ਮਨੁष੍ਯਧਰ੍ਮ੍ਮਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਲੀਲਾ ਸਾ ਜਗਤਃ ਪਤੇਃ । ਅਸ੍ਤ੍ਰਣਯਨੇਕਰੂਪਾਣਿ ਯਦਰਾਤਿषੁ ਮੁਞ੍ਚਤਿ ।। ੫-੨੨-
ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਇਹ ਖੇਡ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸੈਵ ਜਗਤ੍ਸृष੍ਟਿਂ ਸਂਹਾਰਞ੍ਚ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਤਸ੍ਯਾਰਿਪਕ੍ਸ਼ਕ੍ਸ਼ਪਣੇ ਕੋऽਯਮੁਦ੍ਯਮਵਿਸ੍ਤਰਃ ।। ੫-੨੨-
ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰ ਲਈ ਇੰਨੀ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ?
ਤਥਾਪਿ ਯੋ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮ੍ਮਸ੍ਤਮਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ । ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਨੇ ਬਲਵਤਾ ਸਨ੍ਧਿਂ ਹੀਨੈਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਕਰੋਤ੍ਯਸੌ ।। ੫-੨੨-
ਫਿਰ ਵੀ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹੈ: ਵੱਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮ ਚੋਪਪ੍ਰਦਾਨਞ੍ਚ ਤਥਾ ਭੇਦਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ । ਕਰੋਤਿ ਦਣ੍ਡਪਾਤਞ੍ਚ ਕ੍ਬਚਿਦੇਵ ਪਲਾਯਨਮ੍ ।। ੫-੨੨-
ਉਹ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਵਰਤਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਖਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਚਲ ਵੀ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਕਦੇ ਸਜ਼ਾ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਨੁष੍ਯਦੇਹਿਨਾਂ ਚੇष੍ਟਾਮਿਤ੍ਯੇਵਮਨੁਵਰ੍ਤ੍ਤਤਃ । ਲੀਲਾ ਜਗਤੂਪਤੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚ੍ਛਨ੍ਦਤਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ।। ੫-੨੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਚਲਣ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਲੀਲਾ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂਸ੍ਤੁਤਸ੍ਤਦਾ ਤੇਨ ਮੁਚੁਕੁਨ੍ਦੇਨ ਧੀਮਤਾ । ਪ੍ਰਾਹੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਮਨਾਦਿਨਿਧਨੋ ਹਰਿਃ ॥ ੫,੨੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਮੁਚੁਕੁੰਦ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਨਾਦਿ ਤੇ ਅਮਰ ਹਰੀ ਨੇ ਬੋਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਯਥਾਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਾਨ੍ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਗਚ੍ਛਲੋਕਾਨ੍ਨਰਾਧਿਪ । ਅਵ੍ਯਾਹਤਪਰੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦੋਪਬृਂਹਿਤਃ ॥ ੫,੨੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਦਿਵਿਆ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ; ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗੀ।
ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦਿਵ੍ਯਨ੍ਮਹਾ ਭੋਗਾਨ੍ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਮਹਾਕੁਲੇ । ਜਾਤਿਸ੍ਮਰੋ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤਤੋਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ ੫,੨੪.
ਤੂੰ ਦਿਵਿਆ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵੇਂਗਾ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹੇਗੀ, ਤੇ ਫਿਰ ਤੂੰ ਮੁਕਤੀ ਪਾਏਂਗਾ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯੇਸ਼ਂ ਜਗਤਾਮਚ੍ਯੁਤਂ ਨृਪਃ । ਗੁਹਾਮੁਖਾਦ੍ਵਿਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਤਃਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਲ੍ਪਕਾਨ੍ਨਰਾਨ੍ ॥ ੫,੨੪.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਜਗਤ ਦੇ ਅਟੱਲ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਗੁਫਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਤਤਃ ਕਲਿਯੁਗਂ ਮਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਤਪ੍ਤੁਂ ਨृਪਸ੍ਤਪਃ । ਨਰਨਾਰਾਯਣਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਯਯੌ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮ੍ ॥ ੫,੨੪.
ਫਿਰ, ਕਲਿਯੁਗ ਆ ਗਿਆ ਸਮਝ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਤਪ ਕਰਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ; ਉਹ ਨਰ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਥਾਂ, ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ।
ਕृष੍ਣੋਪਿ ਘਾਤਯਿਤ੍ਵਾਰਿਮੁਪਾਯੇਨ ਹਿ ਤਦ੍ਵਲਮ੍ । ਜਗ੍ਰਾਹ ਮਥੁਰਾਮੇਤ੍ਯ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਸ੍ਯਨ੍ਦਨੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ ॥ ੫,੨੪.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਵੀ, ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਫੌਜ ਮਾਰ ਕੇ, ਮਥੁਰਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਚਮਕਦੇ ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਤੇ ਰਥ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਏ।
ਆਨੀਯ ਚੋਗ੍ਰਸੇਨਾਯ ਦ੍ਵਾਰਵਤ੍ਵਾਂ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ । ਪਰਾਭਿਭਵਨਿਃ ਸ਼ਙ੍ਕਂ ਬਭੂਵ ਚ ਯਦੋਃ ਕੁਲਮ੍ ॥ ੫,੨੪.
ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਗਰਸੇਨ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ, ਤੇ ਦਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ; ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦੀ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।
ਬਲਦੇਵੋऽਪਿ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਾਖਿਲਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਜ੍ਞਾਤਿਦਰ੍ਸ਼ਨਸੋਤ੍ਕਣ੍ਠਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਨਨ੍ਦਗੋਕੁਲਮ੍ ॥ ੫,੨੪.
ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਬਲਦੇਵ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਿਵਾਦ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਏ, ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਉਹ ਨੰਦਗੋਕੁਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਗੋਪਾਸ਼੍ਚ ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਯਥਾ ਪੂਰ੍ਵਮਮਿਤ੍ਰਜਿਤ੍ । ਤਥੈਵਾਭ੍ਯਵਦਤ੍ਪ੍ਰਮ੍ਣਾ ਬਹੁਮਾਨਪੁਰਃਸਰਮ੍ ॥ ੫,੨੪.
ਫਿਰ ਗੋਆਲੇ ਤੇ ਗੋਆਲਣਾਂ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮਿਲੇ।
ਸ ਕੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਂਪਰਿष੍ਵਕ੍ਤਃ ਕਾਂਸ਼੍ਚਿਚ੍ਚ ਪਰਿषਸ੍ਵਜੇ । ਹਾਸ੍ਯਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸਮਂ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦ੍ਗੋਪੈਰ੍ਗੋਪੀਜਨੈਸ੍ਤਥਾ ॥ ੫,੨੪.
ਉਹ ਕੁਝ ਨੂੰ ਆਪ ਗਲੇ ਲਾਇਆ, ਕੁਝ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਕੁਝ ਗੋਆਲੇ ਤੇ ਗੋਆਲਣਾਂ ਨਾਲ ਹੱਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਕੀਤਾ।
ਪ੍ਰਿਯਾਣ੍ਯਨੇਕਾਨ੍ਯਵਦਨ੍ ਗੋਪਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹਲਾਯੁਧਮ੍ । ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰੇਮਕੁਪਿਤਾਃ ਪ੍ਰੋਚੁਃਸੇਰ੍ष੍ਯਮਥਾਪਰਾਃ ॥ ੫,੨੪.
ਉਥੇ ਗੋਆਲੇ ਬਲਦੇਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ; ਗੋਆਲਣਾਂ ਨੇ ਵੀ, ਕੁਝ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨੇ ਈਰਖਾ ਨਾਲ, ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ।
ਗੋਪ੍ਯਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰਪਰਾ ਨਾਗਰੀਜਨਵਲ੍ਲਭਮ੍ । ਕਚ੍ਚਿਦਾਸ੍ਤੇ ਸੁਖਂ ਕृष੍ਣਸ਼੍ਚਲਪ੍ਰੇਮਲਵਾਤ੍ਮਕਃ ॥ ੫,੨੪.
ਕੁਝ ਗੋਆਲਣਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਕੀ ਚਲਪ੍ਰੀਤ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?'
ਅਸ੍ਮਚ੍ਚੇष੍ਟਾਮਪਹਸਨ੍ਨ ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਪੁਰਯੋषਿਤਾਮ੍ । ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਾਨ ਮਧਿਕਂ ਕਰੋਤਿ ਕ੍ਸ਼ਣਸੌਹृਦਃ ॥ ੫,੨੪.
'ਕੀ ਉਹ ਸਾਡੀਆਂ ਚਲਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾਕ ਉਡਾ ਕੇ, ਹੁਣ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਭਾਗ ਤੇ ਮਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ?'
ਕਚ੍ਚਿਤ੍ਸ੍ਮਰਤਿ ਨਃ ਕृष੍ਣੋ ਗੀਤਾਨੁਗਮਨਂ ਕਲਮ੍ । ਅਪ੍ਯਸੌ ਮਾਤਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁ ਸਕृਦਪ੍ਯਾਗਮਿष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੨੪.
'ਕੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਡਾ ਗੀਤ ਤੇ ਨਾਚ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਲਈ ਕਦੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਆਵੇਗਾ?'
ਅਥ ਵਾ ਕਿਂ ਤਦਾਲਾਪੈਃ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤਾਮਪਰਾਃ ਕਥਾਃ । ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਮਭਿਰ੍ਵਿਨਾ ਤੇਨ ਵਿਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੨੪.
'ਫਿਰ, ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਹੋਰ ਗੱਲਾਂ ਕਰੀਏ; ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਗਏ, ਉਹ ਵੀ ਸਾਡੇ ਬਿਨਾ ਰਹੇਗਾ।'
ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਤਥਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਭਰ੍ਤਾ ਬਨ੍ਧੁਜਨਸ਼੍ਚ ਕਿਮ੍ । ਸਂਤ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਤਤ੍ਕृਤੇਸ੍ਮਾਭਿਰਕृਤਜ੍ਞਧ੍ਵਜੋ ਹਿ ਸਃ ॥ ੫,੨੪.
ਪਿਤਾ, ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਪਤੀ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ—ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੀ ਹਨ? ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਖਾਤਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨਤਾ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਥਾਪਿ ਕਚ੍ਚਿਦਾਲਾਪਮਿਹਾਗਮਨਸਂਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਕृष੍ਣੋ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭਵਤਾ ਰਾਮ ਨਾਨृਤਮ੍ ॥ ੫,੨੪.
ਫਿਰ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਦੇ ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਜਾਂ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਰਾਮਾ, ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਝੂਠ ਨਾ ਬੋਲ।
ਦਾਮੋਦਰੋऽਸੌ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਪੁਰਸ੍ਤ੍ਰੀਸਕ੍ਤਮਾਨਸਃ । ਅਪੇਤਪ੍ਰੀਤਿਰਸ੍ਮਾਸੁ ਦੁਰ੍ਦਰ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਰਤਿਭਾਤਿ ਨਃ ॥ ੫,੨੪.
ਉਹ ਦਾਮੋਦਰ, ਗੋਵਿੰਦਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਮੋਹ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਮਿਲਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਆਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਸ਼੍ਚ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਪੁਨਰ੍ਦਾਮੋਦਰੇਤਿ ਚ । ਜਹਸੁਃਸਸ੍ਵਰਂ ਗੋਪ੍ਯੋ ਹਰਿਣਾ ਹृਤਚੇਤਸਃ ॥ ੫,੨੪.
ਹਰੀ ਨੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਚੁਰ ਲਏ, ਉਹ ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' ਤੇ 'ਦਾਮੋਦਰ' ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ।
ਸਂਦੇਸ਼ੈਃ ਸਾਮਮਧੁਰੈਃ ਪ੍ਰੇਮਗਰ੍ਭੈਰਗਰ੍ਵਿਤੈਃ । ਰਾਮੇਣਾਸ਼੍ਵਾਸਿਤਾ ਗੋਪ੍ਯਃ ਕृष੍ਣਸ੍ਯਾਤਿਮਨੋਹਰੈਃ ॥ ੫,੨੪.
ਰਾਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਭਰੇ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਨਿਮਰ ਸੁਨੇਹਿਆਂ ਨਾਲ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਆਸ ਮਿਲੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਨਮੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਗੋਪੈਸ਼੍ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਰਾਮਃ ਪਰਿਹਾਸਮਨੋਹਰਾਃ । ਕਥਾਸ਼੍ਚਕਾਰ ਰੇਮੇ ਚ ਸਹ ਤੈਰ੍ਵ੍ਰਜਭੂਮਿषੁ ॥ ੫,੨੪.
ਰਾਮਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਗੋਪਾਂ ਨਾਲ ਹਾਸ-ਮਜ਼ਾਕ ਭਰੀਆਂ ਸੁਹਣੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ।
ਵਨੇ ਵਿਚਰਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਹ ਗੋਪੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਮਾਨੁषਚ੍ਛਦ੍ਮਰੂਪਸ੍ਯ ਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਧਰਣੀਭृਤਃ ।। ੫-੨੫-
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਫਿਰਦਾ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੇਸ਼, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਮਣ ਵਾਲਾ, ਵੀ ਉਥੇ ਸੀ।
ਨਿष੍ਪਾਦਿਤੋਰੁਕਾਯ੍ਯਸ੍ਯ ਕਾਯ੍ਯਣੋਰ੍ਵ੍ਵੀਵਿਚਾਰਿਣਃ । ਉਪਭੋਗਾਥਮਤ੍ਯਰ੍ਥ ਵਰੁਣਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਾਰੁਣੀਮ੍ ।। ੫-੨੫-
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦੇ ਉਸ ਤਾਕਤਵਾਨ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ, ਵਰੁਣ ਨੇ ਵਾਰੁਣੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਅਭੀष੍ਟਾ ਸਰ੍ਵ੍ਵਦਾ ਯਸ੍ਯ ਮਦਿਰੇ ਤ੍ਵ!ਮਹੌਜਸਃ । ਅਨਨ੍ਤਸ੍ਯੌਪਭੋਗਾਯ ਤਸ੍ਯ ਗਚ੍ਛ ਮੁਦੇ ਸ਼ੁਭੇ ।। ੫-੨੫-
ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੀ ਪਸੰਦ ਮਦਰਾ ਹੀ ਰਹੀ ਹੈ, ਸੋ, ਵਾਰੁਣੀਏ, ਅਨੰਤ ਦੇ ਸੁਖ ਲਈ ਜਾ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਵਾਰੁਣੀ ਤੇਨ ਸਨ੍ਨਿਧਾਨਮਥਾਕਰੋਤ੍ । ਵृਨ੍ਦਾਵਨਵਨੋਤੂਪਨ੍ਨ-ਕਦਮ੍ਬਤਰੁਕੋਟਰੇ ।। ੫-੨੫-
ਵਰੁਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਰੁਣੀ ਨੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉੱਗੇ ਕਦੰਬ ਦੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਖੋਹ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਦਿੱਤੀ।