ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲੇ ਚ ਨਭਸਿ ਕृष੍ਣਾष੍ਟਮ੍ਯਾਮਹਂ ਨਿਸ਼ਿ । ਉਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ ੫,੧.
ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਤੂੰ ਨੌਵੀਂ ਦਿਨ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ।
ਯਸ਼ੋਦਾਸ਼ਯਨੇ ਮਾਂ ਤੁ ਦੇਵਕ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤੇ । ਮਚ੍ਛਕ੍ਤਿਪ੍ਰੋਰਿਤਮਤਿਰ੍ਵਸੁਦੇਵੋ ਨਯਿष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੧.
ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਦੇਵਕੀ ਰੱਖੇਗੀ; ਵਸੁਦੇਵ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਕਰੇਗਾ।
ਕਂਸਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਮੁਪਾਦਾਯ ਦੇਵਿ ਸ਼ੈਲਸ਼ਿਲਾਤਲੇ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਪ੍ਸ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਾਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ ੫,੧.
ਕੰਸ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਤਦृਕ੍ਛਕ੍ਰਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮਮ ਗੌਰਵਾਤ੍ । ਪ੍ਰਣਿਪਾਤਾਨਤਸ਼ਿਰਾ ਭਗਿਨੀਤ੍ਵੇ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੧.
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰਧਾਰੀ, ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਲਵੇਗਾ।
ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ੁਂਭਨਿਸ਼ੁਂਭਾਦੀਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਸ੍ਥਾਨੈਰਨੇਕੈਃ ਪृਥਿਵੀਮਸ਼ੇषਾਂ ਮਣ੍ਡਯਿष੍ਯਸਿ ॥ ੫,੧.
ਤੂੰ ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਆਦਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵੇਂਗੀ।
ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਿਃ ਸਨ੍ਨਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਯੌਃ ਪृਥਿਵੀ ਧृਤਿਃ । ਲਜ੍ਜਾਪੁष੍ਟੀ ਰੁषਾ ਯਾ ਤੁ ਕਾਚਿਦਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਸਾ ॥ ੫,੧.
ਤੂੰ ਹੀ ਭੂਤੀ, ਨਮਰਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸੋਭਾ, ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਡਟਣ, ਲੱਜਾ, ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਹੈਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਯੇ ਤ੍ਵਾਮਾਰ੍ਯੇਤਿ ਦੁਰ੍ਗੇਤਿ ਵੇਦਗਰ੍ਭਾਂਬਿਕੇਤਿ ਚ । ਭਦ੍ਰੇਤਿ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਮਦਾ ਭਗ੍ਯਦੇਤਿ ਚ ॥ ੫,੧.
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਆਰਿਆ, ਦੁਰਗਾ, ਵੇਦਗਰਭਾ, ਅੰਬਿਕਾ, ਭਦਰਾ, ਭਦਰਕਾਲੀ, ਖੇਮਦਾਤਾ ਜਾਂ ਭਾਗ੍ਯਦਾਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ—
ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚੈਵਾਪਰਾਹ੍ਨੇ ਚ ਸ੍ਤੋष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਨਮ੍ਰਮੂਰ੍ਤਯਃ । ਤੇषਾਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੧.
—ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ, ਉਹ ਭਗਤ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਸਤਕਾਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੁਰਾਮਾਂਸੋਪਹਰੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾ । ਨॄਣਾਮਸ਼ੇषਸਾਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਸਿ ॥ ੫,੧.
ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗੀ।
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਸਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਵੈ ਤਦਾ । षੜਗਰ੍ਭ-ਗਰ੍ਭਵਿਨ੍ਯਾਸਂ ਚਕ੍ਰ ਚਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍षਣਮ੍ ।। ੫-੨-
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਣੇ ਦੀ ਬਦਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਜਣੇ ਦੀ ਕੱਢਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ।
ਸਪ੍ਤਮੇ ਰੋਹਿਣੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗਰ੍ਭੇਗਰ੍ਭਂ ਤਤੋ ਹਰਿਃ । ਲੋਕਤ੍ਰਯੋਪਕਾਰਾਯ ਦੇਵਕ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਵੈ ।। ੫-੨-
ਜਦੋਂ ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਆਇਆ, ਹਰੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਯਸ਼ੋਦਾਯਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਤਤੋ ਦਿਨੇ । ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਜਠਰੇ ਤਦੂਦੂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ ।। ੫-੨-
ਉਸੇ ਦਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਯੋਗਮਾਇਆ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਤਤੋ ਗ੍ਰਹਗਣਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਚਚਾਰ ਦਿਵਿ ਦ੍ਰਿਜ । ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ੇ ਬੁਵਂ ਯਾਤੇ ऋਤਵਸ਼੍ਵਾਭਵਨ੍ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੫-੨-
ਫਿਰ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੀ ਚਾਲ ਚਲਾਈ; ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ, ਮੌਸਮ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਗਏ।
ਨ ਸੇਹੇ ਦੇਵਕੀ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕਸ਼੍ਵਿਦਪ੍ਯਤਿਤੇਜਸਾ । ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਾਂ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨਾਂਸਿ ਕ੍ਸ਼ੋਭਮਾਯਯੁਃ ।। ੫-੨-
ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਧਾਰਣ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਦृष੍ਟਾਂ ਪੁਰੁषੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਦੇਵਕੀਂ ਦੇਵਤਾਗਣਾਃ । ਵਿਭ੍ਰਾਣਾਂ ਵਪੁषਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤੁष੍ਟੁ ਵੁਸ੍ਤਾਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ ।। ੫-੨-
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵ ਪਰਾ ਸੁਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗਰ੍ਭਾਭਵਃ ਪੁਰਾ । ਤਤੋ ਵਾਣੀ ਜਗਦ੍ਧਾਤੁਰ੍ਵ੍ਵੇਦਗਰ੍ਭਾਸਿ ਸ਼ੋਭਨੇ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸੁਖਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜਣੇ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈਂ; ਫਿਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਜਗਤ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਣੇ ਬਣੀ।
ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਗਰ੍ਭਾਸਿ ਸृष੍ਟਿਭੂਤਾ ਸਨਾਤਨਿ । ਬੀਜਭੂਤਾ ਤੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਭੂਤਾਭਵਸ੍ਤ੍ਰਯੀ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ, ਸਦੀਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈਂ, ਯਜਨ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਵੇਦ ਹੈਂ।
ਫਲਗਰ੍ਭਾ ਤ੍ਵਮੇਵੇਜ੍ਯਾ ਵਹ੍ਨਿਗਰ੍ਭਾ ਤਥਾਰਣਿਃ । ਅਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵਗਰ੍ਭਾ ਤ੍ਵਂ ਦੈਤ੍ਯਗਰ੍ਭਾ ਤਥਾ ਦਿਤਿਃ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਫਲਾਂ ਦੀ ਜਣੇ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਜਣੇ ਅਤੇ ਅਰਣੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਣੇ, ਅਤੇ ਦਿਤੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ।
ਜ੍ਯੋਤੂਸ੍ਤ੍ਰਾ ਵਾਸਰਗਰ੍ਭਾ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਗਰ੍ਭਾਸਿ ਸਨ੍ਨਤਿਃ । ਨਯਗਰ੍ਭਾ ਪਰਾ ਨੀਤਿਰ੍ਲਜ੍ਜਾ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯੋਦੂਹਾ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਜਣੇ, ਦਿਨ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਣੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦੀ ਜਣੇ, ਉੱਚਾ ਆਚਰਣ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਲੱਜਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ।
ਕਾਮਗਰ੍ਭਾ ਤਥੇਚ੍ਛਾ ਤ੍ਵਂ ਤੁष੍ਟਿਃ ਸਨ੍ਤੋषਗਰ੍ਭਿਣੀ । ਮੇਧਾ ਚ ਭੋਧਗਰ੍ਭਾਸਿ ਧੈਰ੍ਯ੍ਯਗਰ੍ਭੋਦੂਹਾ ਧृਤਿਃ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਚਾਹਤ ਦੀ ਜਣੇ, ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਣੇ ਅਤੇ ਧੀਰਜ, ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ।
ਗ੍ਰਹਰ੍ਕ੍ਸ਼ਤਾਰਕਾਗਰ੍ਭਾ ਦ੍ਯੌਰਸ੍ਯ ਖਿਲਹੈਤੁਕੀ । ਏਤਾ ਵਿਭੂਤਯੋ ਦੇਵਿ । ਤਥਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਵ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਸ਼ਃ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ; ਅਸਮਾਨ ਤੇਰਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਆਧਾਰ ਹੈ। ਇਹ ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਰ ਵੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਨ।
ਤਥਾਸਙ੍ਖਯਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰਿ । ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਜਠਰੇ ਤਵ । ਸਮੁਦ੍ਰਾਦ੍ਰਿ-ਦ੍ਰੀਪ-ਵਨ-ਪਤ੍ਤਨਭੂषਣਾ ।। ੫-੨-
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਸਮੁੰਦਰ, ਪਹਾੜ, ਟਾਪੂ, ਜੰਗਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਗ੍ਰਾਮ-ਖਰ੍ਵ੍ਵਟ-ਖੈਟਾਢਯਾ ਸਮਸ੍ਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਸ਼ੁਭੇ । ਸਮਸ੍ਤਵਹ੍ਨਯੋऽਮ੍ਭਾਂਸਿ ਸਕਲਾਸ਼੍ਵ ਸਮੀਰਣਾਃ ।। ੫-੨-
ਸਾਰੇ ਪਿੰਡ, ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਵਸੇਬੇ ਅਤੇ ਬਸਤੇ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ, ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ; ਸਾਰੀ ਅੱਗ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਹਵਾ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਗ੍ਰਹਰ੍ਕ੍ਸ਼ਤਾਰਕਾਚਿਤ੍ਰਂ ਵਿਮਾਨਸ਼ਤਸਙੂਕੁਲਮ੍ । ਅਵਕਾਸ਼ਮਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਯਦੂਦਦਾਤਿਨਭਃਸ੍ਥਲਮ੍ ।। ੫-੨-
ਅਸਮਾਨ, ਜੋ ਗ੍ਰਹਾਂ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਉਡਨ ਵਾਲੀਆਂ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕਸ਼੍ਵ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੋऽਥ ਮਹਰ੍ਜ੍ਜਨਃ । ਤਪਸ਼੍ਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਸ਼੍ਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਖਿਲਂ ਸ਼ੁਭੇ ।। ੫-੨-
ਭੂਲੋਕ, ਭੁਵਰਲੋਕ, ਸਵਰਲੋਕ, ਅਤੇ ਮਹਰ, ਜਨ, ਤਪ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੇ ਲੋਕ, ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ, ਪੂਰਾ ਬ੍ਰਹਮੰਡ।
ਤਦਨ੍ਤਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵਾ ਦੈਤ੍ਯ-ਗਨ੍ਧਰ੍ਵ੍ਵ-ਚਾਰਣਾਃ । ਮਹੋਰਗਾਸ੍ਤਥ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਪ੍ਰੇਤਗੁਹ੍ਯਕਾਃ ।। ੫-੨-
ਉਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਗੰਧਰਵ, ਚਾਰਣ, ਵੱਡੇ ਸੱਪ, ਯਕਸ਼, ਰਾਖਸ਼, ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਗੁਪਤ ਜੀਵ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਮਨੁष੍ਯਾਃ ਪਸ਼ਵਸ਼੍ਵਾਨ੍ਯੇ ਯੇ ਜ ਜੀਵਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਿ । ਤੈਰਨ੍ਤਃ ਸ੍ਥੈਰਨਨ੍ਤੋऽਸੌ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵ੍ਵਭਾਵਨਃ ।। ੫-੨-
ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧਾ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿੰਨੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤੇ ਬਾਹਰ, ਉਹ ਅਨੰਤ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਰੂਪਕਰ੍ਮ੍ਮਖਰੂਪਾਣਿ ਨ ਪਰਿਚ੍ਛੇਦਗੋਚਰੇ । ਯਸ੍ਯਾਖਿਲਪ੍ਰਮਾਣਾਨਿ ਸਿ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗਰ੍ਭਗਸ੍ਤਵ ।। ੫-੨-
ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਕਰਤੂਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਾਪ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ—ਉਹ, ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਖਾਹਾ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਧਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਸੁਧਾ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਮ੍ਬਰੇ । ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਧਾ ਵਿਦ੍ਯਾ ਸੁਧਾ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰਮ੍ਬਰੇ । ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵ੍ਵਲੋਕਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਮਵਤੀਰ੍ਣਾ ਮਹੀਤਲੇ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸਵਧਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਵਾਹਾ ਹੈਂ, ਸਵਧਾ ਹੈਂ, ਗਿਆਨ ਹੈਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈਂ, ਅਸਮਾਨ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਈ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰਸੀਦ ਦੇਵਿ । ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਸ਼ਂ ਸ਼ੁਭੇ । ਕੁਰੁ । ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਂ ਧਾਰਯੇਸ਼ਾਨਂ ਧृਤਂ ਯੇਨਾਖਿਲਂ ਜਗਤ੍ ।। ੫-੨-
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਕਿਰਪਾ ਕਰ। ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀਅਤਾ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ। ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਸ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਥੰਮਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰਾ ਜਗਤ ਥੰਮਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।