਤ੍ਮਜ । ਨਿਤ੍ਯਪ੍ਰਲਯਹੇਤੁਤ੍ਵਂ ਜਗਤੋਸ੍ਯ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਵੈ ॥ ੧,੭.
ਇਹ ਰੌਦਰ ਰੂਪ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਲੈ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਦਕ੍ਸ਼ੋ ਮਰੀਚਿਰਤ੍ਰਿਸ਼੍ਚ ਭृਗ੍ਵਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜੇਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਜਗਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗ ਨਿਤ੍ਯਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਹੇਤਵਃ ॥ ੧,੭.
ਦਕਸ਼, ਮਰੀਚੀ, ਅਤ੍ਰੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਜਾ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਨਿੱਤ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹਨ।