ਮਥੁਰਾਨਗਰੀਪੌਰਨਯਨਾਨਾਂ ਮਹੋਤੂਸਵਃ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਵਯਵੈਰ੍ਦृष੍ਟਰਤੀਵਾਦ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੫-੧੮-
ਅੱਜ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਣਗੇ।
ਕੋ ਨੁ ਸ੍ਵਪ੍ਰਃ ਸੁਭਾਗ੍ਯਾਭਿਰ੍ਦृष੍ਟਸ੍ਤਾਭਿਰਧੋਕ੍ਸ਼ਜਮ੍ । ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਕਾਨ੍ਤਿਨਯਨਾ ਯਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨਿਵਾਰਿਤਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਸੁਭਾਗੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਨੂੰ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੱਕਣਗੀਆਂ?
ਅਹੋ ਗੋਪੀਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਿਧਿਮ੍ । ਉਦ੍ਧृਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਧਾਤ੍ਰਾਕਰੁਣਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੫-੧੮-
ਹਾਏ! ਗੋਪੀ ਜਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਕਰੂਣ ਰਹਿਤ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ।
ਅਨੁਰਾਗੇਣ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਮਸ੍ਮਾਸੁ ਵ੍ਰਜਤਾ ਹਰੇਃ ! ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਮੁਪਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਰੇषੁ ਵਲਯਾਨ੍ਯਪਿ ।। ੫-੧੮-
ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਪਿਆਰ ਢੀਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਢੀਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਕ੍ਰੂਰਃ ਕ੍ਰੂਰਹ੍ਟਦਯਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਪ੍ਰੇਰਯਤੇ ਹਯਾਨ੍ । ਏਵਮਾਰ੍ਤ੍ਤਾਸੁ ਯੋषਿਤ੍ਸੁ ਘृਣਾ ਕਸ੍ਯ ਨ ਜਾਯਤੇ ।। ੫-੧੮-
ਅਕਰੂਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰੂਣ ਹੈ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਇੰਨੀ ਪੀੜ੍ਹਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
ਹਾ ਹਾ ਕृष੍ਣਰਥਸ੍ਯੋਚ੍ਚੈਸ਼੍ਵ ਕ੍ਰਰੇਣੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਦੂਰੀਕृਤੋ ਹਰਿਰ੍ਯੇਨ ਸੋऽਪਿ ਰੇਣੁਰ੍ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੫-੧੮-
ਹਾਏ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਉੱਚੀ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਵੇਖੋ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਧੂੜ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਤਿਹਾਰ੍ਦ੍ਦਨ ਗੋਪੀਜਨਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਵ੍ਰਜਭੂਭਾਗਂ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਕੇਸ਼ਵਃ ।। ੫-੧੮-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀ ਜਨ ਵੱਡੀ ਵਿਰਹ-ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਜਵਿਤਾਸ਼੍ਵੇਨ ਰਥੇਨ ਯਮੁਨਾਤਟਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸਮਯੇ ਰਾਮਾਕ੍ਰੂ ਰਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਾਃ ।। ੫-੧੮-
ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ, ਅਕਰੂਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਅਥਾਹ ਕृष੍ਣਮਕ੍ਰੂਰੋ ਭਵਦ੍ਭਯਾਂ ਤਾਵਦਾਸ੍ਯਤਾਮ੍ । ਯਾਵਤ੍ ਕਰੋਮਿ ਕਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਾਮਾਹ੍ਨਿਕਾਰ੍ਹਣਮਮ੍ਭਸਿ ।। ੫-੧੮-
ਫਿਰ ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਦੇਵੋ; ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਦਿਨ-ਚੜ੍ਹਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵਾਂ।'
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਵਾਚਾਨ੍ਤਃ ਸ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਦਧ੍ਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਵਿਪ੍ਰ!ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਯਮੁਨਾਜਲੇ ।। ੫-੧੮-
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਚਤ ਬ੍ਰਹਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ!
ਫਣਾਸਹਸ੍ਤ੍ਰਮਾਲਾਞਯ ਬਲਭਦ੍ਰ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸਃ । ਕੁਨ੍ਦਮਾਲਾਙ੍ਗਮੁਨ੍ਨਿਦ੍ਰ-ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਾਰੁਣੋਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਬਲਭਦਰ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਫਣਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ; ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਚੰਬੇ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਕੰਵਲੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਲਾਲ ਤੇ ਖੁੱਲੀਆਂ ਸਨ।
ਵृਤਂ ਵਾਸੁਕਿਰਮ੍ਭਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮਹਦ੍ਭਿਃ ਪਵਨਾਸ਼ਿਭਿਃ । ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਵਨਮਾਲਾਵਿਭੂषਿਤਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਉਹ ਵਾਸੁਕੀ ਤੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਜੰਗਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਦਧਾਨਮਸਿਤੇ ਵਸ੍ਤ੍ਰੇ ਚਾਰੁਪਦ੍ਮਾਵਤਂਸਕਮ੍ । ਚਾਰੁਕੁਣ੍ਡਲਿਨਂ ਭਾਨ੍ਤਮਨ੍ਤਰ੍ਜਲਤਲੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਉਹ ਕਾਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਸਿਰ 'ਤੇ ਸੋਹਣੀ ਕੰਵਲੇ ਦੀ ਪਗੜੀ, ਸੋਹਣੇ ਕੁੰਡਲ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਖੜਾ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯੋਤੂਸਙ੍ਗ ਘਨਸ਼੍ਯਾਮਮਾਤਾਮ੍ਰਾਯਤਲੋਚਨਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਮੁਦਾਰਾਙ੍ਗ ਚਕ੍ਰਾਦ੍ਯਾਯੁਧਭੂषਣਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਉਸ ਦੀ ਗੋਦ 'ਚ ਘਣੇ ਸ਼ਿਆਮ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਤਾਮਰ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਉੱਚਤ ਅੰਗਾਂ, ਤੇ ਚਕਰ ਆਦਿ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਪੀਤੇ ਵਸਾਨਂ ਵਸਨੇ ਚਿਤ੍ਰਮਾਲ੍ਯ-ਵਿਭੂषਣਾਮ੍ । ਸ਼ਕ੍ਰਚਾਪਤੜਿਨ੍ਮਾਲਾ-ਵਿਚਿਤ੍ਰਮਿਵ ਤੋਯਦਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਉਹ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਬਦਲ ਵਾਂਗ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਇੰਦਰਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਈ ਹੋਵੇ, ਬੜੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਵਤ੍ਸਵਕ੍ਸ਼ਸਞ੍ਚਾਰੁਕੇਯੂਰਮੁਕੁਟੋਜ੍ਜਵਲਮ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਕृष੍ਣਮਕ੍ਲਿष੍ਟ-ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਵਤਂਸਕਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਦਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸੀ, ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬਾਂਹ-ਬੰਦ ਤੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੌਣਕ ਵਾਲਾ ਮੁਕੁਟ ਸੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁੱਚਾ ਕਮਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਸਨਨ੍ਦਨਾਦ੍ਯੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗੈਰਕਲ੍ਮषੈਃ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨਂ ਤਤ੍ਰਸ੍ਥੈਰ੍ਨਾਸਾਗ੍ਰਨ੍ਯਸ੍ਤਲੋਚਨੈਃ ।। ੫-੧੮-
ਉਥੇ, ਉਸ ਨੇ ਸੰਨੰਦਨ ਤੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨੱਕ ਦੇ ਅੱਗੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਬਲ-ਕृष੍ਣੌ ਤਥਾਕ੍ਰੂਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਜ੍ਞਾਯ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ । ਸੋऽਚਿਨ੍ਤਯਦੂ ਰਥਾਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਕਥਮਤ੍ਰਾਗਤਾਵਿਤਿ ।। ੫-੧੮-
ਫਿਰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ, ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੰਨੇ ਜਲਦੀ ਰਥ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆ ਗਏ?'
ਵਿਵਕ੍ਸ਼ੋਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਾਮਾਸ ਵਾਚਂ ਤਸ੍ਯ ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਃ । ਤਤੋ ਨਿष੍ਕਮ੍ਯ ਸਲਿਲਾਦੂ ਰਥਮਭ੍ਯਾਗਤਃ ਪੁਨਃ ।। ੫-੧੮-
ਜਦ ਉਹ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਬੋਲਣੀ ਰੋਕ ਲਈ। ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਰਥ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਚੈਵੋਭੌ ਰਥਸ੍ਯੋਪਰ੍ਯ੍ਯਧਿष੍ਠਿਤੌ । ਰਾਮ-ਕृष੍ਣੌ ਯਥਾਪੂਰ੍ਵ੍ਵਂ ਮਨੁष੍ਯਵਪੁषਾਨ੍ਵਿਤੌ ।। ੫-੧੮-
ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਥ 'ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਰਾਮ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ।
ਨਿਮਗ੍ਰਸ਼੍ਵ ਤਤਸ੍ਤੋਯੇ ਸ ਦਦਰ੍ਖ ਤਥੈਵ ਤੌ । ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੌ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵ-ਮੁਨਿ-ਸਿਦ੍ਧ-ਮਹੋਰਗੈਃ ।। ੫-੧੮-
ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਉਥੇ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਵਧਾਈ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ।
ਤਤੋ ਵਿਜ੍ਞਾਤਸਦ੍ਭਾਵਃ ਸ ਤੁ ਦਾਨਪਤਿਸ੍ਤਥਾ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਸਰ੍ਵ੍ਵਵਿਜ੍ਞਾਨਮਯਮਚ੍ਯੁਤਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਫਿਰ, ਉਹ ਦਾਨਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਸਲ ਹਕੀਕਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਅਚਲ ਤੇ ਸਭ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਣ ਲੱਗਾ।
ਸਨ੍ਮਾਤ੍ਰਰੂਪਿਣੇऽਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਹਿਮ੍ਨੇ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨੇ । ਵ੍ਯਾਪਿਨੇ ਨੈਕਰੂਪੈਕਖਰੂਪਾਯ ਨਮੋ ਨਮਃ ।। ੫-੧੮-
ਸਿਰਫ ਚੰਗੀ ਮਾਤਰ ਵਾਲੇ, ਅਜੋਕੇ ਵੱਡੇ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਕਈ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਇੱਕ ਅਟੱਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਰੂਪਾਯ ਤੇऽਚਿਨ੍ਤ੍ਯ! ਹਵਿਰ੍ਭੂਤਾਯ ਤੇ ਨਮਃ । ਨਮੋऽਵਿਜ੍ਞਾਤਪਾਰਾਯ ਪਰਾਯ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪ੍ਰਭੋ ।। ੫-੧੮-
ਸੱਤਵ ਰੂਪ, ਅਜੋਕੇ, ਹਵਨ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤੇਰੇ ਅੰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਤੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਭੂਤਾਤ੍ਮਾ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਤ੍ਮਾ ਚ ਪ੍ਰਧਾਨਾਤ੍ਮਾ ਤਥਾ ਭਵਾਨ੍ । ਆਤ੍ਮਾ ਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾ ਚ ਤ੍ਵਮੇਕਃ ਪਞ੍ਚਧਾ ਸ੍ਥਿਤਃ ।। ੫-੧੮-
ਤੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਧਾਨ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਆਤਮਾ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਹੋ ਕੇ ਪੰਜ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ ਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਰਮਯੇਸ਼੍ਵਰ । ਬ੍ਰਹ੍ਮ-ਵਿष੍ਣੁ-ਸ਼ਿਵ੍ਰਾਦ੍ਯਾਭਿਃ ਕਲ੍ਪਨਾਭਿਰੁਦੀਰਿਤਃ ।। ੫-੧੮-
ਸਭ ਦੇ, ਸਭ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਨਾਸਵੰਤ ਤੇ ਅਟੱਲ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਦਇਆਲੂ ਹੋ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਨਾਖ੍ਯੇਯਖਰੂਪਾਤ੍ਮਨ੍!ਅਨਾਖ੍ਯੇਯਪ੍ਰਯੋਜਨ! ਅਨਾਖ੍ਯੇਯਾਭਿਧਾਨਂ ਤ੍ਵਾਂ ਨਤੋऽਸ੍ਮਿ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ।। ੫-੧੮-
ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ, ਮਕਸਦ ਤੇ ਨਾਮ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ, ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਨ ਯਤ੍ਰ-ਨਾਥ!ਵਿਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਮਜਾਤ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਪਨਾਃ । ਤਦੂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਮਂ ਨਿਤ੍ਯਮਵਿਕਾਰਿ ਭਵਾਨਜਃ ।। ੫-੧੮-
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਜਿੱਥੇ ਨਾਮ, ਜਾਤੀ ਆਦਿ ਦੀ ਕੋਈ ਕਲਪਨਾ ਨਹੀਂ, ਉਹੀ ਪਰਮ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਬਦਲਾਅ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਤੂੰ ਉਹ ਅਜਨਮਾ ਹੈ।
ਨ ਕਲ੍ਪਨਾਮृਤੇऽਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਯਾਧਿਗਮੋ ਯਤਃ । ਤਤਃ ਕृष੍ਣਾਚ੍ਯੁਤਾਨਨ੍ਤਬਿष੍ਣੁਸਂਜ੍ਞਾਭਿਰੀਡਯਸੇ ।। ੫-੧੮-
ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਸਮਝ ਸਿਰਫ ਕਲਪਨਾ ਰਾਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਅਚਲ, ਅਨੰਤ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਦਿ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਮਜ! ਵਿਕਲ੍ਪਨਾਭਿਰੇਤਦੂ ਦਵਾਦ੍ਯ ਜਗਦਖਿਲਂ ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਂਸ੍ਤ੍ਵਮਿਤਿ ਵਿਕਾਰਭਾਵਹੀਨਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ ਨ ਹਿ ਭਬਤੋऽਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨ੍ਯਤ੍ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਸ਼ੁਪਤਿਰਰ੍ਯ੍ਯਮਾ ਵਿਧਾਤਾ ਧਾਤਾ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਪਤਿਃ ਸਮੀਰਣੋऽਗ੍ਰਿਃ । ਤੋਯੇਸ਼ੋ ਧਨਪਤਿਰਨ੍ਤਕਸ੍ਤ੍ਵਮੇਕੋ ਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਥੈਰ੍ਜਗਦਪਿ ਪਾਸਿ ਸ਼ਕ੍ਤਿਭੇਦੈਃ ।। ੫-੧੮-
ਹੇ ਅਜਨਮਾ! ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਜੋ ਕਲਪਨਾ ਰਾਹੀਂ ਬਣੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਹੀ ਹੈ। ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਬਦਲਾਅ ਤੋਂ ਰਹਿਤ। ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ, ਅਰਯਮਾਨ, ਰਚਨਹਾਰ, ਪਾਲਣਹਾਰ, ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਹਵਾ, ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਧਨ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਮੌਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਹੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।