ਉਗ੍ਰਸੇਨੇ ਯਥਾ ਕਂਸਃ ਸੁਦੁਰਾਤ੍ਮਾ ਚ ਵਰ੍ਤ੍ਤਤੇ। ਯਂ ਚੈਵਾਰ੍ਥਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਸ ਸਸੇਨ ਵਿਸਰ੍ਜ੍ਜਿਤਃ ।। ੫-੧੮-
ਉਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਂਸ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮੰਦ-ਮਨ ਹੈ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਵਿਵਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਉਹ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।
ਤਤ੍ ਸਰ੍ਵ੍ਵਂ ਵਿਸ੍ਤਰਾਚ੍ਛ੍ਰੁ ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਕੇਸ਼ਿਸੂਦਨਃ । ਉਵਾਚਾਖਿਲਮਪ੍ਯੇਤਜੂਜ੍ਞਾਤਂ ਦਾਨਪਤੇ!ਮਯਾ ।। ੫-੧੮-
ਇਹ ਸਾਰਾ ਹਾਲ ਕੇਸ਼ੀ-ਵਧਨ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ, ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਦਾਨਾ ਦੇਵੇ! ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।'
ਕਰਿष੍ਯੇ ਚ ਮਹਾਭਾਗ!ਯਦਤ੍ਰੌਪਯਿਕਂ ਮਤਮ੍ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਨਾਨ੍ਯਥੈਤਤ੍ ਤੇ ਵਿਦ੍ਧਿ ਕਂਸਂ ਹਤਂ ਮਯਾ ।। ੫-੧੮-
ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ! ਜੋ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਠੀਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਪੱਕਾ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਕਂਸ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਨਹੀਂ।
ਅਹਂ ਰਾਮਸ਼੍ਵ ਮਥੁਰਾ ਸ਼੍ਵੋ ਯਾਸ੍ਯਾਵਃ ਸਮਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਗੋਪਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਆਦਾਯੋਪਾਯਨਂ ਬਹੁ ।। ੫-੧੮-
ਰਾਮਾ! ਕੱਲ੍ਹ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮਥੁਰਾ ਜਾਵਾਂਗੇ; ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਤੋਹਫੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।
ਨਿਸ਼ੇਯਂ ਨੀਯਤਾਂ ਵੀਰ!ਨ ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਕਰ੍ਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰੇ ਕਂਸਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਸਹਾਨੁਗਮ ।। ੫-੧੮-
ਵੀਰ! ਅੱਜ ਰਾਤ ਆਰਾਮ ਕਰ, ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ; ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਂ ਕਂਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ।
ਸਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਗੋਪਾਨਕ੍ਰੁ ਰੋऽਪਿ ਸਕੇਸ਼ਵਃ । ਸੁष੍ਵਾਪ ਬਲਭਦ੍ਰਸ਼੍ਵ ਨਨ੍ਦਗੋਪਗृਹੇ ਸੁਖਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਫਿਰ, ਗੋਪਾਂ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ, ਅਕਰੂਰ, ਕੇਸ਼ਵ ਤੇ ਬਲਭਦ੍ਰ ਨੇ ਨੰਦ ਗੋਪ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ।
ਤਤਃ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਵਿਮਲੇ ਕृष੍ਣ-ਰਾਮੌ ਮਹਾਮਤੀ । ਅਕ੍ਰੂਰੇਣ ਸਮਂ ਗਨ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤੌ ਮਥੁਰਾਂ ਪ੍ਰਿਤ ।। ੫-੧੮-
ਸਵੇਰੇ, ਜਦ ਦਿਨ ਸਾਫ਼ ਸੀ, ਬੁਧੀਮਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਰਾਮਾ, ਅਕਰੂਰ ਦੇ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮਥੁਰਾ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗੋਪੀਜਨਃ ਸਾਸ੍ਤ੍ਰਃ ਸ਼੍ਲਥਦੂਵਲਯਬਾਹੁਕਃ । ਨਿਃ ਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਚਾਤਿਦੁਃ ਖਾਰ੍ਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਚੇਦਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੰਗਣ ਤੇ ਬਾਂਹਾਂ ਢਿੱਲੀਆਂ ਕਰ ਲਿਆ, ਗਹਿਰੀ ਆਹ ਭਰੀ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁਖ ਵਿਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਮਥੁਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਕਥਂ ਗੋਕੁਲਮੇष੍ਯਤਿ । ਨਾਗਰਸ੍ਤ੍ਰੀ-ਕਲਾਲਾਪਮਧੁ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇਣ ਪਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੫-੧੮-
ਜਦ ਗੋਵਿੰਦ ਮਥੁਰਾ ਪਹੁੰਚ ਜਾਵੇਗਾ, ਉਹ ਗੋਕੁਲ ਕਿਵੇਂ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ? ਉਹ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠੀ ਗੱਲਾਂ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣੇਗਾ।
ਵਿਲਾਸਿਵਾਕ੍ਯਪਾਨੇषੁ ਨਾਗਰੀਣਾਂ ਕृਤਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਚਿਤ੍ਤਮਸ੍ਯ ਕਥ ਭੂਯੋ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਗੋਪੀषੁ ਯਾਸ੍ਯਤਿ ।। ੫-੧੮-
ਜਦ ਉਸਦਾ ਮਨ ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੇਡ-ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਵੇਗਾ, ਫਿਰ ਉਹ ਕਿਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਗੋਪੀਆਂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ?
ਸਾਰਂ ਸਮਸ੍ਤਗੋष੍ਠਸ੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਹਰਤਾ ਹਰਿਮ੍ । ਪ੍ਰਹ੍ਟਤਂ ਗੋਪਯੋषਿਤੂਸੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣੇਨ ਦੁਰਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੫-੧੮-
ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਸਾਰੇ ਗੋਸ਼ਟ ਦਾ ਮੂਲ ਹਰਿ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਮੰਦ-ਮਨ ਵਾਲਾ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭਾਵਗਰ੍ਭਸ੍ਮਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿਲਾਸਲਲਿਤਾ ਗਤਿਃ । ਨਾਗਰੀਣਾਮਤੀਵੈਤਤ੍ ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੈਕ੍ਸ਼ਿਤਮੇਵ ਚ ।। ੫-੧੮-
ਸ਼ਹਿਰੀ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵ-ਭਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ, ਖੇਡ-ਭਰੀ ਚਾਲ, ਤੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਤੱਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਾਕਈ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ।
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯੋ ਹਰਿਰਯਂ ਤਾਸਾਂ ਵਿਲਾਸਨਿਗੜੈਰ੍ਯੁਤਃ । ਭਵਤੀਨਾਂ ਪੁਨਃ ਪਾਸ਼੍ਵ ਕਯਾ ਯੁਤ੍ਤਯਾ ਸਮੇष੍ਯਤਿ ।। ੫-੧੮-
ਇਹ ਪਿੰਡ ਦਾ ਹਰਿ, ਜੋ ਖੇਡ-ਭਰੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਦੇ ਕੋਲ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ?
ਏषੈष ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਮਥੁਰਾਂ ਯਾਤਿ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਕ੍ਰੂਰੇਣਾਕ੍ਰੂ ਰਕੇਣਾਤ੍ਰ ਨਿਰਾਸ਼ੇਨ ਪ੍ਰਤਾਰਿਤਃ ।। ੫-੧੮-
ਹੁਣ ਕੇਸ਼ਵ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਮਥੁਰਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿਰਦਈ ਤੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਨ ਵੇਤ੍ਤਿ ਨृਸ਼ਂਸੋऽਤ੍ਰ ਅਨੁਰਾਗਪਰਂ ਜਨਮ੍ । ਯੇਨੇਮਮਕ੍ਸ਼੍ਣੋਰਾਹ੍ਲਾਦਂ ਨਯਤ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨੋ ਹਰਿਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਕੀ ਇਹ ਨਿਰਦਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਲੋਕ ਕਿੰਨੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਹ ਸਾਡੇ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਨੂੰ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਏਸ਼ ਰਾਮੇਣ ਸਹਿਤਃ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਨਿਰ੍ਘृਣਃ । ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਸ੍ਤ੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਤਾਮਸ੍ਯ ਵਾਰਣੋ ।। ੫-੧੮-
ਇਹ ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਦਈ ਹੈ, ਰਾਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਕੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਰੋਕ ਲਵੇ।
ਗੁਰੂਣਾਮਗ੍ਰਤੋ ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਿਂ ਬ੍ਰਵਪੀषਿ ਨ ਨਃ ਕ੍ਸ਼ਮਮ੍ । ਗੁਰਵਃ ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਗ੍ਧਾਨਾਂ ਵਿਰਹਾਗ੍ਰਿਨਾ ।। ੫-੧੮-
ਸਾਡੇ ਵੱਡਿਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ। ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਵਿਰਹ ਦੀ ਅੱਗ 'ਚ ਸੜੇ ਹੋਏਆਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਨਨ੍ਦਗੋਪਮੁਖਾ ਗੋਪਾ ਗਨ੍ਤੁਮੇਤੇ ਸਮੁਦ੍ਯਤਾਃ । ਨੋਦ੍ਯਮਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਸ਼੍ਵਿਦੂ ਗੋਵਿਨ੍ਦਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਤਨੇ ।। ੫-੧੮-
ਨੰਦ ਦੇ ਆਗੂਈ 'ਚ ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰੀ ਕਰ ਲਈ ਹੈ; ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਾਦ੍ਯ ਰਜਨੀ ਮਥੁਰਾਵਾਸਿਯੋषਿਤਾਮ੍ । ਪਾਸ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਚ੍ਯੁਤਵਕ੍ਤਾਬ੍ਜਾਂ ਯਾਸਾਂ ਨੇਤ੍ਰਾਲਿਪਙੂਕ੍ਤਯਃ ।। ੫-੧੮-
ਅੱਜ ਮਥੁਰਾ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਤ ਸੁੰਦਰ ਗੁਜ਼ਰੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਅੰਜਨ ਲਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਕੰਵਲੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਤੱਕ-ਤੱਕ ਕੇ ਤਰਪ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਪਥਿ ਯੇ ਕृष੍ਣਾਮਿਤੋ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯਨਿਵਾਰਿਤਾਃ । ਉਦੂਹਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਃ ਸ੍ਵਦੇਹਂ ਪੁਲਕਾਞ੍ਚਿਤਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਉਹ ਲੋਕ ਧਨਵੰਤ ਹਨ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਨਾਲ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਰੋਂਗਟੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਥੁਰਾਨਗਰੀਪੌਰਨਯਨਾਨਾਂ ਮਹੋਤੂਸਵਃ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਾਵਯਵੈਰ੍ਦृष੍ਟਰਤੀਵਾਦ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ।। ੫-੧੮-
ਅੱਜ ਮਥੁਰਾ ਦੇ ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਈ ਵੱਡਾ ਤਿਉਹਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਤੱਕਣਗੇ।
ਕੋ ਨੁ ਸ੍ਵਪ੍ਰਃ ਸੁਭਾਗ੍ਯਾਭਿਰ੍ਦृष੍ਟਸ੍ਤਾਭਿਰਧੋਕ੍ਸ਼ਜਮ੍ । ਵਿਸ੍ਤਾਰਿਕਾਨ੍ਤਿਨਯਨਾ ਯਾ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਨਿਵਾਰਿਤਮ੍ ।। ੫-੧੮-
ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਸੁਭਾਗੀ ਔਰਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅਧੋਕਸ਼ਜ ਨੂੰ ਰੋਕ-ਟੋਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਤੱਕਣਗੀਆਂ?
ਅਹੋ ਗੋਪੀਜਨਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਮਹਾਨਿਧਿਮ੍ । ਉਦ੍ਧृਤਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਧਾਤ੍ਰਾਕਰੁਣਾਤ੍ਮਨਾ ।। ੫-੧੮-
ਹਾਏ! ਗੋਪੀ ਜਨ ਨੂੰ ਇਹ ਵੱਡਾ ਖਜ਼ਾਨਾ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਕਰੂਣ ਰਹਿਤ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹੋਰ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ।
ਅਨੁਰਾਗੇਣ ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਮਸ੍ਮਾਸੁ ਵ੍ਰਜਤਾ ਹਰੇਃ ! ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਮੁਪਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਕਰੇषੁ ਵਲਯਾਨ੍ਯਪਿ ।। ੫-੧੮-
ਜਦੋਂ ਹਰੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਡਾ ਪਿਆਰ ਢੀਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹਿਨੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਢੀਲੀਆਂ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਕ੍ਰੂਰਃ ਕ੍ਰੂਰਹ੍ਟਦਯਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਪ੍ਰੇਰਯਤੇ ਹਯਾਨ੍ । ਏਵਮਾਰ੍ਤ੍ਤਾਸੁ ਯੋषਿਤ੍ਸੁ ਘृਣਾ ਕਸ੍ਯ ਨ ਜਾਯਤੇ ।। ੫-੧੮-
ਅਕਰੂਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਕਰੂਣ ਹੈ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਔਰਤਾਂ ਇੰਨੀ ਪੀੜ੍ਹਤ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਦਇਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?
ਹਾ ਹਾ ਕृष੍ਣਰਥਸ੍ਯੋਚ੍ਚੈਸ਼੍ਵ ਕ੍ਰਰੇਣੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤਾਮ੍ । ਦੂਰੀਕृਤੋ ਹਰਿਰ੍ਯੇਨ ਸੋऽਪਿ ਰੇਣੁਰ੍ਨ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ।। ੫-੧੮-
ਹਾਏ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਰਥ ਦੀ ਉੱਚੀ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਵੇਖੋ; ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤੇ ਹੁਣ ਉਹ ਧੂੜ ਵੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮਤਿਹਾਰ੍ਦ੍ਦਨ ਗੋਪੀਜਨਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਵ੍ਰਜਭੂਭਾਗਂ ਸਹ ਰਾਮੇਣ ਕੇਸ਼ਵਃ ।। ੫-੧੮-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀ ਜਨ ਵੱਡੀ ਵਿਰਹ-ਵਿਆਕੁਲਤਾ ਨਾਲ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਧਰਤੀ ਛੱਡ ਗਿਆ।
ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੋ ਜਵਿਤਾਸ਼੍ਵੇਨ ਰਥੇਨ ਯਮੁਨਾਤਟਮ੍ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸਮਯੇ ਰਾਮਾਕ੍ਰੂ ਰਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਾਃ ।। ੫-੧੮-
ਤੇਜ਼ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ, ਅਕਰੂਰ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦਪਹਿਰ ਸਮੇਂ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਕੰਢੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਅਥਾਹ ਕृष੍ਣਮਕ੍ਰੂਰੋ ਭਵਦ੍ਭਯਾਂ ਤਾਵਦਾਸ੍ਯਤਾਮ੍ । ਯਾਵਤ੍ ਕਰੋਮਿ ਕਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਾਮਾਹ੍ਨਿਕਾਰ੍ਹਣਮਮ੍ਭਸਿ ।। ੫-੧੮-
ਫਿਰ ਅਕਰੂਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਸਮਾਂ ਦੇਵੋ; ਮੈਂ ਕਾਲਿੰਦੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਦਿਨ-ਚੜ੍ਹਦੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਲਵਾਂ।'
ਤਥੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਵਾਚਾਨ੍ਤਃ ਸ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਦਧ੍ਯੌ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਵਿਪ੍ਰ!ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਯਮੁਨਾਜਲੇ ।। ੫-੧੮-
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ 'ਠੀਕ ਹੈ' ਆਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਬੁਧੀਮਾਨ, ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਗਿਆ ਤੇ ਉੱਚਤ ਬ੍ਰਹਮ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ, ਹੇ ਵਿਦਵਾਨ!