ਯਦੈਵ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੋਰਂਸ਼ੋ ਯਾਤੋ ਦਿਵਂ ਦ੍ਵਿਜ । ਵਸੁਦੇਵਕੁਲੋਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਦੈਵਾਤ੍ਰਾਗਤਃ ਕਲਿਃ
ਜਦੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਅਸਮਾਨ 'ਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਦ ਕਲਿ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।
ਯਾਵਤ੍ਸਪਾਦਪਦ੍ਮਾਭ੍ਯਾਂ ਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ੇਮਾਂ ਵਸੁਂਧਰਾਮ੍ । ਤਾਵਤ੍ਪृਥ੍ਵੀਪਰਿष੍ਵਂਗੇ ਸਮਰ੍ਥੋ ਨਾਭਵਤ੍ਕਲਿਃ
ਜਦ ਤੱਕ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਕਲਿ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ।
ਗਤੇ ਸਨਾਤਨਸ੍ਯਾਂਸ਼ੋ! ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭੁਵੋ ਦਿਵਮ੍ । ਤਤ੍ਯਾਜ ਸਾਨੁਜੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮ ਪੁਤ੍ਰੋ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਃ
ਜਦੋਂ ਸਨਾਤਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਧਰਮ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਪਰੀਤਾਨਿ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਨਿਮਿਤ੍ਤਾਨਿ ਹਿ ਪਾਂਡਵਃ । ਯਾਤੇ ਕृष੍ਣੇ ਚਕਾਰਾऽਥ ਸੋऽਭਿषੇਕਂ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਂਡਵ ਨੇ ਨਕੁਸ਼ਲ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੇਖ ਕੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੀ ਰਾਜਤਿਲਕ ਰਸਮ ਕਰਵਾਈ।
ਪ੍ਰਯਾਸ੍ਯਂਤਿ ਯਦਾ ਚੈਤੇ ਪੂਰ੍ਵਾषਾਢਾਂ ਮਹਰ੍षਯਃ । ਤਦਾ ਨਂਦਾਤ੍ਪ੍ਰਭृਤ੍ਯੇष ਗਤਿਵृਦ੍ਧਿਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਪੂਰਵਾਸ਼ਾਢਾ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਇਹ ਚਲਣ-ਫਿਰਣ ਵਧਣ ਲੱਗ ਪਵੇਗਾ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ ਕृष੍ਣੋ ਦਿਵਂ ਯਾਤਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਤਦਾ ਹਨਿ । ਪ੍ਰਤਿਪਨ੍ਨਂ ਕਲਿਯੁਗਂ ਤਸ੍ਯ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਜਿਸ ਦਿਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਦਿਨ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋਈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮਿਆਦ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਤ੍ਰੀਣਿ ਲਕ੍ਸ਼ਾਣਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਦ੍ਵਿਜ ਮਾਨੁष੍ਯਸਂਖ੍ਯਯਾ । षष੍ਟਿਸ਼੍ਚੈਵ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਭਵਿष੍ਯਤ੍ਯੇष ਵੈ ਕਲਿਃ
ਹੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਲਿਯੁਗ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਅਤੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲੇਗਾ।
ਸ਼ਤਾਨਿ ਤਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਸਪ੍ਤ ਪਂਚ ਚ ਸਂਖ੍ਯਯਾ । ਨਿਸ਼੍ਸ਼੍षੋਏ!ਣ ਗਤੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪੁਨਃ ਕृਤਮ੍
ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਸੌ ਪੰਜ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਜਦ ਇਹ ਮੁਕ ਜਾਣਗੇ, ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਆਵੇਗਾ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ । ਯੁਗੇਯੁਗੇ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਸਮਤੀਤਾਸ੍ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਹੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਹੁਤ੍ਵਾਨ੍ਨਾਮਧੇਯਾਨਾਂ ਪਰਿਸਂਖ੍ਯਾ ਕੁਲੇਕੁਲੇ । ਪੌਨਰੁਕ੍ਤ੍ਯਾਦ੍ਧਿ ਸਾਮ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨ ਮਯਾ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾ
ਕੁਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾਂਵਾਂ ਦੀ ਵੱਧਤ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਹਰਾਈ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਸਭ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ।
ਦੇਵਾਪਿਃ ਪੌਰਵੋ ਰਾਜਾ ਪੁਰੁਸ਼੍ਚੇਕ੍ਸ਼ਾਕੁਵਂਸ਼ਜਃ । ਮਹਾਯੋਗਬਲੋਪੇਤੌ ਕਲਾਪਗ੍ਰਾਮਸਂਸ਼੍ਰਿਤੌ
ਦੇਵਾਪੀ, ਪੌਰਵ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਪੁਰੁ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਕृਤੇ ਯੁਗੇ ਤ੍ਵਿਹਾਗਮ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਪ੍ਰਾਵਰ੍ਤ੍ਤਕੌ ਹਿ ਤੌ । ਭਵਿष੍ਯਤੋ ਮਨੋਰ੍ਵਂਸ਼ਬੀਜਭੂਤੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ
ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਖ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੂਲ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਬਣਨਗੇ, ਮਨੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਜੋਂ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਗੇ।
ਏਤੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਮਨੁਪੁਤ੍ਰੈਰ੍ਵਸੁਂਧਰਾ । ਕृਤਤ੍ਰੇਤਾਦ੍ਵਾਪਰਾਣਿ ਯੁਗਾਨਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਭੁਜ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਅਤੇ ਦੁਆਪਰ — ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।
ਕਲੌ ਤੇ ਬੀਜਭੂਤਾ ਵੈ ਕੇਚਿਤ੍ਤਿष੍ਠਂਤਿ ਵੈ ਮੁਨੇ । ਯਥੈਵ ਦੇਵਾਪਿਪੁਰੂ ਸਾਂਪ੍ਰਤਂ ਸਮਧਿष੍ਠਿਤੌ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਵੰਸ਼-ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਾਪੀ ਤੇ ਪੁਰੁ ਹੁਣ ਵੀ ਟਿਕੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਏष ਤੂਦ੍ਦੇਸ਼ਤੋ ਵਂਸ਼ਸ੍ਤਵੋਕ੍ਤੋ ਭੂਭੁਜਾਂ ਮਯਾ । ਨਿਖਿਲੋ ਗਦਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਨੈष ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ; ਇਹ ਪੂਰਾ ਦੱਸਣਾ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ।
ਏਤੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਭੂਪਾਲਾ ਯੈਰਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਂਡਲੇ । ਕृਤਂ ਮਮਤ੍ਵਂ ਮੋਹਾਂਧੈਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਹੇਯਕਲੇਵਰੇ
ਇਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਜੇ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮੰਨਦੇ ਰਹੇ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਕਥਂ ਮਮੇਯਮਚਲਾ ਮਤ੍ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਕਥਂ ਮਹੀ । ਮਦ੍ਵਂਸ਼ਸ੍ਯੇਤਿਚਿਂਤਾਰ੍ਤ੍ਤਾ ਜਗ੍ਮੁਰਂਤਮਿਮੇ ਨृਪਾਃ
‘ਇਹ ਅਡੋਲ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇਗੀ?’ — ਇਹ ਸੋਚਦੇ-ਸੋਚਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਅੰਤ ਆ ਗਿਆ।
ਤੇਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਪਰੇ । ਭਵਿष੍ਯਾਸ਼੍ਚੈਵ ਯਾਸ੍ਯਂਤਿ ਤੇषਾਮਨ੍ਯੇ ਚ ਯੇऽਪ੍ਯਨੁ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਰ ਆਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਆਏ; ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਹੋਰ ਆ ਜਾਣਗੇ।
ਵਿਲੋਕ੍ਯਾਤ੍ਮਜਯੋਦ੍ਯੋਗਂ ਯਾਤ੍ਰਾਵ੍ਯਗ੍ਰਾਨ੍ਨਰਾਧਿਪਾਨ੍ । ਪੁष੍ਪਪ੍ਰਹਾਸੈਸ਼੍ਸ਼ਰਦਿ ਹਸਂਤੀਵ ਵਸੁਂਧਰਾ
ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਿੱਤ ਅਤੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਸਰਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਹਾਸੀ ਨਾਲ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਪृਥਿਵੀਗੀਤਾਞ੍ਛ੍ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਯਾਨਾਹ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਿਨੇ ਨਜਕਾਯਾਸਿਤੋ ਮੁਨਿਃ
ਹੇ ਮੈਤਰੇਯ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਗਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ਲੋਕ ਸੁਣ, ਜੋ ਆਸੀਤ ਮੁਨੀ ਨੇ ਧਰਮਧਵਜ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦੱਸੇ ਸਨ।
ਪृਥਿਵ੍ਯੁਵਾਚ । ਕਥਮੇष ਨਰੇਂਦ੍ਰਾ ਣਾਂ ਮੋਹੋ ਬੁਦ੍ਧਿਮਤਾਮਪਿ । ਯੇਨ ਕੇਨ ਸਧਰ੍ਮਾਣੋਪ੍ਯਤਿਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਚੇਤਸਃ
ਧਰਤੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਇਹ ਭਟਕਾਵਾ ਬੁਧੀਮਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਿਵੇਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ, ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਫਰਜਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?
ਪੂਰ੍ਵਮਾਤ੍ਮਜਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਜੇਤੁਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਮਂਤ੍ਰਿਣਃ । ਤਤੋ ਭृਤ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪੌਰਾਂਸ਼੍ਚ ਜਿਗੀषਂਤੇ ਤਥਾ ਰਿਪੂਨ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਮੰਤਰੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ, ਉਹ ਨੌਕਰਾਂ, ਨਗਰ ਵਾਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਮੇਣਾਨੇਨ ਜੇष੍ਯਾਮੋ ਵਯਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਸਸਾਗਰਾਮ੍ । ਇਤ੍ਯਾਸਕ੍ਤਧਿਯੋ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਂਤ੍ਯਵਿਦੂਰਗਮ੍
ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, 'ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਾਂਗੇ' ਸੋਚ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਸ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਨੇੜੇ ਆ ਰਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
ਸਮੁਦ੍ਰਾ ਵਰਣਂ ਯਾਤਿ ਭੂਮਂਡਲਮਥੋ ਵਸ਼ਮ੍ । ਕਿਯਦਾਤ੍ਮਜਯਸ੍ਯੈਤਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਰਾਤ੍ਮਜਯੇ ਫਲਮ੍
ਸਮੁੰਦਰ ਹੱਦ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ ਮੁਕਤੀ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ?
ਉਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਜਾ ਯਾਤਾ ਯਾਂ ਨਾਦਾਯ ਗਤਃ ਪਿਤਾ । ਤਾਂ ਮਾਮਤੀਵ ਮੂਢਤ੍ਵਾਜ੍ਜੇਤੁਮਿਚ੍ਛਂਤਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵਾਃ
ਪੁਰਖਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਨਾ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜੇ ਵੱਡੇ ਭਟਕਾਵੇ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਮਤ੍ਕृਤੇ ਪਿਤृਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਭ੍ਰਾਤॄਣਾਂ ਚਾਪਿ ਵਿਗ੍ਰਹਃ । ਜਾਯਤੇਤ੍ਯਂਤਮੋਹੇਨ ਮਮਤ੍ਵਾਦृਤਚੇਤਸਾਮ੍
ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਲੜਾਈ ਪੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਭਟਕਾਵਾ ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਲਗਨ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪृਥ੍ਵੀ ਮਮੇਯਂ ਸਕਲਾ ਮਮੈषਾ ਮਦਨ੍ਵਯਸ੍ਯਾਪਿ ਚ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤੀਯਮ੍ । ਯੋਯੋ ਮृਤੇऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਬਭੂਵ ਰਾਜਾ ਕੁਬੁਦ੍ਧਿਰਾਸੀਦਿਤਿ ਤਸ੍ਯਤਸ੍ਯ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹੈ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੇ ਮੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗਲਤ ਸੋਚ ਲਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਮਮਤ੍ਵਾਦृਤਚਿਤ੍ਤਮੇਕਂ ਵਿਹਾਯ ਮਾਂ ਮृਤ੍ਯੁਵਸ਼ਂ ਵ੍ਰਜਂਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਨੁਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਥਂ ਮਮਤ੍ਵਂ ਹृਦ੍ਯਾਸ੍ਪਦਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਭਵਂ ਕਰੋਤਿ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਨ ਲਗਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਮੌਤ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਲਗਨ ਕਿਵੇਂ ਵੱਸ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਪृਥ੍ਵੀ ਮਮੈषਾऽऽਸ਼ੁ ਪਰਿਤ੍ਯਜੈਨਾਂ ਵਦਂਤਿ ਯੇ ਦੂਤਮੁਖੈਸ੍ਸ੍ਵਸ਼ਤ੍ਰੂਨ੍ । ਨਰਾਧਿਪਾਸ੍ਤੇषੁ ਮਮਾਤਿਹਾਸਃ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮੂਢੇषੁ ਦਯਾऽਭ੍ਯੁਪੈਤਿ
ਇਹ ਧਰਤੀ ਮੇਰੀ ਹੈ—ਇਹਨੂੰ ਛੇਤੀ ਛੱਡੋ!—ਇਹ ਰਾਜੇ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ, ਮੇਰੀ ਲਗਨ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੂੜ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਦਇਆ ਫਿਰ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਧਰਣੀਗੀਤਾਸ਼੍ਸ਼੍ਲੋਕਾ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਯੈਸ਼੍ਸ਼੍ਰੁਤਾਃ । ਮਮਤ੍ਵਂ ਵਿਲਯਂ ਯਾਤਿ ਤਪਤ੍ਯਰ੍ਕੇ ਯਥਾ ਹਿਮਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਤ੍ਰੇਯਾ, ਇਹ ਹਨ ਧਰਤੀ ਦੀ ਗੀਤ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਲਗਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਾਪ ਵਿਚ ਹਿਮ ਪਿਘਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।