ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਸਰ੍ਜ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਃ । ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਪਤਿਰ੍ਦੇਵੋ ਯਥਾ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜੀਵ ਰਚੇ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਸੁਣੋ।
ਅਤੀਤਕਲ੍ਪਾਵਸਾਨੇ ਨਿਸ਼ਾਸੁਪ੍ਤੋਤ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰਿ ਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਮਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੇ ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਗਿਆ, ਤਦ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰੋऽਚਿਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪਰੋषਾਮਪਿ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨਨਾਦਿਃ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਭਵਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਅਗੋਚਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਇਮਂ ਚੋਦਾਹਰਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣਂ ਦੇਵਂ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਭਵਾਪ੍ਯਯਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਹੈ।
ਆਪੋ ਨਾਰਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਆਪੋ ਵੈ ਨਰਸੂਨਵਃ । ਅਯਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪਾਣੀ ਨੂੰ 'ਨਾਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੋਯਾਨ੍ਤਃਸ੍ਥਾਂ ਮਹੀਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੀਕृਤੇ । ਅਨੁਮਾਨਾਤ੍ਤਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕਰ੍ਤੁਕਾਮਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਢੰਗ ਸੋਚਿਆ।
ਅਕਰੋਤ੍ਸ੍ਵਤਨੂਮਨ੍ਯਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਯਥਾ ਪੁਰਾ । ਸਤ੍ਸ੍ਯਕੂਰ੍ਮਾਦਿਕਾਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾਰਾਹਂ ਵਰੁਰਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੱਛ, ਕਛੂਆ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਵੇਦਯਜ੍ਞਮਯਂ ਰੂਪਮਸ਼੍षੋਜਗਤਃ ਸ੍ਥਿਤੌ । ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਥਿਰਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਸਥਿਰ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਜਨਲੋਕਗਤੈਸ੍ਸਿਦ੍ਧੈਸ੍ਸਨਕਾਦ੍ਯੈਰਭਿष੍ਟੁਤਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਦਾ ਤੋਯਮਾਤ੍ਮਾਧਾਰੋ ਧਰਾਧਰਃ
ਜਨਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੰਨਕ ਆਦਿ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥੰਮਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਉਹ ਤਦ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਂ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਪਾਤਾਲਾਤਲਮਾਗਤਮ੍ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਪ੍ਰਣਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਆਈ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ।
ਸ਼੍ਰੀਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ । ਨਮਸ੍ਤੇ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ ਸ਼ਂਖਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰ । ਮਾਮੁਦ੍ਧਰਾਸ੍ਮਾਦਦ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋऽਹਂ ਪੂਰ੍ਵਮੁਤ੍ਥਿਤਾ
ਸ੍ਰੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ, ਪੁੰਡਰੀਕ-ਆਖ਼ ਵਾਲੇ, ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਵਾਲੇ! ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਇਥੋਂ ਉੱਪਰ ਲੈ ਚੜ੍ਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਸੀ।
ਤ੍ਵਯਾਹਮੁਦ੍ਧृਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਨ੍ਮਯਾਹਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨ । ਤਥਾਨ੍ਯਾਨਿ ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਗਗਨਾਦੀਨ੍ਯਸ਼੍षੋਤਃ
ਜਨਾਰਦਨ! ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉੱਪਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹਾਂ। ਆਕਾਸ਼ ਆਦਿ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉੱਠੇ ਹਨ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਤ੍ਮਨ੍ਪੁਰੁषਾਤ੍ਮਨ੍ਨਮੋਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਪ੍ਰਧਾਨਵ੍ਯਕ੍ਤਭੂਤਾਯ ਕਾਲਭੂਤਾਯ ਤੇ ਨਮਃ
ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ! ਤੇਰੇ ਲਈ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਪ੍ਰਧਾਨ, ਅਵਿਅਕਤ, ਅਤੇ ਕਾਲ ਰੂਪ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤ੍ਵਂ ਪਾਤਾ ਤ੍ਵਂ ਵਿਨਾਸ਼ਕृਤ੍ । ਸਰ੍ਗਾਦਿषੁ ਪ੍ਰਭੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਰੁਦ੍ਰਾ ਤ੍ਮਰੂਪਧृਕ੍
ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਆਦਿ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਭਕ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੀਕृਤੇ । ਸ਼੍षੋਏ! ਤ੍ਵਮੇਵ ਗੋਵਿਂਦ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨੋ ਮਨੀषਿਭਿਃ
ਜਦੋਂ ਜਗਤ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਚੁੱਕਾ, ਹੇ ਗੋਵਿੰਦ! ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਭਵਤੋ ਯਤ੍ਪਰਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਨ੍ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ । ਅਵਤਾਰੇषੁ ਯਦ੍ਰੂ ਪਂ ਤਦਰ੍ਚਨ੍ਤਿ ਦਿਵੌਕਸਃ
ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੀ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਤੇਰੇ ਅਵਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਰੂਪ ਤੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਵ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਾਮਾਰਾਧ੍ਯ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਯਾਤਾ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਃ । ਵਾਸੁਦੇਵਮਨਾਰਾਧ੍ਯ ਕੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਂ ਸਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਤਿ
ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਤੇਰੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ, ਮੁਕਤੀ ਕੌਣ ਪਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਤ੍ਕਿਂਚਿਨ੍ਮਨਸਾ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਯਦ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾਦਿਭਿਃ । ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਚ ਯਤ੍ਪਰਿਚ੍ਛੇਦ੍ਯਂ ਤਦ੍ਰੂ ਪਮਖਿਲਂ ਤਵ
ਜੋ ਕੁਝ ਮਨ ਨਾਲ ਸਮਝਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜੋ ਕੁਝ ਅੱਖਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਰਾ ਹੀ ਰੂਪ ਹੈ।
ਤ੍ਵਨ੍ਮਯਾਹਂ ਤ੍ਵਦਾਧਾਰਾ ਤ੍ਵਤ੍ਸृष੍ਟਾ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮਾਸ਼੍ਰਯਾ । ਮਾਧਵੀਮਿਤਿ ਲੋਕੋਯਮਭਿਧਤ੍ਤੇ ਤਤੋ ਹਿ ਮਾਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਵਲੋਂ ਬਣੀ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕਰਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਮਾਧਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਜਯਾਖਿਲਜ੍ਞਾਨਮਯ ਜਯ ਸ੍ਥੂਲਮਯਾਵ੍ਯਯ । ਜਯਾऽਨਨ੍ਤ ਜਯਾਵ੍ਯਕ੍ਤ ਜਯ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮਯ ਪ੍ਰਭੋ
ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ, ਜੋ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ, ਜੋ ਸਥੂਲ ਤੇ ਸੁਕਸ਼ਮ, ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ, ਜੋ ਅਨੰਤ ਹੈ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ, ਜੋ ਅਵਿਅਕਤ ਤੇ ਵਿਅਕਤ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ!
ਪਰਾਪਰਾਤ੍ਮਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਞ੍ਜਯ ਯਜ੍ਞਪਤੇऽਨਘ । ਤ੍ਵਂ ਯਜ੍ਞਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵषਟ੍ਕਾਰਸ੍ਤ੍ਵਮੴਕਾਰਸ੍ਤ੍ਵਮਗ੍ਨਯਃ
ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਪਰ ਤੇ ਅਪਰ, ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ! ਜਿੱਤ ਹੋਵੇ ਤੇਰੇ, ਯਜਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ! ਤੂੰ ਯਜਨ ਹੈ, ਤੂੰ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਹੈ, ਤੂੰ ਓਮਕਾਰ ਹੈ, ਤੂੰ ਅੱਗਾਂ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਵੇਦਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਦਙ੍ਗਾਨਿ ਤ੍ਵਂ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषੋ ਹਰੇ । ਸੂਰ੍ਯਾਦਯੋ ਗ੍ਰਹਾਸ੍ਤਾਰਾ ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾਣ੍ਯਖਿਤਂ ਜਗਤ੍
ਤੂੰ ਵੇਦਾਂ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਹੈ, ਤੂੰ ਯਜਨ-ਪੁਰੁਸ਼ ਹੈ, ਹੇ ਹਰੀ! ਸੂਰਜ ਆਦਿ ਗ੍ਰਹ, ਤਾਰੇ, ਨਕਸ਼ਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈ।
ਮੂਰ੍ਤਾਮੂਰ੍ਤਮਦृਸ਼੍ਯਂ ਚ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਚ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ । ਯਚ੍ਚੋਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਚ ਨੈਵੋਕ੍ਤਂ ਮਯਾਤ੍ਰ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਭੂਯੋਭੂਯੋ ਨਮੋਨਮਃ
ਹੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਤੁਸੀਂ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੋ, ਨਿਰਰੂਪ ਵੀ ਹੋ, ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਵੀ ਹੋ, ਅਦਿੱਖ ਵੀ ਹੋ। ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ, ਉਹ ਸਭ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਮੁੜ ਮੁੜ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਏਵਂ ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾ ਧਰਣੀਧਰਃ । ਸਾਮਸ੍ਵਰਧ੍ਵਨਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਞ੍ ਜਗਰ੍ਜ ਪਰਿਘਰ੍ਘਰਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸਾਮ ਗੀਤਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਿਆਂ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਗਰਜਿਆ।
ਤਤਃ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਧਰਾਂ ਸ੍ਵਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾ ਮਹਾਵਰਾਹਃ ਸ੍ਫੁਟਪਦ੍ਮਲੋਚਨਃ । ਰਸਾਤਲਾਦੁਤ੍ਪਲਪਤ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭਃ ਸਮੁਤ੍ਥਿਤੋ ਨੀਲ ਇਵਾਚਲੋ ਮਹਾਨ੍
ਫਿਰ ਮਹਾਂ ਵਰਾਹ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ, ਰਸਾਤਲ ਤੋਂ ਉਭਰਿਆ। ਉਹ ਨੀਲੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਲਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਾ ਤੇਨ ਮੁਖਾਨਿਲਾਹਤਂ ਤਤ੍ਸਂਭਵਾਮ੍ਭੋ ਜਨਲੋਕਸਂਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਯਾਮਾਸ ਹਿ ਤਾਨ੍ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੀਨ੍ ਸਨਾਨ੍ਦਨਾਦੀਨਪਕਲ੍ਮषਾਨ੍ ਮੁਨੀਨ੍
ਉਸ ਦੇ ਉਠਣ ਸਮੇਂ, ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਥੇ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਉੱਡ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜਨਲੋਕ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਚਮਕਦੇ ਸੰਨੰਦਨ ਆਦਿ ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਤੋਯਾਨਿ ਖੁਰਾਗ੍ਰਵਿਕ੍ਸ਼ਤਰਸਾਤਲੇऽਧਃ ਕृਤਸ਼ਬ੍ਦਸਨ੍ਤਤਿ । ਸ਼੍ਵਾਸਾਨਿਲਾਸ੍ਤਾਃ ਪਰਿਤਃ ਪ੍ਰਯਾਂਤਿ ਸਿਦ੍ਧਾ ਜਨੇ ਯੇ ਨਿਯਤਾ ਵਸਨ੍ਤਿ
ਉਸ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਰਸਾਤਲ ਦੀ ਸਤਹ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਹਿਲ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਸ਼ੋਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੀ ਸਾਹ ਦੀ ਹਵਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਿੱਧ ਤੇ ਯੋਗੀ ਚਲ ਪਏ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜਲਾਰ੍ਦ੍ਰ ਕੁਕ੍ਸ਼ੇਰ੍ਮਹਾਵਰਾਹਸ੍ਯ ਮਹੀਂ ਵਿਗृਹ੍ਯ । ਵਿਧੁਨ੍ਵਤੋ ਵੇਦਮਯਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਰੋਮਾਨ੍ਤਰਸ੍ਥਾ ਮੁਨਯਃ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਿ
ਜਦ ਮਹਾਂ ਵਰਾਹ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ, ਵੇਦਾਂ ਵਾਲਾ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਹਿਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਂ ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤੋषਪਰੀਤਚੇਤਸੋ ਲੋਕੇ ਜਨੇ ਯੇ ਨਿਵਸਨ੍ਤਿ ਯੋਗਿਨਃ । ਸਨਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯਤਿਨਮ੍ਰਕਨ੍ਧਰਾ ਧਰਾਧਰਂ ਧੀਰਤਰੋਦ੍ਧਤੇਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜੋ ਯੋਗੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ, ਸੰਨੰਦਨ ਆਦਿ ਦੇ ਨਾਲ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਥਾਮਣ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੀ ਨਜ਼ਰ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਯੇਸ਼੍ਵਰਾਣਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਭੋ ਗਦਾਸ਼ਂਖਧਰਾਸਿਚਕ੍ਰਧृਕ੍ । ਪ੍ਰਸੂਤਿਨਾਸ਼ਸ੍ਥਿਤਿਹੇਤੁਰੀਸ਼੍ਵਰਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਪਰਮਂ ਚ ਯਤ੍ਪਦਮ੍
ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਗਦਾ, ਸ਼ੰਖ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਚੱਕਰ ਫੜਨ ਵਾਲੇ! ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਰਚਨਾ, ਨਾਸ ਤੇ ਟਿਕਾਊ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਪਦ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।