ਗਯਾਮੁਪੇਤ੍ਯ ਯਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਰੋਤਿ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ । ਸਫਲਂ ਤਸ੍ਯ ਤਜ੍ਜਨ੍ਮ ਜਾਯਤੇ ਪਿਤृਤੁष੍ਟਿਦਮ੍
ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਜਨਮ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਾਸ੍ਸਨੀਵਾਰਾਃ ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਾ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾਸ੍ਤਥਾ । ਵਨ੍ਯੌषਧੀਪ੍ਰਧਾਨਾਸ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਹਾਃ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤਿਕਾ, ਸਨੀਵਾਰਾ, ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਆਮਾਕਾ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਔਸ਼ਧੀਆਂ — ਇਹ ਸ੍ਰਾਧ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।
ਯਵਾਃ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵੋ ਮੁਦ੍ਗਾ ਗੋਧੂਮਾ ਵ੍ਰੀਹਯਸ੍ਤਿਲਾਃ । ਨਿष੍ਪਾਵਾਃ ਕੋਵਿਦਾਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍षਪਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਸ਼ੋਭਨਾਃ
ਜੌ, ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਮੁੰਗ, ਗਹੂੰ, ਚੌਲ, ਤਿਲ, ਨਿਸ਼ਪਾਵ, ਕੋਵਿਦਾਰ ਅਤੇ ਸਰੋਂ — ਇਹ ਸਭ ਇੱਥੇ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਕृਤਾਗ੍ਰਯਣਂ ਯਚ੍ਚ ਧਾਨ੍ਯਜਾਤਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਰਾਜਮਾषਾਨਣੂਂਸ਼੍ਚੈਵ ਮਸੂਰਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਹ ਅਨਾਜ ਜੋ ਅਗਰਯਣ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਰਾਜਮਾਸ਼, ਅਨੂ ਅਤੇ ਮਸੂਰ — ਇਹ ਭੇਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਦੇਣੀਆਂ।
ਅਲਾਬੁਂ ਗृਞ੍ਜਨਂ ਚੈਵ ਪਲਾਣ੍ਡੁਂ ਪਿਣ੍ਡਮੂਲਕਮ੍ । ਗਾਨ੍ਧਾਰਕਕਰਮ੍ਬਾਦਿਲਵਣਾਨ੍ਯੌषਰਾਣਿ ਚ
ਲੌਕੀ, ਗ੍ਰਿਞਜਨ, ਪਿਆਜ਼, ਮੂਲੀ, ਗਾਂਧਾਰਕ, ਕਰੰਬਾ ਅਤੇ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਖਣੀ ਦਾ ਲੂਣ — ਇਹ ਵੀ ਤਿਆਗਣ ਯੋਗ ਹਨ।
ਆਰਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਰ੍ਯਾਸਾਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਲਵਣਾਨਿ ਚ । ਵਰ੍ਜ੍ਯਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵੈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਯਚ੍ਚ ਵਾਚਾ ਨ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ
ਲਾਲ ਰਸ ਅਤੇ ਦਿੱਖਣ ਵਾਲਾ ਲੂਣ ਵੀ ਸ੍ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।
ਨਕ੍ਤਾਹृਤਮਨੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਤृਪ੍ਯਤੇ ਨ ਚ ਯਤ੍ਰ ਗੌਃ । ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿ ਫੇਨਿਲਂ ਚਾਮ੍ਬੁ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਯੋਗ੍ਯਂ ਨ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਜਿੱਥੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੀ ਦੁੱਧ ਲਗਾਤਾਰ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਗਾਂ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ; ਅਤੇ ਜਿਹੜਾ ਪਾਣੀ ਗੰਦਾ ਤੇ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਰਾਜਨ।
ਕ੍ਸ਼ੀਰਮੇਕਸ਼ਫਾਨਾਂ ਯਦੌष੍ਟ੍ਰਮਾਵਿਕਮੇਵ ਚ । ਮਾਰ੍ਗਂ ਚ ਮਾਹਿषਂ ਚੈਵ ਵਰ੍ਜਯੇਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਕਰ੍ਮਣਿ
ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਕਰਮ ਲਈ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਉਠ, ਭੇਡ, ਰਸਤਾ ਅਤੇ ਮੱਝ ਦਾ ਦੁੱਧ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
षਣ੍ਢਾਪਵਿਦ੍ਧਚਾਣ੍ਡਾਲਪਾਪਿਪਾषਣ੍ਡਿਰੋਗਿਭਿਃ । ਕृਕਵਾਕੁਸ਼੍ਵਨਨਗ੍ਨੈਸ਼੍ਚ ਵਾਨਰਗ੍ਰਾਮਸੂਕਰੈਃ
ਖੋਜੀ, ਅਜਾਤ, ਚੰਡਾਲ, ਪਾਪੀ, ਕਪਟ, ਬਿਮਾਰ, ਕਾਂ, ਕੁੱਤੇ, ਨੰਗੇ, ਬਾਂਦਰ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸੂਰ—
ਉਦਕ੍ਯਾਸੂਤਕਾਸ਼ੌਚਿਮृਤਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਵੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਸੁਰਾ ਨ ਪਿਤਰੋ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਪੁਰੁषਰ੍षਭ
ਜੇ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਸ਼ੁਧ, ਮ੍ਰਿਤਕ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੇਖ ਲੈਣ, ਤਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਪਿਤਰ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਦਾ ਭੋਗ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਿਸ਼੍ਰਿਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛ੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਉਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਚ ਤਿਲਵਿਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦ੍ਯਾਤੁਧਾਨਾਨ੍ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਸੁੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਚ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਦੀ ਛਿੜਕਣ ਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਤੋਂ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਖਾਦਿਨਾ ਚੋਪਪਨ੍ਨਂ ਕੇਸ਼ਕੀਟਾਦਿਭਿਰ੍ਨृਪ । ਨ ਚੈਵਾਭਿषਵੈਰ੍ਮਿਸ਼੍ਰਮਨ੍ਨਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤਂ ਤਥਾ
ਜੋ ਭੋਜਨ ਨਖ, ਵਾਲ ਜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਗੰਦਾ ਹੋਵੇ, ਰਾਜਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਭੋਜਨ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਬੇ-ਤਾਜਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਰਤਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤੈਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਪਿਤृਭ੍ਯੋ ਨਾਮਗੋਤ੍ਰਤਃ । ਯਦਾਹਾਰਾਸ੍ਤੁ ਤੇ ਜਾਤਾਸ੍ਤਦਾਹਾਰਤ੍ਵਮੇਤਿ ਤਤ੍
ਜੋ ਭੋਜਨ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਨਾਮ ਤੇ ਗੋਤ ਦੱਸ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਜਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਚਾਪਿ ਪਿਤृਰ੍ਭਿਗੀਤਾ ਗਾਥਾ ਮਹੀਪਤੇ । ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੋਰ੍ਮਨੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਲਾਪੋਪਵਨੇ ਪੁਰਾ
ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਨ, ਕਿ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਕਲਾਪਾ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਲਈ ਇੱਕ ਗੀਤ ਗਾਇਆ ਸੀ।
ਅਪਿ ਨਸ੍ਤੇ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੁਲੇ ਸਨ੍ਮਾਰ੍ਗਸ਼ੀਲਿਨਃ । ਗਯਾਮੁਪੇਤ੍ਯ ਯੇ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ ਦਾਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਮਾਕਮਾਦਰਾਤ੍
ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਗਯਾ ਜਾ ਕੇ ਸਾਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦਿੰਦੇ।
ਅਪਿ ਨਃ ਸ ਕੁਲੇ ਜਾਯਾਦ੍ਯੋ ਨੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀਮ੍ । ਪਾਯਸਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਵਰ੍षਾਸੁ ਚ ਮਘਾਸੁ ਚ
ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਨਮ ਲਵੇ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਤੀਰਵੀਂ ਪਾਯਸ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਘੀ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ, ਵਰਖਾ ਦੇ ਮੌਸਮ ਤੇ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵੇ।
ਗੌਰੀਂ ਵਾਪ੍ਯੁਦ੍ਵਹੇਤ੍ ਕਨ੍ਯਾਂ ਨੀਲਂ ਵਾ ਵृषਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ । ਯਜੇਤ ਵਾਸ਼੍ਵਮੇਧੇਨ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਵਤਾ
ਜਾਂ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰੇ, ਜਾਂ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦਾ ਸਾਂਡ ਛੱਡੇ, ਜਾਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਕਰੇ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਅਤਃ ਪਰਂ ਯਯਾਤੇਃ ਪ੍ਰਥਮਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਯਦੋਰ੍ਵਂਸ਼ਮਹਂ ਕਥਯਾਮਿ ॥ ੪,੧੧.੧ ੪,੧੧.੨ ੪,੧੧.੩ ੪,੧੧.੪ ੪,੧੧.੫ ੪,੧੧.੬ ੪,੧੧.੭ ੪,੧੧.੮ ੪,੧੧.੯ ੪,੧੧.੧੦ ੪,੧੧.੧੧ ੪,੧੧.੧੨ ੪,੧੧.੧੩ ੪,੧੧.੧੪ ੪,੧੧.੧੫ ੪,੧੧.੧੬ ੪,੧੧.੧੭ ੪,੧੧.੧੮ ੪,੧੧.੧੯ ੪,੧੧.੨੦ ੪,੧੧.੨੧ ॥ ਜਯਧ੍ਵਜਾਤ੍ਤਾਲਜਙ੍ਘਃ ਪੁਤ੍ਰੋਭਵਤ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਜਯਧਵਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਲਜੰਘਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਯਯਾਤੇਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਥਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਾਨੋਃਸਭਾਨਲਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਪਰਮੇषੁਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਃ ॥ ੪,੧੮.੧ ॥ ਸਭਾਨਲਪੁਤ੍ਰਃ ਕਾਲਾਨਲਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਚੌਥੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨੁ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਸਭਾਨਲ, ਚਕਸ਼ੁ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ੁ। ਸਭਾਨਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਲਾਨਲ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਮੈਤ੍ਰੇਯ ਉਵਾਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਨਾਰਾਯਣਾਖ੍ਯੋऽਸੌ ਕਲ੍ਪਾਦੌ ਭਗਵਾਨ੍ਯਥਾ । ਸਸਰ੍ਜ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਤਦਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਲਪ ਦੇ ਆਰੰਭ 'ਤੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਨਾਰਾਇਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਰਚੇ; ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਸਰ੍ਜ ਭਗਵਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨਾਰਾਯਣਾਤ੍ਮਕਃ । ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਪਤਿਰ੍ਦੇਵੋ ਯਥਾ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਾਇਣ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਜੀਵ ਰਚੇ; ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੇਵ, ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਸੁਣੋ।
ਅਤੀਤਕਲ੍ਪਾਵਸਾਨੇ ਨਿਸ਼ਾਸੁਪ੍ਤੋਤ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵੋਦ੍ਰਿ ਕ੍ਤਸ੍ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯਂ ਲੋਕਮਵੈਕ੍ਸ਼ਤ
ਪਿਛਲੇ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਤੇ ਜਦ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਗਿਆ, ਤਦ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਵੇਖਿਆ।
ਨਾਰਾਯਣਃ ਪਰੋऽਚਿਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪਰੋषਾਮਪਿ ਸ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨਨਾਦਿਃ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਭਵਃ
ਨਾਰਾਇਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਅਗੋਚਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਭਗਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਰਚਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ।
ਇਮਂ ਚੋਦਾਹਰਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣਂ ਦੇਵਂ ਜਗਤਃ ਪ੍ਰਭਵਾਪ੍ਯਯਮ੍
ਇੱਥੇ ਨਾਰਾਇਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਰੰਭ ਤੇ ਅੰਤ ਹੈ।
ਆਪੋ ਨਾਰਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਆਪੋ ਵੈ ਨਰਸੂਨਵਃ । ਅਯਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤੇਨ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਪਾਣੀ ਨੂੰ 'ਨਾਰਾ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਨਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਰਾਯਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤੋਯਾਨ੍ਤਃਸ੍ਥਾਂ ਮਹੀਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਗਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੀਕृਤੇ । ਅਨੁਮਾਨਾਤ੍ਤਦੁਦ੍ਧਾਰਂ ਕਰ੍ਤੁਕਾਮਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਗਈ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸੀ, ਤਦ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਲਈ ਢੰਗ ਸੋਚਿਆ।
ਅਕਰੋਤ੍ਸ੍ਵਤਨੂਮਨ੍ਯਾਂ ਕਲ੍ਪਾਦਿषੁ ਯਥਾ ਪੁਰਾ । ਸਤ੍ਸ੍ਯਕੂਰ੍ਮਾਦਿਕਾਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਾਰਾਹਂ ਵਰੁਰਾਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਮੱਛ, ਕਛੂਆ ਆਦਿ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਵਾਰਾਹ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਵੇਦਯਜ੍ਞਮਯਂ ਰੂਪਮਸ਼੍षੋਜਗਤਃ ਸ੍ਥਿਤੌ । ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਥਿਰਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਜੋ ਸਥਿਰ, ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਅਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਜਨਲੋਕਗਤੈਸ੍ਸਿਦ੍ਧੈਸ੍ਸਨਕਾਦ੍ਯੈਰਭਿष੍ਟੁਤਃ । ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਤਦਾ ਤੋਯਮਾਤ੍ਮਾਧਾਰੋ ਧਰਾਧਰਃ
ਜਨਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸੰਨਕ ਆਦਿ ਸਿੱਧਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥੰਮਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਉਹ ਤਦ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਂ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਪਾਤਾਲਾਤਲਮਾਗਤਮ੍ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਪ੍ਰਣਤਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਾਤਾਲ ਤੋਂ ਆਈ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ।