ਤੇ ਵਾਹਯਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਭਾਣ੍ਡੀਰਂ ਵਟਮੇਤ੍ਯ ਵੈ । ਪੁਨਰ੍ਨਿਵਵृਤੁਃ ਸਰ੍ਵੇ ਯੇਯੇ ਤਤ੍ਰ ਪਰਿਜਿਤਾਃ ॥ ੫,੯.
ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕਦੇ ਹੋਏ ਭਾਂਡੀਰਾ ਨਾਂ ਦੇ ਵਟ ਦੇ ਪਾਸ ਆਏ, ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਉਥੇ ਹਾਰ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੁੜ ਆ ਗਏ।
ਸਂਕਰ੍षਣਂ ਤੁ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੁਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਦਾਨਵਃ । ਨਭਃਸ੍ਥਲਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸਚਨ੍ਦ੍ਰ ਇਵ ਵਾਰਿਦਃ ॥ ੫,੯.
ਪਰ ਇੱਕ ਦੈਤ ਨੇ ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਚੱਲ ਪਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਬੱਦਲ।
ਅਸਹਨ੍ਰੌਹਿਣੇਯਸ੍ਯ ਸ ਭਾਰਂ ਦਾਨਵੋਤ੍ਤਮਃ । ਵਵृਧੇ ਸ ਮਹਾਕਾਯਃ ਪ੍ਰਾਵृषੀਵ ਬਲਾਹਕਃ ॥ ੫,੯.
ਉਹ ਦੈਤ, ਜੋ ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦਾ ਭਾਰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਿਆ, ਮੀਂਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੱਡੇ ਬੱਦਲ ਵਾਂਗ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵਧਾ ਲਿਆ।
ਸਂਕਰ੍षਣਸ੍ਤੁ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦਗ੍ਧਸ਼ੈਲੋਪਮਾਕृਤਿਮ੍ । ਸ੍ਰਗ੍ਦਾਮਲਂਬਾਭਰਣਂ ਮਕੁਟਾਟੋਪਮਸ੍ਤਕਮ੍ ॥ ੫,੯.
ਪਰ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਕਰਤੀ ਜਲਦੇ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦਾ ਮੁਕੁਤ ਸੀ।
ਰੌਦ੍ਰਂ ਸ਼ਕਟਚਕ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਪਾਦਨ੍ਯਾਸ ਚਲਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮ੍ । ਅਭੀਤਮਨਸਾ ਤੇਨ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰੋਹਿਣੀਸੁਤਃ । ਹ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਤਤਃ ਕृष੍ਣਮਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ॥ ੫,੯.
ਉਹ ਦੈਤ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਡਰਾਉਣੀ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ, ਪੈਰ ਪਾਉਂਦੇ ਧਰਤੀ ਹਿਲਦੀ ਸੀ, ਰੋਹਣੀ ਦਾ ਪੁੱਤ, ਜੋ ਨਿਰਭੈ ਸੀ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ:
ਕृष੍ਣਾਕृष੍ਣ ਹ੍ਰਿਯਾਮ੍ਯੇष ਪਰ੍ਵਤੋਦਗ੍ਰਮੂਰ੍ਤਿਨਾ । ਕੇਨਾਪਿ ਪਸ਼੍ਯ ਦੈਤ੍ਯੇਨ ਗੋਪਾਲਚ੍ਛਦ੍ਮਰੂਪਿਣਾ ॥ ੫,੯.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਮੈਂ ਇਸ ਦੈਤ ਵਲੋਂ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਗੋਪ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਿਚ, ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਉੱਚਾ ਸਰੀਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ—ਵੇਖ!
ਯਦਤ੍ਰ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਯਾ ਮਧੁਨਿषੂਦਨ । ਤਤ੍ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯੇष ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਤਿਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੫,੯.
ਮਧੁਸੂਦਨ, ਦੱਸ ਕਿ ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਮੰਦਬੁਧੀ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਤਮਾਹ ਰਾਮਂ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਸ੍ਮਿਤਭਿਨ੍ਨੋष੍ਠਸਂਪੁਟਃ । ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰੌਹਿਣੇਯਸ੍ਯ ਬਲਵੀਰ੍ਯਪ੍ਰਮਾਣਵਿਤ੍ ॥ ੫,੯.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਫਿਰ ਗੋਵਿੰਦ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ ਕਿਮਯਂ ਮਾਨੁषੋ ਭਾਵੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਮੇਵਾਵਲਂਬ੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵਗੁਹ੍ਯਾਨਾਂ ਗੁਹ੍ਯਗੁਹ੍ਯਾਤ੍ਮਨਾ ਤ੍ਵਯਾ ॥ ੫,੯.
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਆਤਮਾ, ਸਭ ਰਾਜਾਂ ਦਾ ਰਾਜ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਭਾਵਨਾ ਕਿਉਂ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈਂ?
ਸ੍ਮਰਾਸ਼ੇषਜਗਦ੍ਬੀਜਕਾਰਣਂ ਕਾਰਣਾਗ੍ਰਜ । ਆਤ੍ਮਾਨਮੇਕਂ ਤਦ੍ਵਚ੍ਚ ਜਗਤ੍ਯੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਚ ਯਤ੍ ॥ ੫,੯.
ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦਾ ਬੀਜ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਪੁਰਾਣਾ, ਆਪਣੀ ਅਸਲ ਸਤਿ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ—ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਇਕ ਹੀ ਵਸਤੂ ਹੈ।
ਕਿਂ ਨ ਵੇਤ੍ਸਿ ਯਥਾਹਂ ਚ ਤ੍ਵਂ ਚੈਕਂ ਕਾਰਣਂ ਭੁਵਃ । ਭਾਰਾਵਤਾਰਣਾਰ੍ਥਾਯ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮੁਪਾਗਤੌ ॥ ੫,੯.
ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇ ਤੂੰ, ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਕੋ ਕਾਰਨ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਭਾਰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆਏ ਹਾਂ?
ਨਭਸ਼੍ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੇਂਬੁਵਹਾਸ਼੍ਚ ਕੇਸ਼ਾਃ ਪਾਦੌ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਮਨਨ੍ਤਵਹ੍ਨਿ । ਸੋਮੋ ਮਨਸ੍ਤੇ ਸ਼੍ਵਸਿਤਂ ਸਮੀਰਣੋ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰੋऽਵ੍ਯਯ ਬਾਹਵਸ੍ਤੇ ॥ ੫,੯.
ਅਸਮਾਨ ਤੇਰਾ ਸਿਰ ਹੈ, ਦਰਿਆ ਤੇਰੇ ਵਾਲ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਤੇਰਾ ਮੂੰਹ ਅਨੰਤ ਅੱਗ ਹੈ; ਚੰਦ ਤੇਰਾ ਮਨ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਸਾਹ ਹਵਾ ਹੈ, ਚਾਰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੇਰੇ ਅਟੱਲ ਬਾਂਹ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਭਗਵਾਨ੍ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਹਸ੍ਤਾਙ੍ਘ੍ਰਿਸ਼ਰੀਰਭੇਦਃ । ਸਹਸ੍ਰਪਦ੍ਮੋਦ੍ਭਵਯੋਨਿਰਾਦ੍ਯਃਸਹਸ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਮੁਨਯੋ ਗृਣਨ੍ਤਿ ॥ ੫,੯.
ਭਗਵਾਨ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ, ਅਨੇਕ ਸਰੀਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ; ਹਜ਼ਾਰ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਪਹਿਲਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ—ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰਦੇ ਹਨ।
ਦਿਵ੍ਯਂ ਹਿ ਰੂਪਂ ਤਵ ਵੇਤ੍ਤਿ ਨਾਨ੍ਯੋ ਦੇਵੈਰਸ਼ੇषੈਰਵਤਾਰਰੂਪਮ੍ । ਤਦਰ੍ਚ੍ਯਤੇ ਵੇਤ੍ਸਿ ਨ ਕਿਂ ਯਦਨ੍ਤੇ ਤ੍ਵਯ੍ਯੇਵ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਲਯਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ ॥ ੫,੯.
ਤੇਰਾ ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ, ਤੇਰਾ ਅਵਤਾਰ ਰੂਪ, ਕੋਈ ਹੋਰ—even ਦੇਵਤੇ ਵੀ—ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
ਤ੍ਵਯਾ ਧृਤੇਯਂ ਧਰਣੀ ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਚਰਾਚਰਂ ਵਿਸ਼੍ਵਮਨਨ੍ਤਮੂਰ੍ਤੇ । ਕृਤਾਦਿਭੇਦੈਰਜ ਕਾਲਰੂਪੋ ਨਿਮੇषਪੂਰ੍ਵੋ ਜਗਦੇਤਦਤ੍ਸਿ ॥ ੫,੯.
ਇਹ ਧਰਤੀ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅਨੰਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਢੋਣ ਵਾਲੀ। ਅਜਨਮਾ, ਤੂੰ ਆਪ ਸਮਾਂ ਹੈਂ, ਨਿਮੇਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਤੇ ਇਹ ਜਗਤ, ਕ੍ਰਿਤ ਆਦਿ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਤਂ ਯਥਾ ਬਾਡਵਵਹ੍ਨਿਨਾਂਬੁ ਹਿਮਸ੍ਵਰੂਪਂ ਪਰਿਗृਹ੍ਯ ਕਾਸ੍ਤਮ੍ । ਹਿਮਾਚਲੇ ਭਾਨੁਮਤੋਂਸ਼ੁਸਂਗਾਜ੍ਜਲਤ੍ਵਮਭ੍ਯੇਤਿ ਪੁਨਸ੍ਤਦੇਵ ॥ ੫,੯.
ਜਿਵੇਂ ਪਾਤਾਲੀ ਅੱਗ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਿਮ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਫਿਰ ਹਿਮਾਚਲ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੁੜ ਪਾਣੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—
ਏਵਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸਂਹਰਣੇऽਤ੍ਤਮੇਤਜ੍ਜਗਤ੍ਸਮਸ੍ਤਂ ਤ੍ਵਦਧੀਨਕਂ ਪੁਨਃ । ਤਵੈਵ ਸਰ੍ਗਾਯ ਸਮੁਦ੍ਯਤਸ੍ਯ ਜਗਤ੍ਤ੍ਵਮਭ੍ਯੇਤ੍ਯਸੁਕਲ੍ਪਮੀਸ਼ ॥ ੫,੯.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦ ਤੂੰ ਸਮਾਪਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜਦ ਤੂੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਗਤ ਮੁੜ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਭਵਾਨਹਂ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਨ੍ਨੇਕਮੇਵ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ । ਜਗਤੋਸ੍ਯ ਜਗਤ੍ਯਰ੍ਥੇ ਭੇਦੇਨਾਵਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ॥ ੫,੯.
ਤੂੰ ਤੇ ਮੈਂ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਆਤਮਾ, ਇਕੋ ਹੀ ਕਾਰਨ ਹਾਂ; ਇਸ ਜਗਤ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਾਂ।
ਤਤ੍ਸ੍ਮਰ੍ਯਤਾਮਮੇਯਾਤ੍ਮਸ੍ਤ੍ਵਯਾਤ੍ਮਾ ਜਹਿ ਦਾਨਵਮ੍ । ਮਾਨੁष੍ਯਮੇਵਾਵਲਂਬ੍ਯ ਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਕ੍ਰਿਯਤਾਂ ਹਿਤਮ੍ ॥ ੫,੯.
ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਕਰੋ, ਜੋ ਅਣਮਾਪ ਆਤਮਾ ਹਾਂ; ਆਪਣੀ ਹੀ ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰੋ। ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖੋ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰੋ।
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਸਂਸ੍ਮਾਰਿਤੋ ਵਿਪ੍ਰ ਕृष੍ਣੇਨ ਸੁਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਵਿਹਸ੍ਯ ਪੀਡਯਾਮਾਸ ਪ੍ਰਲਂਬਂ ਬਲਵਾਨ੍ਬਲਃ ॥ ੫,੯.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਝ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵਲੋਂ ਯਾਦ ਕਰਵਾਏ ਜਾਣ ਤੇ ਬਲਰਾਮ ਹੱਸ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰਲੰਬ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਮੁष੍ਟਿਨਾ ਸੋਹਨਨ੍ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕੋਪਸਂਰਕ੍ਤਲੋਚਨਃ । ਤੇਨ ਚਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਬਹਿਰ੍ਯਾਤੇ ਵਿਲੋਚਨੇ ॥ ੫,੯.
ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮੁੱਠ ਨਾਲ ਪ੍ਰਲੰਬ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ; ਉਸ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਲੰਬ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਈਆਂ।
ਸ ਨਿष੍ਕਾਸਿਤਮਸ੍ਤਿष੍ਕੋ ਮੁਖਾਚ੍ਛੋਣਿਤਮੁਦ੍ਵਮਨ੍ । ਨਿਪਪਾਤ ਮਹੀਪृष੍ਠੇ ਦਤ੍ਯ ਵਰ੍ਯੋ ਮਮਾਰ ਚ ॥ ੫,੯.
ਉਸ ਦਾ ਸਿਰ ਟੁੱਟ ਗਿਆ ਤੇ ਮੂੰਹ ਵਿਚੋਂ ਲਾਲ ਖੂਨ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਲੰਬ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਲਂਬਂ ਨਿਹਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਲੇਨਾਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਾ । ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਸ੍ਤੁष੍ਟੁਵੁਰ੍ਗੌਪਾਃਸਾਧੁਸਾਧ੍ਵਿਤਿ ਚਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ ੫,੯.
ਜਦੋਂ ਬਲਰਾਮ ਨੇ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਲੰਬ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਗੋਪਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਸ਼ਾਬਾਸ਼!' ਆਖਿਆ।
ਸਂਸ੍ਤੂਯਮਾਨੋ ਗੋਪੈਸ੍ਤੁ ਰਾਮੋ ਦੈਤ੍ਯੇ ਨਿਪਾਤਿਤੇ । ਪ੍ਰਲਂਬਂ ਸਹ ਕृष੍ਣੇਨ ਪੁਨਰ੍ਗੋਕੁਲਮਾਯਯੌ ॥ ੫,੯.
ਗੋਪਾਂ ਵਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਰਾਮ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਨਾਲ, ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਮੁੜ ਗੋਕੁਲ ਵਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਯੋਵਿਂਹਰਤੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਮ-ਕੇਸ਼ਵਯੋਰ੍ਵ੍ਰਜੇ । ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ ਵ੍ਯਤੀਤਾ ਵਿਕਸਤ੍-ਸਰੋਜਾ ਚਾਭਵਚ੍ਛਰਤ੍ ।। ੫-੧੦-
ਜਦ ਰਾਮ ਤੇ ਕੇਸ਼ਵਾ ਵੱਜੇ ਵਿਚ ਘੁੰਮ ਰਹੇ ਸਨ, ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਲੰਘ ਗਿਆ ਤੇ ਖਿੜੇ ਹੋਏ ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਆ ਗਈ।
ਅਵਾਪੁਸ੍ਤਾਪਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸ਼ਫਰ੍ਯ੍ਯਃ ਪਲ੍ਵਲੋਦਕੇ । ਪੁਤ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਦਿਸਕ੍ਤੇਨ ਮਮਤ੍ਵੇਨ ਯਥਾ ਗृਹੀ ।। ੫-੧੦-
ਜਲ ਭਰੇ ਪੰਡਾਂ ਵਿਚ ਮਛੀਆਂ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖੀ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਘਰ-ਪਰਿਵਾਰ ਤੇ ਖੇਤਾਂ ਨਾਲ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਮਮਤਾ ਵਾਲਾ ਘਰਵਾਲਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਮਯੂਰਾ ਮੌਨਿਸ੍ਤਸ੍ਥੁਃ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਮਦਾ ਵਨੇ । ਅਸਾਰਤਾਂ ਪਰਿਜ੍ਞਾਯ ਸਂਸਾਰਸ੍ਯੇਵ ਯੋਗਿਨਃ ।। ੫-੧੦-
ਮੋਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਸੁੰਨਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਜਲਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਨਿਰ੍ਮ੍ਮਲਾਃ ਸਿਤਮੂਰ੍ਤ੍ਤਯਃ । ਤਤ੍ਯਜੁਸ਼੍ਵਾਮ੍ਬਰਂ ਮੇਘਾ ਗृਹਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਿਨੋ ਯਥਾ ।। ੫-੧੦-
ਸਾਫ-ਚਿੱਟੇ ਬੱਦਲ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਆਸਮਾਨ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਰਤ੍ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਾਂਸ਼ੁਤਪ੍ਤਾਨਿ ਯਯੁਃ ਸ਼ੋष ਸਂਰਾਸਿ ਚ । ਬਹ੍ਵਾਲਮ੍ਬਿ-ਮਮਤ੍ਵੇਨ ਹृਦਯਾਨੀਵ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ ।। ੫-੧੦-
ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਝੀਲਾਂ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਧੀ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕੁਮੁਦੈਃ ਸ਼ਰਦਮ੍ਭਾਂਸਿ ਯੋਗ੍ਯਤਾਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਯਯੁਃ। ਅਵਬੋਧੈਰ੍ਮਨਾਂਸੀਵ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮਮਲਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ।। ੫-੧੦-
ਕਮਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀਆਂ ਝੀਲਾਂ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਯੋਗਤਾ ਨੂੰ ਪਾ ਗਈਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਲ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਨ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।