ਸੂਰ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਦੇਵਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾ ਵਂਸ਼ਾਨ੍ਮਨੂਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ
ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਤੇ ਮਾਪ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਮਨੂਆਂ ਅਤੇ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ ਕਲ੍ਪਵਿਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚ ਚਾਤੁਰ੍ਯੁਗਵਿਕਲ੍ਪਿਤਾਨ੍ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਚ ਯੁਗਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਕृਤ੍ਸ੍ਨਸ਼ਃ
ਕਲਪਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੰਡਾਂ, ਚਾਰ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਧਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਦੇਵਰ੍षਿਪਾਰ੍ਥਿਵਾਨਾਂ ਚ ਚਰਿਤਂ ਯਨ੍ਮਹਾਮੁਨੇ । ਵੇਦਸ਼ਾਖਾਪ੍ਰਣਯਨਂ ਯਥਾਵਦ੍ਵ੍ਯਾਸਕਰ੍ਤृਕਮ੍
ਮਹਾ ਮੁਨੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਵੱਲੋਂ ਵੇਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੀ ਠੀਕ ਰਚਨਾ ਵੀ ਦੱਸੋ।
ਧਰ੍ਮਾਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਦੀਨਾਂ ਤਥਾ ਚਾਸ਼੍ਰਮਵਾਸਿਨਾਮ੍ । ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮ੍ਯਹਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵृਤ੍ਤੋ ਵਾਸਿष੍ਠਨਨ੍ਦਨ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਦੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ, ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਪ੍ਰਸਾਦਪ੍ਰਵਣਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਯਿ ਮਾਨਸਮ੍ । ਯੇਨਾਹਮੇਤਜ੍ਜਾਨੀਯਾਂ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਨ੍ਮਹਾਮੁਨੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮਹਾ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣ ਸਕਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਸਾਧੁ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸ੍ਮਾਰਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਪਿਤੁਃ ਪਿਤਾ ਮੇ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਸਿष੍ਠੋ ਯਦੁਵਾਚ ਹ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ, ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ। ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਮਾਮਲੇ ਯਾਦ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤੇ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਭਗਵਾਨ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ—
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਪੁਰਾ । ਸ਼੍ਰੁਤਸ੍ਤਾਤਸ੍ਤਤਃ ਕ੍ਰੋਧੋ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾਭੂਨ੍ਮਮਾਤੁਲਃ
ਕਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਭੇਜੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਤ੍ਰੇਯ, ਮੇਰੇ ਮਾਮਾ ਨੂੰ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤੋऽਹਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਸਤ੍ਰਂ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਸਮਾਰਭਮ੍ । ਭਸ੍ਮੀਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਤਸ਼ਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਸਤ੍ਰੇ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ
ਫਿਰ ਮੈਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਯਜਨ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸੁਆਹ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤਃ ਸਡ੍ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣੇषੁ ਤੇषੁ ਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਸ੍ਵਸ਼ੇषਤਃ । ਮਾਮੁਵਾਚ ਮਹਾਭਾਗੋ ਵਸਿष੍ਠੋ ਮਤ੍ਪਿਤਾਮਹਃ
ਜਦੋਂ ਰਾਕਸ਼ਸ ਘੱਟ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ, ਜੋ ਮਹਾਂਭਾਗ ਸਨ, ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਅਲਮਤ੍ਯਨ੍ਤਕੋਪੇਨ ਤਾਤ ਮਨ੍ਯੁਮਿਮਂ ਜਹਿ । ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਨਾਪਰਾਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤੁਸ੍ਤੇ ਵਿਹਿਤਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਗੁੱਸਾ ਛੱਡ ਦੇ; ਇਹ ਗੁੱਸਾ ਦਬਾ ਲੈ। ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ—ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਜੋ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਨਿਯਤ ਸੀ।
ਮੂਢਾਨਾਮੇਵ ਭਵਤਿ ਕ੍ਰੋਧੋ ਜ੍ਞਾਨਵਤਾਂ ਕृਤਃ । ਹਨ੍ਯਤੇ ਤਾਤ ਕਃ ਕੇਨ ਯਤਃ ਸ੍ਵਕृਤਭੁਕ੍ਪੁਮਾਨ੍
ਗੁੱਸਾ ਤਾਂ ਅਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਕੌਣ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਸਤ੍ਰ੍ਚਿਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮਹਤਾ ਵਤ੍ਸ ਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਮਾਨਵੈਃ । ਯਸ਼ਸਸ੍ਤਪਸਸ਼੍ਰ੍ਚੈਵ ਕ੍ਰੋਧੋ ਨਾਸ਼ਕਰਃ ਪਰਃ
ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ, ਗੁੱਸਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਦੁਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਯਸ਼ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਵ੍ਯਾਸੇਧਕਾਰਣਂ ਪਰਮਰ੍षਯਃ । ਵਰ੍ਜਯਨ੍ਤਿ ਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧਂ ਤਾਤ ਮਾ ਤਦ੍ਵਸ਼ੋ ਭਵ
ਜੋ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਸਵਰਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਰੁਕਾਵਟ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਨਾ ਆ।
ਅਲਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰੈਰ੍ਦਗ੍ਧੈਦੀਨੈਰਨਪਕਾਰਿਭਿਃ । ਸਤ੍ਰਂ ਤੇ ਵਿਰਮਤ੍ਵੇਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਸਾਰਾ ਹਿ ਸਾਧਵਃ
ਇਹ ਯਜਨ ਕਾਫੀ ਹੋ ਗਿਆ, ਜੋ ਰਾਤ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਅਣਉਪਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਖਾਸੀਅਤ ਸਬਰ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤਾਤੇਨ ਤੇਨਾਹਮਨੁਨੀਤੋ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਉਪਸਂਹृਤਵਾਨ੍ਸਤ੍ਰਂ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਵਾਕ੍ਯਗੌਰਵਾਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਮਹਾਨ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਤੁਰੰਤ ਯਜਨ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸ ਭਗਵਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਦਾ ਤਤ੍ਰ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਃ
ਫਿਰ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋਏ। ਉਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਵੀ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।
ਪਿਤਾਮਹੇਨ ਦਤ੍ਤਾਰ੍ਘ੍ਯਃ ਕृਤਾਸਨਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਮਾਮੁਵਾਚ ਮਹਾਭਾਗੋ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਪੁਲਹਾਗ੍ਰਜਃ
ਪਿਤਾਮਾ ਵਲੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਲੈ ਕੇ, ਅਸਨ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਪੁਲਸਤਿਆ, ਜੋ ਪੁਲਹਾ ਦੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਵੈਰੇ ਮਹਤਿ ਯਦ੍ਦਾਕ੍ਯਾਦ੍ਗੁਰੋਰਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਾ ਕ੍ਸ਼ਮਾ । ਤ੍ਵਯਾ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਮਸ੍ਤਾਨਿ ਭਵਾਤ੍ਰ੍ਚ੍ਛਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤਿ
ਤੂੰ ਅੱਜ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਨੁਸਾਰ, ਵੱਡੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚ ਵੀ ਸਬਰ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗ੍ਰੰਥ ਜਾਣੇਗਾ।
ਸਨ੍ਤਤੇਰ੍ਨ ਮਮੋਚ੍ਛੇਦਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇਨਾਪਿ ਯਤਃ ਕृਤਃ । ਤ੍ਵਯਾ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਦਦਾਮ੍ਯਨ੍ਯਂ ਮਹਾਵਰਮ੍
ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ਬੰਦੀ ਗੁੱਸੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਟੁੱਟੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।
ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਕਰ੍ਤਾ ਭਵਾਨ੍ਵਤ੍ਸ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਦੇਵਤਾਪਾਰਮਾਰ੍ਥ੍ਯਂ ਚ ਯਥਾਵਦ੍ਵੇਤ੍ਸ੍ਯਤੇ ਭਵਾਨ੍
ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਪੁਰਾਣ ਸੰਹਿਤਾ ਦਾ ਰਚਨਕਾਰ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਵੀ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਜਾਣੇਗਾ।
ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇ ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤੇ ਚ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਸ੍ਤਮਲਾ ਮਤਿਃ । ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਾ ਤਵ ਵਤ੍ਸ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਕਰਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਛੱਡਣ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ, ਤੇਰੀ ਮੱਤ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹੇਗੀ। ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਵਸਿष੍ਠੋ ਮੇ ਪਿਤਾਮਹਃ । ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤੇ ਸਰ੍ਵਮੇਤਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾਮਾ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੋ ਕੁਝ ਤੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।
ਇਤਿ ਪੂਰ੍ਵਂ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੇਨ ਚ ਧੀਮਤਾ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਸ੍ਮृਤਿਂ ਯਾਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਦਖਿਲਂ ਮਮ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਾਰੀ ਯਾਦ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਆ ਗਈ।
ਸੋऽਹਂ ਵਦਾਮ੍ਯਸ਼ੇषਂ ਤੇ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਪਰਿਪृਚ੍ਛਤੇ । ਪੁਰਾਣਸਂਹਿਤਾਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਾਂ ਨਿਬੋਧ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਪੁਰਾਣ ਸੰਹਿਤਾ ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਕਾਸ਼ਾਦੁਦ੍ਭੂਤਂ ਜਗਤ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਚ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸ੍ਥਿਤਿਸਂਯਮਕਰ੍ਤਾऽਸੌ ਜਗਤੋऽਸ੍ਯ ਜਗਚ੍ਚ ਸਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੋਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿਚ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਕ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਅਵਿਕਾਰਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾਯ ਨਿਤ੍ਯਾਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ । ਸਦੈਕਰੂਪਰੂਪਾਯ ਵਿष੍ਣਵੇ ਸਰ੍ਵਜਿष੍ਣਵੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ, ਬਦਲਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਨਮੋ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਾਯ ਹਰਯੇ ਸ਼ਂਕਰਾਯ ਚ । ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ ਤਾਰਾਯ ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਿਣੇ
ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਹਰੀ, ਸ਼ੰਕਰ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਤਾਰਕ, ਤੇ ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਏਕਾਨੇਕਸ੍ਵਰੂਪਾਯ ਸ੍ਥੂਲਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤ੍ਮਨੇ ਨਮਃ । ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਾਯ ਵਿष੍ਣਵੇ ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤਵੇ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਰੂਪਤਾ ਇੱਕ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਅਨੇਕ ਵੀ, ਜੋ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁਖਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਹਸਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਤੇ ਅਪਰਗਟ ਦੋਵੇਂ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਵਿਨਾਸ਼ਾਨਾਂ ਜਗਤੋ ਯੋ ਜਗਨ੍ਮਯਃ । ਮੂਲਭੂਤੋ ਨਮਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਵਿष੍ਣਵੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ
ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਨਾਸ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਆਧਾਰਭੂਤਂ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯਾਪ੍ਯਣੀਯਾਂਸਮਯੀਯਸਾਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸਰ੍ਵਭੂਤਸ੍ਥਮਚ੍ਯੁਤਂ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਮੈਂ ਅਚੁਤ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁਖਮ ਤੋਂ ਵੀ ਸੁਖਮ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।