ਯੇਨ ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਗ੍ਰਵਿਧृਤਾ ਧਾਰਯਤ੍ਯਵਨੀ ਜਗਤ੍ । ਵਰਾਹਰੂਪਧੂਗੂ ਦੇਵਃ ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਕੇਸ਼ਵਃ ।। ੫-੫-
ਕੇਸ਼ਵ, ਜੋ ਵਾਰਾਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਦੰਦ ਦੇ ਅਗਲੇ ਸਿਰੇ 'ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਚੁੱਕਿਆ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਨਖਾਙੂਕੁਰਵਿਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨ-ਵੈਰਿਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲੋ ਵਿਭੁਃ । ਨृਸਿਂਹਰੂਪੀ ਸਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਰ ਸ ਤ੍ਵਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਕੇਸ਼ਵਃ ।। ੫-੫-
ਕੇਸ਼ਵ, ਜੋ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ਼ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਦੀ ਛਾਤੀ ਚੀਰ ਦਿੱਤੀ, ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਵਾਮਨੋ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਸਦਾ ਭਵਨ੍ਤਂ ਯਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਭੂਤ੍ । ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਃ ਕ੍ਰਮਾਕਾਨ੍ਤ-ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਃ ਸ੍ਫੁਰਦਾਯੁਧਃ ।। ੫-੫-
ਵਾਮਨ, ਜੋ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਬਣ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਦਮਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਜਿਸ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਦਾ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੇ ਪਾਤੁ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਕਣਠਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਕੇਸ਼ਵਃ । ਗੁਹ੍ਯਞ੍ਚ ਜਠਰਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਜਙ੍ਘਾ-ਪਾਦੌ ਜਨਾਰ੍ਦ੍ਦਨਃ ।। ੫-੫-
ਗੋਵਿੰਦ ਤੇਰਾ ਸਿਰ, ਕੇਸ਼ਵ ਤੇਰਾ ਗਲਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇਰੇ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਤੇ ਪੇਟ, ਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਤੇਰੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਮੁਖਂ ਬਾਹੂ ਪ੍ਰਬਾਹੂ ਚ ਮਨਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ । ਰਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਵ੍ਯਾਹਤੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਤਵ ਨਾਰਯਣੋऽਵ੍ਯਯਃ ।। ੫-੫-
ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਡੋਲ ਸਰਤਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਮੁਖ, ਬਾਂਹਾਂ, ਕਲਾਈਆਂ, ਮਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਸ਼ਾਙ੍ਗ-ਚਕ੍ਰ-ਗਦਾ-ਖਡੂਗ-ਸ਼ਙ੍ਖਨਾਦਹਤਾਃ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤੇ-ਕੁष੍ਮਾਣ੍ਡ-ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਯੇ ਤਵਾਹਿਤਾਃ ।। ੫-੫-
ਸ਼ਾਰੰਗ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਵੈਰੀ ਹਨ — ਪਿਸਾਚ, ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ — ਉਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ।
ਤ੍ਵਾਂ ਪਾਤੁ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਵੈਕੁਣਠੋ ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਹ੍ਟषੀਕੇਸ਼ੋऽਮ੍ਬਰੇ ਭੂਮੌ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹੀਧਰਃ ।। ੫-੫-
ਵੈਕੁੰਠਾ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਮੱਧ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਮਹੀਧਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਏਵਂ ਕृਤਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨੋ ਨਨ੍ਦਗੋਪੇਨ ਬਾਲਕਃ । ਸ਼ਾਯਿਤਃ ਸ਼ਕਟਸ੍ਯਾਧੋ ਬਾਲਪਰ੍ਯ੍ਯਙ੍ਕਿਕਾਤਲੇ ।। ੫-੫-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨੰਦ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਰਸਮ ਕਰ ਕੇ, ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਰਥ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਉਸ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਸੁਤਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇ ਚ ਗੋਪਾ ਮਹਦੂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੂਤਨਾਯਾਃ ਕਲੇਵਰਮ੍ । ਮृਤਾਯਾਃ ਪਰਮਂ ਤ੍ਰਾਸਂ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਯਯੁਃ ।। ੫-੫-
ਉਹ ਗੋਪ ਅਤੇ ਗੋਪੀਆਂ, ਪੁਤਨਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸਰੀਰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ।
ਕਦਾਚਿਚ੍ਛਕਟਾਧਸ੍ਤਾਚ੍ਛਯਾਨੋ ਮਧੁਸੂਦਨਃ । ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਚਰਣਾਵੂਦ੍ਧ੍ਵ ਸ੍ਤਨ੍ਯਾਰ੍ਥੀ ਪ੍ਰਰੁਰੋਦ ਚ ।। ੪-੬-
ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਰੇੜ੍ਹੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਲਟਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਦੁੱਧ ਲਈ ਆਪਣੀ ਲੱਤ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕੀ ਤੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਪਾਦਪ੍ਰਹਾਰੇਣਾ ਸ਼ਕਟਂ ਪਰਿਵਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ । ਵਿਧ੍ਵਸ੍ਤਕੁਮ੍ਭਭਾਣਡਂ ਬੈ ਵਿਪਰੀਤਂ ਪਪਾਤ ਚ ।। ੪-੬-
ਉਸ ਦੀ ਲੱਤ ਦੇ ਝਟਕੇ ਨਾਲ ਰੇੜ੍ਹੀ ਉਲਟ ਗਈ, ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੱਖੇ ਘੜੇ ਤੇ ਭਾਂਡੇ ਟੁੱਟ ਗਏ, ਤੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਉਲਟ ਪਾਸੇ ਡਿੱਗ ਪਈ।
ਤਤੋ ਹਾਹਾਕृਤਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵੋ ਗੋਪਗੋਪੀਜਨੋ ਦ੍ਰਿਜ ! ਆਜਗਾਮਾਥ ਦਦृਸ਼ੇ ਬਾਲਮੁਤ੍ਤਾਨਸ਼ਾਯਿਨਮ੍ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਗੋਪ ਤੇ ਗੋਪੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਆਏ, ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਪਿੱਠ ਤੇ ਲਟਾਇਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।
ਗੋਪਾਃ ਕੇਨੇਤਿ ਕੇਨੇਦਂ ਸ਼ਕਟਂ ਪਖਿਰ੍ਤ੍ਤਿਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰੈਵਂ ਬਾਲਕਾਸ਼੍ਵੋਚੁਰ੍ਬਾਲੇਨਾਨੇਨ ਪਾਤਿਤਮ੍ ।। ੪-੬-
ਗੋਪ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, 'ਇਹ ਰੇੜ੍ਹੀ ਕਿਨੇ ਉਲਟਾਈ?' ਉੱਥੇ ਖੜੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਬੱਚੇ ਨੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਡਿੱਗਾ ਦਿੱਤੀ।'
ਤਤਃ ਪੁਨਰਤੀਵਾਸਨ੍ ਗੋਪਾ ਵਿਸ੍ਮਿਤਚੇਤਸਃ । ਨਨ੍ਦਗੋਪੋऽਪਿ ਜਗ੍ਰਾਹ ਬਾਲਮਤ੍ਯਨ੍ਤਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਹੈਰਾਨੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਨੰਦ ਗੋਪ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਯਸ਼ੋਦਾ ਸ਼ਕਟਾਰੂੜ੍ਹਭਗ੍ਰਭਾਣ੍ਡਕਪਾਲਿਕਾਃ । ਸ਼ਕਟਂ ਚਾਰ੍ਚ੍ਚਯਾਮਾਸ ਦਧਿ-ਪੁष੍ਪ-ਫਲਾਕ੍ਸ਼ਤੈਃ ।। ੪-੬-
ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਹੋਰ ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਰੇੜ੍ਹੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਭਾਂਡੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰੇੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਦਹੀਂ, ਫੁੱਲ, ਫਲ ਤੇ ਅਟੂਟ ਦਾਣਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਗਰ੍ਗਸ਼੍ਵ ਗੋਕੁਲੇ ਤਤ੍ਰ ਵਸੁਦੇਵਪ੍ਰਣੋਦਿਤਃ । ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨ ਏਵ ਗੋਪਾਨਾਂ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਕਰੋਤ੍ ਤਯੋਃ ।। ੪-੬-
ਗੋਕੁਲ ਵਿਚ ਗਰਗ ਨੇ, ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਗੋਪਾਂ ਵਿਚ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਦੋਨਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੇ।
ਜ੍ਯੇष੍ਠਞ੍ਚ ਰਾਮਮਿਤ੍ਯਾਹ ਕृष੍ਣਞ੍ਚਵੈ ਤਥਾਪਰਮ੍ । ਗਰ੍ਗੋ ਮਤਿਮਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨਾਮ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਨ੍ ਮਹਾਮਤਿਃ ।। ੪-੬-
ਗਰਗ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਵੱਡੇ ਬੱਚੇ ਦਾ ਨਾਮ 'ਰਾਮ' ਤੇ ਦੂਜੇ ਦਾ 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ' ਰੱਖਿਆ, ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਨਾਮ ਦਿੱਤੇ।
ਸ੍ਵਲ੍ਪੇਨੈਵ ਹਿ ਕਾਲੇਨ ਰਿਙ੍ਗਿਣੌ ਤੌ ਤਦਾ ਬ੍ਰਜੇ । ਘृष੍ਟਜਾਨੁਕਰੌ ਤੌ ਹਿ ਬਭੂਵਤੁਰੁਭਾਵਪਿ ।। ੪-੬-
ਥੋੜੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਦੋਵੇਂ ਬੱਚੇ ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਰੰਗਦੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਜ ਵਿਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਰੀषਭਸ੍ਮਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗੌ ਭ੍ਰਮਮਾਣਾਵਿਤਸ੍ਤਤਃ । ਨ ਨਿਵਾਰਾਯਿਤੁ ਸ਼ੇਕੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨ ਚ ਰੋਹਿਣੀ ।। ੪-੬-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਗੋ-ਮੈਲ ਤੇ ਰਾਖ ਨਾਲ ਲਪੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਦੋਵੇਂ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹੇ, ਤੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਜਾਂ ਰੋਹਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ।
ਗੋਵਾਂਟਮਧ੍ਯੇ ਕ੍ਰੀੜਨ੍ਤੌ ਵਤ੍ਸਵਾਟਗਤੌ ਪੁਨਃ । ਤਦਹਰ੍ਜਾਤਗੋਵਤੂਸਪੁਚ੍ਛਾਕਰ੍षਣਤਤ੍ਪਰੌ ।। ੪-੬-
ਗੋ-ਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਖੇਡਦੇ ਹੋਏ, ਦੋਵੇਂ ਫਿਰ ਵੱਛਿਆਂ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਗਏ, ਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਵੱਛਿਆਂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਖਿੱਚਣ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ।
ਯਦਾ ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੌ ਬਾਲਾਵੇਕਸ੍ਥਾਨਚਰਾਵੁਭੌ । ਸ਼ਸ਼ਾਕਿ ਨੋ ਵਾਰਰਿਤੁ ਕ੍ਰੀੜਨ੍ਤਾਵਤਿਚਞ੍ਚਲੌ ।। ੪-੬-
ਜਦੋਂ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਖੇਡਦੇ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਵੇਂ ਖੇਡ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਚੰਚਲ ਸਨ।
ਯਸ਼ੋਦਾ ਯष੍ਟਿਮਾਦਾਯ ਕੋਪੇਨਾਨੁਗਤਾ ਚ ਤਮ੍ । ਕृष੍ਣਾਂ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਤਰ੍ਜ੍ਜਯਨ੍ਤੀ ਰੁषਾ ਤਦਾ ।। ੪-੬-
ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ ਲਾਠੀ ਲੈ ਕੇ, ਕਮਲ ਪੱਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਡਾਂਟਿਆ।
ਯਦਿ ਸ਼ਕ੍ਰੋषਿ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਮਤਿਚਞ੍ਚਲਚੇष੍ਟਿਤ ! ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਨਿਜਂ ਕਰ੍ਮ੍ਮ ਸਾ ਚਕਾਰ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਨੀ ।। ੪-੬-
'ਜੇ ਤੂੰ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਆਪਣੀ ਚੰਚਲਤਾ ਕਰ ਲੈ!' ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਦੀ ਮਹਿਲਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਈ।
ਵ੍ਯਗ੍ਰਾਯਾਮਥ ਤਸ੍ਯਾਂ ਸ ਕਰ੍षਮਾਣ ਉਦੂਖਲਮ੍ । ਯਮਲਾਰ੍ਜ੍ਜੁਨਮਧ੍ਯੇਨ ਜਗਾਮ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ ।। ੪-੬-
ਜਦ ਉਹ ਵਿਆਸਤ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਉਕਾਲਾ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੋ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘ ਗਿਆ।
ਕਰ੍षਤਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤਿਰ੍ਯ੍ਯਗੂਗਤਮੁਦੂਖਲਮ੍ । ਭਗ੍ਰਾਵੁਤ੍ਤੁਙ੍ਗਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰੋ ਤੇਨ ਤੌ ਯਮਲਾਰ੍ਜ੍ਜੁਨੌ ।। ੪-੬-
ਉਕਾਲਾ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਖਿੱਚਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਦੋ ਰੁੱਖਾਂ ਵਿਚਕਾਰੋ ਲੰਘਿਆ, ਉੱਚੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਟੁੱਟ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗ ਪਏ।
ਤਤਃ ਕਟਕਟਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਸਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਚ ਕਾਤਰਃ । ਆਜਗਾਮ ਬ੍ਰਜਜਨੋ ਦਦृਸ਼ੇ ਚ ਮਹਾਦ੍ਰ ਮੌ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਵੱਡੀ ਚੀਕ-ਚੀਕ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਬ੍ਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਡਰ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਵੇਖੇ।
ਭਗ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਧੌ ਨਿਪਤਿਤੌ ਭਗ੍ਰਸ਼ਾਖੌ ਮਹੀਤਲੇ । ਨਵੋਦੂਗਤਾਲ੍ਪਦਨ੍ਤਾਂਸ਼ੁ-ਸਿਤਹਾਸਞ੍ਚ ਬਾਲਕਮ੍ ।। ੪-੬-
ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਦੋ ਟਾਹਣੀਆਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈਆਂ, ਤੇ ਉਹ ਨਵੀਂ ਉੱਗੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਹਾਸਾ ਕਰਦਾ ਬੱਚਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸੀ।
ਤਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯਗਤਂ ਬਦ੍ਧਂ ਦਾਮ੍ਰਾ ਗਾੜ੍ਹ ਤਥੋਦਰੇ । ਤਤਸ਼੍ਵ ਦਾਮੋਦਰਤਾਂ ਸ ਯਯੌ ਦਾਮਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ।। ੪-੬-
ਉਹ ਬੱਚਾ ਦੋ ਟਾਹਣੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਪੇਟ 'ਤੇ ਰੱਸਾ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਰੱਸੇ ਦੀ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਮੋਦਰ ਨਾਮ ਮਿਲਿਆ।
ਗੋਪਬृਦ੍ਧਾਸ੍ਤਤਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵੇ ਨਨ੍ਦਗੋਪਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਯਾਮਾਸੁਰੁਦ੍ਰਿਗ੍ਰਾ ਮਹੋਤ੍ਪਾਤਾਤਿਭੀਰਵਃ ।। ੪-੬-
ਫਿਰ ਨੰਦ ਜੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਗੋਪਾਂ ਦੇ ਵੱਡੇ, ਡਰ ਅਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ, ਇਸ ਵੱਡੇ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਸ੍ਥਾਨੇਨੇਹ ਨ ਨਃ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਗਚ੍ਛਾਮੋऽਨ੍ਯਨ੍ਮਹਾਵਨਮ੍ । ਉਤ੍ਪਾਤਾ ਬਹਵੋ ਹ੍ਯਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਸ਼ਹੇਤਵਃ ।। ੪-੬-
ਇਥੇ ਹੁਣ ਸਾਡਾ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ; ਆਓ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚੱਲੀਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।