ਬਾਲਤ੍ਵਂ ਚਾਤਿਵੀਰ੍ਯ੍ਯਞ੍ਚ ਜਨ੍ਮ ਜਾਸ੍ਮਾਸ੍ਵਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨਮਮੇਯਾਤ੍ਮਨ੍!ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਕृष੍ਣ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ।। ੫-੧੩-
ਤੇਰਾ ਬਚਪਨ, ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲੈਣਾ—ਇਹ ਸਭ ਅਜੀਬ ਹਨ। ਅਣਮਾਪੇ! ਇਹ ਸਭ ਸੋਚ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵੋ ਵਾ ਦਾਨਵੋ ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵ ਏਵ ਵਾ । ਕਿਂ ਵਾਸ੍ਮਾਕਂ ਵਿਚਾਰੇਣ ਬਾਨ੍ਧਵੋऽਸਿ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ ।। ੫-੧੩-
ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋਵੇਂ, ਦਾਨਵ ਹੋਵੇਂ, ਯਕਸ਼ ਹੋਵੇਂ ਜਾਂ ਗੰਧਰਵ—ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ? ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਆਪਣਾ ਹੈਂ; ਸਾਡੀ ਵੰਦਨਾ ਤੇਰੇ ਲਈ।
ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਸੌ ਤੂष੍ਣੀਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਣਯਕੋਪਵਾਨ੍ । ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੈਰ੍ਗੋਪੈਃ ਕृष੍ਣੋऽਪ੍ਯਾਹ ਮਹਾਮੁਨੇ ।। ੫-੧੩-
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਦਿਖਾਈ। ਗੋਪਾਂ ਵਲੋਂ ਇਉਂ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੀ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਮਤ੍ਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇਨ ਭੋ ਗੋਪਾ! ਯਦਿ ਲਜ੍ਜਾ ਨ ਜਾਯਤੇ । ਸ਼ਲਾਧ੍ਯੋ ਵਾਹਂ ਤਤऋਃ ਕਿਂ ਵੋ ਵਿਚਾਰੇਣ ਪ੍ਰਯੋਜਨਮ੍ ।। ੫-੧੩-
ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਜੋੜ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਗੋਪੋ! ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਲੱਜਤ ਮਹਿਸੂਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਜਾਂ ਮੈਂ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਕੀ ਲਾਭ ਲੈਣਾ?
ਯਦਿ ਵੋऽਸ੍ਤਿ ਮਯਿ ਪ੍ਰੀਤਿਃ ਸ਼੍ਲਾਧ੍ਯੋऽਹਂ ਭਵਤਾਂ ਯਦਿ । ਤਦਾਤ੍ਮਬਨ੍ਧੁਸਦृਸ਼ੀ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਃ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਮਯਿ ।। ੫-੧੩-
ਜੇ ਤੁਹਾਡਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਜੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇਜ਼ਤ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਸੋਚ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਜਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।
ਨਾਹਂ ਦੇਵੋ ਨ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵੋ ਨ ਯਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਚ ਦਾਨਵਃ । ਅਹਂ ਵੋ ਬਾਨ੍ਧਵੋ ਜਾਤੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਤੋऽਨ੍ਯਥਾ ।। ੫-੧੩-
ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਗੰਧਰਵ, ਨਾ ਯਕਸ਼, ਨਾ ਦਾਨਵ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਪਣਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਬਦ੍ਧਮੌਨਾਸ੍ਤਤੋ ਵਨਮ੍ । ਯਯੂਰ੍ਗੋਪਾ ਮਹਾਭਾਗ!ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪ੍ਰਣਯਕੋਪਿਤਨਿ ।। ੫-੧੩-
ਹਰੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਵਣ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਨਾਰਾਜ਼ਗੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਕृष੍ਣਸ੍ਤੁ ਵਿਮਲਂ ਵ੍ਯੋਮ ਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚਨ੍ਦਿਰਕਾਮ੍ । ਤਥਾ ਕੁਮੁਦਿਨੀਂ ਫੁਲ੍ਲਾਮਾਮੋਦਿਤਦਿਗਨ੍ਤਰਾਮ੍ ।। ੫-੧੩-
ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਾਫ ਅਸਮਾਨ, ਜੋ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਖਿੜੀਆਂ ਕਮੁਦਿਨੀਆਂ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਭਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਵੇਖੇ।
ਵਨਰਾਜਿਂ ਤਥਾ ਕੂਜਦੂਭृਙ੍ਗਮਾਲਾਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍ । ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਸਹ ਗੋਪੀਭਿਰ੍ਮਨਸ਼੍ਵਕ੍ਰ ਰਤਿਂ ਪ੍ਰਤਿ ।। ੫-੧੩-
ਉਸ ਨੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਣਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਅਤੇ ਮਧੁਰ ਗੂੰਜਦੇ ਭੌਂਰਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵੇਖੇ, ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਿਆ।
ਸਹ ਰਾਮੇਣਾ ਮਧੁਰਮਤੀਵ ਵਨਿਤਾਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਜਗੌ ਕਲਪਦਂ ਸ਼ੌਰਿਰ੍ਨਾਨਾਤਨ੍ਤ੍ਰੀ-ਕृਤਵ੍ਰਤਮ੍ ।। ੫-੧੩-
ਰਾਮ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਉਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ੂਰਪੁਤ੍ਰ ਨੇ ਸੁਰੀਲੇ ਸੁਰ ਗਾਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਾਦਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ।
ਰਮ੍ਯਂ ਗੀਤਧ੍ਵਨਿ ਸ਼੍ਰਤ੍ਵਾ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯਾਵਸਥਾਂਸ੍ਤਦਾ । ਆਜਗ੍ਮੁਸ੍ਤ੍ਵਰਿਤਾ ਗੋਪ੍ਯੋ ਯਤ੍ਰਾਸ੍ਤੇ ਮਧृਸੂਦਨਃ ।। ੫-੧੩-
ਸੋਹਣੇ ਗੀਤ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਆ ਗਈਆਂ, ਜਿੱਥੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਸੀ।
ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਰ੍ਜ੍ਜਗੌ ਗੋਪੀ ਕਾਚਿਤ੍ ਤਸ੍ਯ ਲਯਾਨੁਗਮ੍ । ਦਤ੍ਤਾਵਧਾਨਾ ਕਾਚਿਤ੍ਤੂ ਤਮੇਵ ਮਨਸਾਸ੍ਮਰਤ੍ ।। ੫-੧੩-
ਇੱਕ ਗੋਪੀ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਉਸਦੇ ਸੁਰ ਨਾਲ ਗਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਦੂਜੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ ਰਹੀ ਸੀ, ਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।
ਕਾਚਿਤ੍ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਕृष੍ਣੇਤਿ ਪ੍ਰੇਕ੍ਤ੍ਵਾ ਲਜ੍ਜਾਮੁਪਾਗਤਾ । ਯਯੌ ਚ ਕਾਚਿਤ੍ ਪ੍ਰੇਮਾਨ੍ਧਾ ਤਤਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਮਵਿਲਜ੍ਜਿਤਾ ।। ੫-੧੩-
ਇੱਕ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ' ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ਰਮੀਂ ਹੋ ਗਈ; ਦੂਜੀ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨੀ ਹੋ ਕੇ, ਬਿਨਾ ਸ਼ਰਮ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ।
ਕਾਚਿਦਾਵਸਥਸ੍ਯਾਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਹਿਰ੍ਗੁਰੂਨ੍ । ਤਨ੍ਮਯਤ੍ਵੇਨ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਦਧ੍ਯੌ ਮੀਲਿਤਲੋਚਨਾ ।। ੫-੧੩-
ਇੱਕ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਰਹੀ, ਬਾਹਰ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ; ਉਹ ਗੋਵਿੰਦਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹੀ।
ਤਚ੍ਵਿਨ੍ਤਾਵਿਪੁਲਾਹ੍ਲਾਦ-ਕ੍ਸ਼ੀਣਪੁਣਯਚਯਾ ਤਥਾ । ਤਦਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿ-ਮਹਾਦੁਃਵਿਲੀਨਾਸ਼ੇषਪਾਤਕਾ ।। ੫-੧੩-
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੰਗੀ ਕਰਮ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਮੁਕ ਗਈ; ਉਸ ਦੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦੁੱਖ ਵਿਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਗਲ ਗਏ, ਤੇ ਉਹ ਖਾਲੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਤੀ ਜਗਤ੍ਸੂਤਿਂ ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣਮ੍ । ਨਿਰੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਤਯਾ ਮੁਕ੍ਤਿ ਗਤਾਨ੍ਯਾ ਗੋਪਕਨ੍ਯਕਾ ।। ੫-੧੩-
ਇੱਕ ਗੋਪ ਕਨਿਆ, ਜਗਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਤੇ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸੋਚਦੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਨੂੰ ਪਾ ਗਈ।
ਗੋਪੀਪਰਿਵृਤੋ ਰਾਤ੍ਰਿ ਸ਼ਰਚਨ੍ਦ੍ਰਮਨੋਰਮਾਮ੍ । ਮਾਨਯਾਮਾਸ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਰਾਸਾਰਮ੍ਭਰਸੋਤ੍ਸੁਕਃ ।। ੫-੧੩-
ਗੋਵਿੰਦ, ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਰਦ ਰਾਤ ਨੂੰ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਹਾਵਣੀ ਮੰਨਿਆ, ਤੇ ਰਾਸ ਦੀ ਮੌਜ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿਚ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਇਆ।
ਗੋਪ੍ਯਸ਼੍ਵ ਵृਨ੍ਦਸ਼ਃ ਕृष੍ਣਚੇष੍ਟਾਸ੍ਵਾਯਤ੍ਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ । ਅਨ੍ਯਦੇਸ਼ਂ ਗਤੇ ਕृष੍ਣੋ ਚੇਰੁਰ੍ਵृਨ੍ਦਾਵਮਾਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੫-੧੩-
ਗੋਪੀਆਂ ਵੰਡਾਂ ਵਿਚ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਚਲਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਉਸ ਦੀ ਲੀਲਾ ਵਿਚ ਬਣੇ ਹੋਏ; ਜਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹੋਰ ਥਾਂ ਗਿਆ, ਉਹ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ।
ਕृष੍ਣੋ ਨਿਰੁਦ੍ਧਹ੍ਟਦਯਾ ਇਦਸੂਚੁਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਕृष੍ਣੋऽਹਮੇਤਲ੍ਲਲਿਤਂ ਵ੍ਰਜਾਮ੍ਯਾਲੋਕ੍ਯਤਾਂ ਗਤਿਃ । ਅਨ੍ਯਾ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਕष੍ਣਸ੍ਯ ਮਮ ਗੀਤਿਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ਯਤਾਮ੍ ।। ੫-੧੩-
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਰੋਕੇ ਹੋਏ, ਆਪਸ ਵਿਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀਆਂ: 'ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ—ਮੇਰੀ ਸੋਹਣੀ ਚਾਲ ਵੇਖੋ!' ਦੂਜੀ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਮੇਰਾ ਗੀਤ ਸੁਣੋ, ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਗੀਤ ਹੈ!'
ਦੁषृਕਾਲਿਯ!ਤਿष੍ਠਾਤ੍ਰ ਕृਣੋऽਹਮਿਤਿ ਚਾਪਰਾ । ਬਾਹੁਮਾਸ੍ਫੋਠ੍ਯ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਲੀਲਾਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਵਮਾਦਦੇ ।। ੫-੧੩-
ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਮੰਦ ਕਾਲੀਆ! ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿ! ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਹਾਂ!' ਤੇ ਆਪਣੀ ਬਾਂਹ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਨਕਲ ਕਰ ਲੈਂਦੀ।
ਅਨ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਭੋ ਗੋਪਾ!ਨਿਃ ਸ਼ਙ੍ਕਃ ਸ੍ਥੀਯਤਾਮਿਹ । ਅਲਂ ਬृष੍ਟਿਭਯੇਨਾਤ੍ਰ ਧृਤੋ ਗੋਵਰ੍ਦ੍ਧਨੋ ਮਯਾ ।। ੫-੧੩-
ਇੱਕ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਓ ਗੋਪੋ! ਡਰੋ ਨਾ—ਇੱਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹੋ! ਮੈਂ ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕ ਲਿਆ ਹੈ; ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਡਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।'
ਧੇਨੁਕੋऽਯਂ ਮਯਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋ ਵਿਚਰਨ੍ਲੁ ਯਥੇਚ੍ਛਯਾ । ਗੋਪੀ ਬ੍ਰਵੀਤਿ ਵੈ ਚਾਨ੍ਯਾ ਕृष੍ਮਾਲੀਲਾਨੁਕਾਰਿਣੀ ।। ੫-੧੩-
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਰ ਗੋਪੀ ਕਹਿੰਦੀ, 'ਧੇਨੁਕ ਨੂੰ ਮੈਂ ਥੱਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ; ਹੁਣ ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੀਏ, ਉੱਥੇ ਘੁੰਮਦੀ ਹਾਂ।'
ਏਵਂ ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਾਸੁ ਕृष੍ਣਚੇष੍ਟਾਸੁ ਤਾਸ੍ਤਦਾ । ਗੋਪ੍ਯਾ ਵ੍ਯਗ੍ਰਾਃ ਸਮਂ ਚਰੂ ਰਮ੍ਯ ਵृਨ੍ਦਾਵਨਾਨ੍ਤਰਮ੍ ।। ੫-੧੩-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਪੀਆਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਲਾਂ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਦੀਆਂ, ਮਿਲ ਕੇ ਸੁਹਾਵਣੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯੈਕਾ ਭੁਵਂ ਪ੍ਰਾਹ੍ ਗੋਪੀ ਗੋਪਵਰਾਙ੍ਗਨਾ । ਪੁਲਕਾਞ੍ਚਿਤਸਰ੍ਵ੍ਵਾਙ੍ਗੀ ਵਿਕਾਸ਼ਿ-ਨਯਨੋਤ੍ਪਲਾ ।। ੫-੧੩-
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੱਕ ਗੋਪੀ, ਜੋ ਗੋਪ ਕਨਿਆਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਥਰ-ਥਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਖੁਲੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਕਹਿੰਦੀ:
ਧ੍ਵਜਵਜ੍ਰਾਙ੍ਕੁ ਸ਼ਾਬ੍ਜਾਙ੍ਕ-ਰੇਖਾਵਨ੍ਤ੍ਯਾਲਿ ਪਸ਼੍ਯਤ । ਪਦਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਲੀਲਾਲਙ੍ਕृਤਗਾਮਿਨਃ ।। ੫-੧੩-
‘ਇਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੇਖੋ—ਝੰਡਾ, ਵਜਰ, ਅੰਕੁਸ਼ ਤੇ ਕਮਲ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਸੋਹਣੇ ਬਣੇ ਹਨ।’
ਕਾਪਿ ਤੇਮ ਸਮਂ ਯਾਤਾ ਕृਤਪੁਣ੍ਯਾ ਮਦਾਲਸਾ । ਪਦਾਨਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਤਾਨਿ ਘਨਾਨ੍ਯਲ੍ਪਤਨੂਨਿ ਚ ।। ੫-੧੩-
ਕੋਈ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਗੋਪੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹਨ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਕੋਲ ਨੇੜੇ ਤੇ ਪਤਲੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪਾਵਚਯਮਤ੍ਰੋਚ੍ਚੈਸ਼੍ਵਕ੍ਰੇ ਦਾਮੋਦਰੋ ਧ੍ਰੁ ਵਮ੍ । ਯੇਨਾਗ੍ਰਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਾਣਿ ਪਦਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ।। ੫-੧੩-
ਇੱਥੇ, ਦਾਮੋਦਰ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਫੁੱਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਮਹਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਅੱਗੇ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦਿਸਦੇ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰੋਪਵਿਸ਼੍ਯ ਸਾ ਤੇਨ ਕਾਪਿ ਪੁष੍ਪੈਰਲਙ੍ਕृਤਾ । ਅਨ੍ਯਜਨ੍ਮਨਿ ਸਰ੍ਵ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਰਭ੍ਯਰ੍ਜ੍ਵਿਤੋ ਯਯਾ।। ੫-੧੩-
ਇੱਥੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬੈਠੀ, ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪੁष੍ਪਬਨ੍ਧਨਸਮ੍ਮਾਨ-ਕृਤਮਾਨਾਮਪਾਸ੍ਯ ਤਾਮ੍ । ਨਨ੍ਦਗੋਪਸੁਤੋ ਯਾਤੋ ਮਾਰ੍ਗੇਣਾਨੇਨ ਪਸ਼੍ਯਤ ।। ੫-੧੩-
ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ ਕੇ, ਨੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ ਗਿਆ—ਵੇਖੋ!
ਅਨੁਯਾਨੇऽਸਮਰ੍ਥਾਨ੍ਯਾ ਨਿਤਮ੍ਬਭਰਮਨ੍ਥਰਾ । ਯਾ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯੇ ਦ੍ਰੁਤਂ ਯਾਤਿ ਨਿਮ੍ਰਪਾਦਾਗ੍ਰਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ ।। ੫-੧੩-
ਇੱਕ ਹੋਰ, ਜੋ ਜਾਓਣ ਵਾਲੀ ਟੋਲੀ ਵਿਚ ਪਿੱਛੇ ਰਹਿ ਗਈ, ਆਪਣੇ ਕਮਰ ਦੇ ਭਾਰ ਕਰਕੇ ਹੌਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਸਕੀ, ਉੱਥੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਹੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੁਹਦੇ।