ਤਸ੍ਯ ਪਾਦਪ੍ਰਹਾਰੇਣਾ ਸ਼ਕਟਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ । ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਕੁਮ੍ਭਭਾਣਡਂ ਬੈ ਵਿਪਰੀਤਂ ਪਪਾਤ ਚ ।। ੪-੬-
ਉਸ ਦੀ ਲੱਤ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਰੇੜ੍ਹੀ ਉਲਟ ਗਈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਘੜੇ ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਤਤੋ ਹਾਹਾਕृਤਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵੋ ਗੋਪਗੋਪੀਜਨੋ ਦ੍ਰਿਜ ! ਆਜਗਾਮਾਥ ਦਦृਸ਼ੇ ਬਾਲਮੁਤ੍ਤਾਨਸ਼ਾਯਿਨਮ੍ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਗੋਪ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਆਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਤੇ ਲਟਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਗੋਪਾਃ ਕੇਨੇਤਿ ਕੇਨੇਦਂ ਸ਼ਕਟਂ ਪਖਿਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਬਾਲਕਾਸ਼੍ਵੋਚੁਰ੍ਬਾਲੇਨਾਨੇਨ ਪਾਤਿਤਮ੍ ।। ੪-੬-
ਗੋਪ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਰੇੜ੍ਹੀ ਕਿਨੇ ਉਲਟਾਈ?' ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਬੱਚੇ ਨੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੀ।'
ਤਤਃ ਪੁਨਰਤੀਵਾਸਨ੍ ਗੋਪਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਚੇਤਸਃ । ਨਨ੍ਦਗੋਪੋऽਪਿ ਜਗ੍ਰਾਹ ਬਾਲਮਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਨੰਦ ਗੋਪ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਯਸ਼ੋਦਾ ਸ਼ਕਟਾਰੂੜ੍ਹਭਗ੍ਰਭਾਣ੍ਡਕਪਾਲਿਕਾਃ । ਸ਼ਕਟਂ ਚਾਰ੍ਚ੍ਚਯਾਮਾਸ ਦਧਿ-ਪੁष੍ਪ-ਫਲਾਕ੍ਸ਼ਤੈਃ ।। ੪-੬-
ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਰੇੜ੍ਹੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਭਾਂਡੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦਹੀਂ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਅਟੂਟ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਗਰ੍ਗਸ਼੍ਵ ਗੋਕੁਲੇ ਤਤ੍ਰ ਵਸੁਦੇਵਪ੍ਰਣੋਦਿਤਃ । ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨ ਏਵ ਗੋਪਾਨਾਂ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਕਰੋਤ੍ ਤਯੋਃ ।। ੪-੬-
ਗੋਕੁਲ ਵਿਚ ਗਰਗ ਨੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਗੋਪਾਂ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਦੋਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੇ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਞ੍ਚ ਰਾਮਮਿਤ੍ਯਾਹ ਕृष੍ਣਞ੍ਚਵੈ ਤਥਾਪਰਮ੍ । ਗਰ੍ਗੋ ਮਤਿਮਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨਾਮ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਨ੍ ਮਹਾਮਤਿਃ ।। ੪-੬-
ਗਰਗ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ 'ਰਾਮ' ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' ਰੱਖਿਆ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ।
ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਨੈਵ ਹਿ ਕਾਲੇਨ ਰਿਙ੍ਗਿਣੌ ਤੌ ਤਦਾ ਬ੍ਰਜੇ । ਘृष੍ਟਜਾਨੁਕਰੌ ਤੌ ਹਿ ਬਭੂਵਤੁਰੁਭਾਵਪਿ ।। ੪-੬-
ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਰੰਗਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਜ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਰੀषਭਸ੍ਮਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗੌ ਭ੍ਰਮਮਾਣਾਵਿਤਸ੍ਤਤਃ । ਨ ਨਿਵਾਰਾਯਿਤੁ ਸ਼ੇਕੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨ ਚ ਰੋਹਿਣੀ ।। ੪-੬-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਗੋ-ਮੈਲ ਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਜਾਂ ਰੋਹਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ।
ਗੋਵਾਂਟਮਧ੍ਯੇ ਕ੍ਰੀੜਨ੍ਤੌ ਵਤ੍ਸਵਾਟਗਤੌ ਪੁਨਃ । ਤਦਹਰ੍ਜਾਤਗੋਵਤੂਸਪੁਚ੍ਛਾਕਰ੍षਣਤਤ੍ਪਰੌ ।। ੪-੬-
ਗੋ-ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਫਿਰ ਵੱਛਿਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਖਿੱਚਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਯਦਾ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੌ ਬਾਲਾਵੇਕਸ੍ਥਾਨਚਰਾਵੁਭੌ । ਸ਼ਸ਼ਾਕਿ ਨੋ ਵਾਰਰਿਤੁ ਕ੍ਰੀੜਨ੍ਤਾਵਤਿਚਞ੍ਚਲੌ ।। ੪-੬-
ਜਦੋਂ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਖੇਡ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਸਨ।
ਯਸ਼ੋਦਾ ਯष੍ਟਿਮਾਦਾਯ ਕੋਪੇਨਾਨੁਗਤਾ ਚ ਤਮ੍ । ਕृष੍ਣਾਂ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤਰ੍ਜ੍ਜਯਨ੍ਤੀ ਰੁषਾ ਤਦਾ ।। ੪-੬-
ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਡਾਂਟਿਆ।
ਯਦਿ ਸ਼ਕ੍ਰੋषਿ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਮਤਿਚਞ੍ਚਲਚੇष੍ਟਿਤ ! ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਨਿਜਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਸਾ ਚਕਾਰ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਨੀ ।। ੪-੬-
'ਜੇ ਤੂੰ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਚੰਚਲਤਾ ਕਰ ਲੈ!' ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਈ।
ਵ੍ਯਗ੍ਰਾਯਾਮਥ ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ ਕਰ੍षਮਾਣ ਉਦੂਖਲਮ੍ । ਯਮਲਾਰ੍ਜ੍ਜੁਨਮਧ੍ਯੇਨ ਜਗਾਮ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ।। ੪-੬-
ਜਦ ਉਹ ਵਿਆਸਤ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਕਾਲਾ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਕਰ੍षਤਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗੂਗਤਮੁਦੂਖਲਮ੍ । ਭਗ੍ਰਾਵੁਤ੍ਤੁਙ੍ਗਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰੋ ਤੇਨ ਤੌ ਯਮਲਾਰ੍ਜ੍ਜੁਨੌ ।। ੪-੬-
ਉਕਾਲਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋ ਲੰਘਿਆ, ਉੱਚੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਤਤਃ ਕਟਕਟਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚ ਕਾਤਰਃ । ਆਜਗਾਮ ਬ੍ਰਜਜਨੋ ਦਦृਸ਼ੇ ਚ ਮਹਾਦ੍ਰ ਮੌ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਚੀਕ-ਚੀਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ।
ਭਗ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਧੌ ਨਿਪਤਿਤੌ ਭਗ੍ਰਸ਼ਾਖੌ ਮਹੀਤਲੇ । ਨਵੋਦੂਗਤਾਲ੍ਪਦਨ੍ਤਾਂਸ਼ੁ-ਸਿਤਹਾਸਞ੍ਚ ਬਾਲਕਮ੍ ।। ੪-੬-
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟਾਹਣੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਨਵੀਂ ਉੱਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਹਾਸਾ ਕਰਦਾ ਬੱਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ।
ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਗਤਂ ਬਦ੍ਧਂ ਦਾਮ੍ਰਾ ਗਾੜ੍ਹ ਤਥੋਦਰੇ । ਤਤਸ਼੍ਵ ਦਾਮੋਦਰਤਾਂ ਸ ਯਯੌ ਦਾਮਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ।। ੪-੬-
ਉਹ ਬੱਚਾ ਦੋ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੇਟ 'ਤੇ ਰੱਸਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਰੱਸੇ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਮੋਦਰ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਗੋਪਬृਦ੍ਧਾਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਨਨ੍ਦਗੋਪਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਾਮਾਸੁਰੁਦ੍ਰਿਗ੍ਰਾ ਮਹੋਤ੍ਪਾਤਾਤਿਭੀਰਵਃ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ੍ਥਾਨੇਨੇਹ ਨ ਨਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਾਮੋऽਨ੍ਯਨ੍ਮਹਾਵਨਮ੍ । ਉਤ੍ਪਾਤਾ ਬਹਵੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਸ਼ਹੇਤਵਃ ।। ੪-੬-
ਇਥੇ ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ; ਆਓ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
ਪੂਤਨਾਯਾ ਵਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਵ ਸ਼ਕਟਸ੍ਯ ਵਿਪਰ੍ਯ੍ਯਯਃ । ਵਿਨਾ ਵਾਤਾਦਿ-ਦੋषੇਣ ਦ੍ਰੁ ਮਯੋਃ ਪਤਨਂ ਤਥਾ ।। ੪-੬-
ਪੂਤਨਾ ਦੀ ਮੌਤ, ਰੱਢੀ ਦਾ ਉਲਟ ਜਾਣਾ, ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਦਾ ਡਿੱਗਣਾ — ਇਹ ਸਭ ਹਵਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਇਆ।
ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਗਮਨੇ ਤੇ ਵ੍ਰਜੌਕਸਃ । ਊਚੁਃ ਸ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਕੁਲਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਮ੍ਯਤਾਂ ਮਾ ਵਿਲਮ੍ਬਯਤਾਮ੍ ।। ੪-੬-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੇ, 'ਚਲੋ ਜਲਦੀ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ।'
ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨਃ ਪ੍ਰਯਯੁ ਸ਼ਕਟੈਰ੍ਗੋਧਨੈਸ੍ਤਥਾ । ਯੂਥਸ਼ੋ ਵਤੂਸਬਾਲਾਂਸ਼੍ਵ ਕਾਲਯਨ੍ਤੋ ਵ੍ਰਜੌਕਸਃ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਵਾਸੀ ਆਪਣੇ ਰੱਢਿਆਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨਾਲ, ਟੋਲੀਆਂ ਵਿਚ, ਵਛਿਆਂ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਹੰਦਾ ਕੇ, ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਏ।
ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਵਯਵਨਿਦ੍ਧੂਤਂ ਕ੍ਸ਼ਣਾਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ ਤਥਾ । ਕਾਕ-ਕਾਕੀ-ਸਮਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਵ੍ਰਜਸ੍ਥਾਨਮਭੂਦੂ ਦ੍ਰਿਜ ।। ੪-੬-
ਇੱਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਵ੍ਰਜ ਦੀ ਥਾਂ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਕਾਂ ਤੇ ਕਾਂ-ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ।
ਵृਨ੍ਦਾਵਨਂ ਭਗਵਤਾ ਕृष੍ਣੋਨਾਕ੍ਲਿष੍ਟਕਰ੍ਮ੍ਮਣਾ । ਸ਼ੁਭੇਨ ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਤਂ ਗਬਾਂ ਵृਦ੍ਧਿਮਭੀਪ੍ਸਤਾ ।। ੪-੬-
ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਨੂੰ, ਕਰਤਬ ਵਿਚ ਆਸਾਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਗਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਤਿਰੂਕ੍ਸ਼ੇऽਪਿ ਘਰ੍ਮ੍ਮਕਾਲੇ ਦ੍ਰਿਜੋਤ੍ਤਮ! ਪ੍ਰਾਵृਟੂਕਾਲ ਇਵੋਦ੍ਭੂਤਂ ਨਵਂ ਸ਼ਸ੍ਯਂ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ, ਹੇ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਸਖਤ ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਵੀ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਨਵੇਂ ਫਸਲ ਉੱਗ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਮੀਂਹ ਦਾ ਮੌਸਮ ਹੋਵੇ।
ਸ ਸਮਾਵਾਸਿਤਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੋ ਵ੍ਰਜੋ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੇ ਤਤਃ । ਖਕਟੋਵਾਚਟਪਰ੍ਯ੍ਯਨ੍ਤਸ਼੍ਵਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਦ੍ਧਾਕਾਰਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ ।। ੪-੬-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਜ ਦੇ ਸਾਰੇ ਵਾਸੀ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿਚ ਆ ਵੱਸੇ, ਆਪਣੇ ਰੱਢਿਆਂ ਤੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਅਰਧ-ਗੋਲ ਕਰਕੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਵਤ੍ਸਪਾਲੌ ਚ ਸਂਵृਤ੍ਤੌ ਰਾਮ-ਦਾਮੋਦਰੌ ਤਤਃ ਏਕਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਿਤੌ ਗੋष੍ਠੇ ਚੇਰਤੁਰ੍ਬਾਲਲੀਲਯਾ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ ਰਾਮ ਤੇ ਦਾਮੋਦਰ ਵਛਿਆਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ, ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ, ਬਚਪਨ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ ਕਰਦੇ ਫਿਰਦੇ।
ਬਰ੍ਹਿਪਤ੍ਰਕृਤਾਪੀੜੌ ਵਨ੍ਯਪੁष੍ਪਾਵਤਂਸਕੌ । ਗੋਪਵੇਣੁਕृਤਾਤੋਦ੍ਯ-ਪਤ੍ਰਵਾਦ੍ਯਕृਤਸ੍ਵਨੌ ।। ੪-੬-
ਮੋਰ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਦੀ ਪੱਗ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ, ਗੋਪਾਂ ਦੀ ਵਾਂਗ ਵਾਂਸੀਆਂ ਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਵਾਜੇ ਵਜਾ ਕੇ, ਮਿੱਠੀ ਧੁਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ।
ਕਾਕਪਕ੍ਸ਼ਧਰੌ ਬਾਲੌ ਕੁਮਾਰਾਵਿਵ ਪਾਵਕੀ । ਹਸਨ੍ਤੌ ਚ ਰਮਨ੍ਤੌ ਚ ਚੇਰਤੁਸ੍ਤੈ ਮਹਾਬਲੌ ।। ੪-੬-
ਕਾਂ ਦੇ ਪੰਖਾਂ ਵਰਗੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਹੱਸਦੇ ਤੇ ਖੇਡਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ।