ਕਂਸੋऽਪਿ ਤਦੁਪਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯ ਨਾਰਦਾਤ੍ਕੁਪਿਤਸ੍ਤਤਃ । ਦੇਵਕੀਂ ਵਸੁਦੇਵਂ ਚ ਗृਹੇ ਗੁਪ੍ਤਾਵਧਾਰਯਤ੍ ॥ ੫,੧.
ਕੰਸ ਨੇ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਦੇਵਕੀ ਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਕਰ ਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਵਸੁਦੇਵੇਨ ਕਂਸਾਯ ਤੇਨੈਵੋਕ੍ਤਂ ਯਥਾ ਪੁਰਾ । ਤਥੈਵ ਵਸੁਦੇਵੋऽਪਿ ਪੁਤ੍ਰਮਰ੍ਪਿਤਵਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਜ ॥ ੫,੧.
ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੰਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੋਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃषਡ੍ਗਰ੍ਭਾ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਵਿष੍ਣੁਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾ ਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਦ੍ਰਾਕ੍ਰਮਾਦ੍ਗਰ੍ਭਾਨਯੋਜਯਤ੍ ॥ ੫,੧.
ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਛੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨੀਂਦ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ।
ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਮਹਾਮਾਯਾ ਵੈष੍ਣਵੀ ਮੋਹਿਤਂ ਯਯਾ । ਅਵਿਦ੍ਯਯਾ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਾਮਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ ॥ ੫,੧.
ਯੋਗਨੀਂਦਰਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਨਿਦ੍ਰੇ ਗਚ੍ਛ ਮਮਾਦੇਸ਼ਾਤ੍ਪਾਤਾਲਾਤਲਸਂਸ਼੍ਰਯਾਨ੍ । ਏਕੈਕਤ੍ਵੇਨ षਡ੍ਗਰ੍ਭਾਨ੍ਦੇਵਕੀਜਠਰਂ ਨਯ ॥ ੫,੧.
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨੀਂਦਰੇ, ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾ, ਤੇ ਛੇ ਗਰਭ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਪਾ।
ਹਤੇषੁ ਤੇषੁ ਕਂਸੇਨ ਸ਼ੇषਾਖ੍ਯੋਂਸ਼ਸ੍ਤਤੋ ਮਮ । ਅਂਸ਼ਾਂਸ਼ੋਨਾਦਰੇ ਤਸ੍ਯਾਃਸਪ੍ਤਮਃ ਸਂਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੧.
ਕੰਸ ਵਲੋਂ ਉਹ ਛੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੇਰਾ ਹਿੱਸਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸੱਤਵਾਂ ਗਰਭ ਵਜੋਂ ਆਵੇਗਾ।
ਗੋਕੁਲੇ ਵਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾਨ੍ਯਾ ਰੋਹਿਣੀ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਤਸ੍ਯਾਃਸ ਸਂਭੂਤਿਸਮਂ ਦੇਵਿ ਨੇਯਸ੍ਤ੍ਵਯੋਦਰਮ੍ ॥ ੫,੧.
ਗੋਕੁਲ ਵਿੱਚ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਰੋਹਿਨੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਰੋਹਿਨੀ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪਾ ਦੇ।
ਸਪ੍ਤਮੋ ਭੋਜਰਾ ਜਸ੍ਯ ਭਯਾਦ੍ਰੋਧੋਪਰੋਧਤਃ । ਦੇਵਕ੍ਯਾਃ ਪਿਤਿਤੋ ਗਰ੍ਭ ਇਤਿ ਲੋਕੋ ਵਦਿष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੧.
ਭੋਜ ਰਾਜ ਦੇ ਡਰ ਤੇ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਗਰਭ ਪਿਤ ਗਿਆ।
ਗਰ੍ਭਸਂਕਰ੍षਣਾਤ੍ਸੋऽਥ ਲੋਕੇ ਸਂਕਰ੍षਣੇਤਿ ਵੈ । ਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਤੇ ਵੀਰਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਦ੍ਰਿਸ਼ਿਖਰੋਪਮਃ ॥ ੫,੧.
ਗਰਭ ਦੇ ਬਦਲਣ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵੀਰ, ਜੋ ਚਿੱਟੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸੰਕਰਸ਼ਣ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।
ਤਤੋऽਹਂ ਸਂਭਵਿष੍ਯਾਮਿ ਦੇਵਕੀਜਠਰੇ ਸ਼ੁਭੇ । ਭਰ੍ਗਂ ਤ੍ਵਯਾ ਯਸ਼ੋਦਾਯਾ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮਵਿਲਂਬਿਤਮ੍ ॥ ੫,੧.
ਫਿਰ ਮੈਂ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਪਵਿਤਰ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਚਮਕ ਲੈ ਕੇ ਜਲਦੀ ਯਸ਼ੋਦਾ ਕੋਲ ਜਾ।
ਪ੍ਰਾਵृਟ੍ਕਾਲੇ ਚ ਨਭਸਿ ਕृष੍ਣਾष੍ਟਮ੍ਯਾਮਹਂ ਨਿਸ਼ਿ । ਉਤ੍ਪਤ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਨਵਮ੍ਯਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸੂਤਿਂ ਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ ੫,੧.
ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਦੀ ਅਠਵੀਂ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮੈਂ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗਾ; ਪਰ ਤੂੰ ਨੌਵੀਂ ਦਿਨ ਜਨਮ ਦੇਵੇਂਗੀ।
ਯਸ਼ੋਦਾਸ਼ਯਨੇ ਮਾਂ ਤੁ ਦੇਵਕ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਾਮਨਿਨ੍ਦਿਤੇ । ਮਚ੍ਛਕ੍ਤਿਪ੍ਰੋਰਿਤਮਤਿਰ੍ਵਸੁਦੇਵੋ ਨਯਿष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੧.
ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਵਿਛੋਣੇ 'ਤੇ ਮੈਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤੇ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਨਿਰਮਲ, ਦੇਵਕੀ ਰੱਖੇਗੀ; ਵਸੁਦੇਵ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਇਹ ਕਰੇਗਾ।
ਕਂਸਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਮੁਪਾਦਾਯ ਦੇਵਿ ਸ਼ੈਲਸ਼ਿਲਾਤਲੇ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਪ੍ਸ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਾਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਨਂ ਤ੍ਵਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ॥ ੫,੧.
ਕੰਸ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਸੁੱਟ ਦੇਵੇਗਾ, ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗੀ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਤਦृਕ੍ਛਕ੍ਰਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਮਮ ਗੌਰਵਾਤ੍ । ਪ੍ਰਣਿਪਾਤਾਨਤਸ਼ਿਰਾ ਭਗਿਨੀਤ੍ਵੇ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੧.
ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਚੱਕਰਧਾਰੀ, ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰਕੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰੇਗਾ ਤੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਲਵੇਗਾ।
ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ਼ੁਂਭਨਿਸ਼ੁਂਭਾਦੀਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ । ਸ੍ਥਾਨੈਰਨੇਕੈਃ ਪृਥਿਵੀਮਸ਼ੇषਾਂ ਮਣ੍ਡਯਿष੍ਯਸਿ ॥ ੫,੧.
ਤੂੰ ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਆਦਿ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾਵੇਂਗੀ।
ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਿਃ ਸਨ੍ਨਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਕਾਨ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਯੌਃ ਪृਥਿਵੀ ਧृਤਿਃ । ਲਜ੍ਜਾਪੁष੍ਟੀ ਰੁषਾ ਯਾ ਤੁ ਕਾਚਿਦਨ੍ਯਾ ਤ੍ਵਮੇਵ ਸਾ ॥ ੫,੧.
ਤੂੰ ਹੀ ਭੂਤੀ, ਨਮਰਤਾ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਸੋਭਾ, ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਡਟਣ, ਲੱਜਾ, ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਹੈਂ—ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ।
ਯੇ ਤ੍ਵਾਮਾਰ੍ਯੇਤਿ ਦੁਰ੍ਗੇਤਿ ਵੇਦਗਰ੍ਭਾਂਬਿਕੇਤਿ ਚ । ਭਦ੍ਰੇਤਿ ਭਦ੍ਰਕਾਲੀਤਿ ਕ੍ਸ਼ੇਮਦਾ ਭਗ੍ਯਦੇਤਿ ਚ ॥ ੫,੧.
ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਆਰਿਆ, ਦੁਰਗਾ, ਵੇਦਗਰਭਾ, ਅੰਬਿਕਾ, ਭਦਰਾ, ਭਦਰਕਾਲੀ, ਖੇਮਦਾਤਾ ਜਾਂ ਭਾਗ੍ਯਦਾਤਾ ਆਖਦੇ ਹਨ—
ਪ੍ਰਾਤਸ਼੍ਚੈਵਾਪਰਾਹ੍ਨੇ ਚ ਸ੍ਤੋष੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਨਮ੍ਰਮੂਰ੍ਤਯਃ । ਤੇषਾਂ ਹਿ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੫,੧.
—ਸਵੇਰੇ ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ, ਉਹ ਭਗਤ ਨਮਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੈਨੂੰ ਸਤਕਾਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ।
ਸੁਰਾਮਾਂਸੋਪਹਰੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਭੋਜ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾ । ਨॄਣਾਮਸ਼ੇषਸਾਮਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸਂਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਸਿ ॥ ੫,੧.
ਜਦੋਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ, ਮਾਸ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗੀ।
ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਸਾ ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਦੇਵੇਨ ਵੈ ਤਦਾ । षੜਗਰ੍ਭ-ਗਰ੍ਭਵਿਨ੍ਯਾਸਂ ਚਕ੍ਰ ਚਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍षਣਮ੍ ।। ੫-੨-
ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਉਹ ਜਗਤ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜਣੇ ਦੀ ਬਦਲੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇ ਜਣੇ ਦੀ ਕੱਢਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ।
ਸਪ੍ਤਮੇ ਰੋਹਿਣੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗਰ੍ਭੇਗਰ੍ਭਂ ਤਤੋ ਹਰਿਃ । ਲੋਕਤ੍ਰਯੋਪਕਾਰਾਯ ਦੇਵਕ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਵੈ ।। ੫-੨-
ਜਦੋਂ ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਆਇਆ, ਹਰੀ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਦੇਵਕੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾ ਯਸ਼ੋਦਾਯਾਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਤਤੋ ਦਿਨੇ । ਸਮ੍ਭੂਤਾ ਜਠਰੇ ਤਦੂਦੂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪਰਮੇष੍ਠਿਨਾ ।। ੫-੨-
ਉਸੇ ਦਿਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ਯੋਗਮਾਇਆ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
ਤਤੋ ਗ੍ਰਹਗਣਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪ੍ਰਚਚਾਰ ਦਿਵਿ ਦ੍ਰਿਜ । ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ੇ ਬੁਵਂ ਯਾਤੇ ऋਤਵਸ਼੍ਵਾਭਵਨ੍ ਸ਼ੁਭਾਃ ।। ੫-੨-
ਫਿਰ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮੇ, ਤਾਰਿਆਂ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਨੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੀ ਚਾਲ ਚਲਾਈ; ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ, ਮੌਸਮ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਗਏ।
ਨ ਸੇਹੇ ਦੇਵਕੀ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਕਸ਼੍ਵਿਦਪ੍ਯਤਿਤੇਜਸਾ । ਜਾਜ੍ਵਲ੍ਯਮਾਨਾਂ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਨਾਂਸਿ ਕ੍ਸ਼ੋਭਮਾਯਯੁਃ ।। ੫-੨-
ਕੋਈ ਵੀ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਦੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਅਸਧਾਰਣ ਚਮਕ ਨਾਲ ਰੋਸ਼ਨ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਦੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਸਨ।
ਅਦृष੍ਟਾਂ ਪੁਰੁषੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਦੇਵਕੀਂ ਦੇਵਤਾਗਣਾਃ । ਵਿਭ੍ਰਾਣਾਂ ਵਪੁषਾ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤੁष੍ਟੁ ਵੁਸ੍ਤਾਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍ ।। ੫-੨-
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵਕੀ ਦੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵ ਪਰਾ ਸੁਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਗਰ੍ਭਾਭਵਃ ਪੁਰਾ । ਤਤੋ ਵਾਣੀ ਜਗਦ੍ਧਾਤੁਰ੍ਵ੍ਵੇਦਗਰ੍ਭਾਸਿ ਸ਼ੋਭਨੇ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸੁਖਮ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਜਣੇ ਦੀ ਮੂਲ ਹੈਂ; ਫਿਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ, ਤੂੰ ਜਗਤ ਦੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਵਾਣੀ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਜਣੇ ਬਣੀ।
ਸੂਰ੍ਯ੍ਯਸ੍ਵਰੂਪਗਰ੍ਭਾਸਿ ਸृष੍ਟਿਭੂਤਾ ਸਨਾਤਨਿ । ਬੀਜਭੂਤਾ ਤੁ ਸਰ੍ਵ੍ਵਸ੍ਯ ਯਜ੍ਞਭੂਤਾਭਵਸ੍ਤ੍ਰਯੀ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ, ਸਦੀਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈਂ, ਯਜਨ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਤ੍ਰੈਵੇਦ ਹੈਂ।
ਫਲਗਰ੍ਭਾ ਤ੍ਵਮੇਵੇਜ੍ਯਾ ਵਹ੍ਨਿਗਰ੍ਭਾ ਤਥਾਰਣਿਃ । ਅਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵਗਰ੍ਭਾ ਤ੍ਵਂ ਦੈਤ੍ਯਗਰ੍ਭਾ ਤਥਾ ਦਿਤਿਃ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਫਲਾਂ ਦੀ ਜਣੇ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅੱਗ ਦੀ ਜਣੇ ਅਤੇ ਅਰਣੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਦਿਤੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਣੇ, ਅਤੇ ਦਿਤੀ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ।
ਜ੍ਯੋਤੂਸ੍ਤ੍ਰਾ ਵਾਸਰਗਰ੍ਭਾ ਤ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਨਗਰ੍ਭਾਸਿ ਸਨ੍ਨਤਿਃ । ਨਯਗਰ੍ਭਾ ਪਰਾ ਨੀਤਿਰ੍ਲਜ੍ਜਾ ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯੋਦੂਹਾ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਚਾਨਣ ਦੀ ਜਣੇ, ਦਿਨ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਣੇ, ਨਿਮਰਤਾ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦੀ ਜਣੇ, ਉੱਚਾ ਆਚਰਣ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਲੱਜਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ।
ਕਾਮਗਰ੍ਭਾ ਤਥੇਚ੍ਛਾ ਤ੍ਵਂ ਤੁष੍ਟਿਃ ਸਨ੍ਤੋषਗਰ੍ਭਿਣੀ । ਮੇਧਾ ਚ ਭੋਧਗਰ੍ਭਾਸਿ ਧੈਰ੍ਯ੍ਯਗਰ੍ਭੋਦੂਹਾ ਧृਤਿਃ ।। ੫-੨-
ਤੂੰ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਚਾਹਤ ਦੀ ਜਣੇ, ਤੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਬੁੱਧੀ, ਗਿਆਨ ਦੀ ਜਣੇ ਅਤੇ ਧੀਰਜ, ਹੌਸਲੇ ਦੀ ਜਣੇ ਹੈਂ।