ਮृਤਬਨ੍ਧੋਰ੍ਦਸ਼ਾਹਾਨਿ ਕੁਲਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਨ ਭੁਜ੍ਯਤੇ । ਦਾਨਂ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੋ ਹੋਮਃ ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਸ਼੍ਚ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਕਿਸੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਦਸ ਦਿਨ ਤਕ ਪਰਿਵਾਰ ਖਾਣਾ ਨਹੀਂ ਖਾਂਦਾ। ਦਾਨ, ਲੈਣ-ਦੇਣ, ਯਜਨ ਤੇ ਪਾਠ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯੈਤਦ੍ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਰਾਜਨ੍ਯਸ੍ਯਾਪ੍ਯਸ਼ੌਚਕਮ੍ । ਅਰ੍ਧਮਾਸਂ ਤੁ ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਮਾਸਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਛੱਤਰੀ ਲਈ ਇਹ ਅਸ਼ੁਚਿ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਵੈਸ਼ ਲਈ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਪੂਰਾ ਮਹੀਨਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ।
ਅਯੁਜੋ ਭੋਜਯੇਤ੍ ਕਾਮਂ ਦ੍ਵਿਜਾਨਨ੍ਤੇ ਤਤੋ ਦਿਨੇ । ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦਰ੍ਭੇषੁ ਪਿਣ੍ਡਂ ਚ ਪ੍ਰੇਤਾਯੋਚ੍ਛਿष੍ਟਸਨ੍ਨਿਧੌ
ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਮਨ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਤੇ ਪਿੰਡ ਭੂਤ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਵੇ।
ਵਾਰ੍ਯਾਯੁਧਪ੍ਰਤੋਦਾਸ੍ਤੁ ਦਣ੍ਡਸ਼੍ਚ ਦ੍ਵਿਜਭੋਜਨਾਤ੍ । ਸ੍ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯੋऽਨਨ੍ਤਰਂ ਵਰ੍ਣੈਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਰਨ੍ਤੇ ਤਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਪਾਣੀ, ਹਥਿਆਰ, ਚਾਬੁਕ ਤੇ ਲਾਠੀ—ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ।
ਤਤਸ੍ਸ੍ਵਵਰ੍ਣਧਰ੍ਮਾ ਯੇ ਵਿਪ੍ਰਾਦੀਨਾਮੁਦਾਹृਤਾਃ । ਤਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪੁਮਾਞ੍ਜੀਵੇਨ੍ਨਿਜਧਰ੍ਮਾਰ੍ਜਨੈਸ੍ਤਥਾ
ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਵਰਨ ਦੇ ਫਰਜ਼, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਦਿ ਲਈ ਦੱਸੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਭਾਓ। ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਜਿੰਦਗੀ ਗੁਜ਼ਾਰੋ।
ਮृਤਾਹਨਿ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਆਹ੍ਵਾਨਾਦਿਕ੍ਰਿਯਾਦੈਵਨਿਯੋਗਰਹਿਤਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਸੱਦੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਰੀਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਕੇਵਲ ਭਾਗ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰੇਵ ਚੋਤ੍ਤਰਾਃ । ਦੌਹਿਤ੍ਰੈਰ੍ਵਾ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਾਰ੍ਯਾਸ੍ਤਤ੍ਤਨਯੈਸ੍ਤਥਾ
ਪਹਿਲੇ ਕਰਮ ਪੁੱਤਰ ਆਦਿ ਵਲੋਂ, ਤੇ ਆਖਰੀ ਕਰਮ ਵੀ, ਦੌਹਿਤਰ ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਲੋਂ, ਰਾਜਾ, ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਮृਤਾਹਨਿ ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਮਪ੍ਯੁਤ੍ਤਰਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਪ੍ਰਤਿਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਰਾਜਨ੍ਨੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਵਿਧਾਨਤਃ
ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਵੀ ਆਖਰੀ ਕਰਮ, ਰਾਜਾ, ਹਰ ਸਾਲ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਤਰਸਂਜ੍ਞਾਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਾਃ ਸ਼ृਣੁ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਯਥਾ ਯਥਾ ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਿਧਿਨਾ ਯੇਨ ਚਾਨਘ
ਇਸ ਲਈ, ਆਖਰੀ ਕਰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਸ ਵਲੋਂ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਸੁਣੋ।
ਔਰ੍ਵ ਉਵਾਚ (ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਫਲਸ਼੍ਰੁਤਿ-ਵਿਸ਼ੇषਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਫਲ-ਪਿਤृਗੀਤਾਵਰ੍ਣਨਮ੍) ਔਰ੍ਵ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਰੁਦ੍ਰਨਾਸਤ੍ਯਸੂਰ੍ਯਾਗ੍ਨਿਵਸੁਮਾਰੁਤਾਨ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਨ੍ਪਿਤृਗਣਾਨ੍ਵਯਾਂਸਿ ਮਨੁਜਾਨ੍ਪਸ਼ੂਨ੍
ਔਰਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ, ਸੂਰਜ, ਅੱਗ, ਵਸੁ, ਮਾਰੁਤ, ਵਿਸ਼ਵੇਦੇਵ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਵੰਸ਼, ਮਨੁੱਖ ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰੀਸृਪਾਨृषਿਗਣਾਨ੍ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਭੂਤਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ , ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨ੍ਵਿਤਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਪ੍ਰੀਣਯਤ੍ਯਖਿਲਂ ਜਗਤ੍
ਸ੍ਰਾਧ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ, ਸੱਪ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ, ਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਭੂਤ ਸਮਝੇ ਜਾਂਦੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਾਸਿ ਮਾਸ੍ਯਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼੍ਯਾਂ ਨਰੇਸ਼੍ਵਰ । ਤਥਾष੍ਟਕਾਸੁ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਕਾਮ੍ਯਾਨ੍ਕਾਲਾਞ੍ਛृਣੁष੍ਵ ਮੇ
ਰਾਜਾ, ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਤੇ ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਮਨ ਚਾਹੇ ਸ੍ਰਾਧ, ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਰ੍ਹਮਾਗਤਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਮਥ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜਮ੍ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਵ੍ਯਤੀਪਾਤੇऽਯਨੇ ਤਥਾ
ਜਦ ਸ੍ਰਾਧ ਲਈ ਚੰਗਾ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਗਤੀ ਸਮੇਂ, ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿषੁਵੇ ਚਾਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗ੍ਰਹਣੇ ਸ਼ਸ਼ਿਸੂਰ੍ਯਯੋਃ । ਸਮਸ੍ਤੇष੍ਵੇਵ ਭੂਪਾਲ ਰਾਸ਼ਿष੍ਵਰ੍ਕੇ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ
ਸੂਰਜ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ, ਜਾਂ ਚੰਦ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿਣ ਸਮੇਂ, ਜਾਂ ਜਦ ਸੂਰਜ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚ ਜਾਵੇ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਗ੍ਰਹਪੀਡਾਸੁ ਦੁष੍ਟਸ੍ਵਪ੍ਨਾਵਲੋਕਨੇ । ਇਚ੍ਛਾਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਨਵਸਸ੍ਯਾਗਮੇ ਤਥਾ
ਨਕਸ਼ਤਰ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਮਾੜਾ ਸੁਪਨਾ ਵੇਖਣ 'ਤੇ, ਮਨ ਚਾਹੇ ਸ੍ਰਾਧ, ਤੇ ਨਵੀਂ ਫਸਲ ਆਉਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਯਦਾ ਮੈਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਖਾਸ੍ਵਾਤਿਯੋਗਿਨੀ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੈਃ ਪਿਤृਗਣਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਂ ਤਥਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯष੍ਟਵਾਰ੍षਿਕੀਮ੍
ਜਦੋਂ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਮੈਤ੍ਰ, ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਜਾਂ ਸਵਾਤੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਕੀਤੇ ਸ੍ਰਾਧ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਅਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਯਦਾ ਪੁष੍ਯੇ ਰੌਦ੍ਰੇ ਚਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਪੁਨਰ੍ਵਸੌ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਤਦਾ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰੋऽਰ੍ਚਿਤਾਃ
ਜਦੋਂ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਪੁਸ਼ਯ, ਰੁਦ੍ਰ ਜਾਂ ਪੁਨਰਵਸੂ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸਨਮਾਨ ਦੇ ਕੇ ਕੀਤੇ ਸ੍ਰਾਧ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਵਾਸਵਾਜੈਕਪਾਦਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਪਿਤॄਣਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਤਾਮ੍ । ਵਾਰੁਣੇ ਵਾਪ੍ਯਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਵਾਸਵਜੈਕਪਾਦ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਜਿਹੜੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਵਾਰੁਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਨਾਲ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਨਵਸ੍ਵृਕ੍ਸ਼ੇष੍ਵਮਾਵਾਸ੍ਯਾ ਯਦੈਤੇष੍ਵਵਨੀਪਤੇ । ਤਦਾ ਹਿ ਤृਪ੍ਤਿਦਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਿਤॄਣਾਂ ਸ਼ृਣੁ ਚਾਪਰਮ੍
ਮਹਾਰਾਜ, ਜਦੋਂ ਅਮਾਵੱਸਿਆ ਨੌਂ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤਾ ਸ੍ਰਾਧ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੁਣੋ।
ਗੀਤਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੇਣ ਯਥੈਲਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ । ਪृਚ੍ਛਤੇ ਪਿਤृਭਕ੍ਤਾਯ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਯਾਵਨਤਾਯ ਚ
ਇਹ ਗੀਤ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਇਲਾ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੀਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰ ਉਵਾਚ ਵੈਸ਼ਾਖਮਾਸਸ੍ਯ ਚ ਯਾ ਤृਤੀਯਾ ਨਵਮ੍ਯਸੌ ਕਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ । ਨਭਸ੍ਯ ਮਾਸਸ੍ਯ ਚ ਕृष੍ਣਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੀ ਚ ਮਾਘੇ
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਸਾਖਾ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਾਰੀਖ, ਕਾਰਤਿਕ ਦੀ ਨੌਂਵੀਂ, ਨਭਸਿਆ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਤੇਰਵੀਂ ਤੇ ਪੰਦਰਵੀਂ, ਅਤੇ ਮਾਘ ਵਿੱਚ—
ਏਤਾ ਯੁਗਾਦ੍ਯਾਃ ਕਥਿਤਾਃ ਪੁਰਾਣੇष੍ਵਨਨ੍ਤਪੁਣ੍ਯਾਸ੍ਤਿਥਯਸ਼੍ਚਤਸ੍ਰਃ । ਉਪਪ੍ਲਵੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਸੋ ਰਵੇਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿष੍ਵष੍ਟਕਾਸ੍ਵਪ੍ਯਯਨਦ੍ਵਯੇ ਚ
ਇਹ ਚਾਰ ਤਰੀਕਾਂ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਜੋਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਅਨੰਤ ਪੂਣ ਦੇ ਦਿਨ ਹਨ; ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਗ੍ਰਹਣ, ਤਿੰਨ ਅਸ਼ਟਕਾਂ ਅਤੇ ਦੋ ਅਯਨ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਪਾਨੀਯਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਤਿਲੈਰ੍ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਯਤੋ ਮਨੁष੍ਯਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕृਤੇ ਤੇਨ ਸਮਾਸਹਸ੍ਰਂ ਰਹਸ੍ਯਮੇਤਤ੍ਪਿਤਰੋ ਵਦਨ੍ਤਿ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ 'ਤੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਤਿਲ ਮਿਲਾਇਆ ਪਾਣੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸ੍ਰਾਧ ਕਰਕੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ।
ਮਾਘੇऽਸਿਤੇ ਪਞ੍ਚਦਸ਼ੀ ਕਦਾਚਿਦੁਪੈਤਿ ਯੋਗਂ ਯਦਿ ਵਾਰੁਣੇਨ । ऋਕ੍ਸ਼ੇਣ ਕਾਲਸ੍ਸ ਪਰਃ ਪਿਤॄਣਾਂ ਨ ਹ੍ਯਲ੍ਪਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਨृਪ ਲਭ੍ਯਤੇऽਸੌ
ਜੇ ਮਾਘ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਪੰਦਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਵਾਰੁਣ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਪੂਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਮਹਾਰਾਜ।
ਕਾਲੇ ਧਨਿष੍ਠਾ ਯਦਿ ਨਾਮ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਭਵੇਤ੍ਤੁ ਭੂਪਾਲ ਤਦਾ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ । ਦਤ੍ਤਂ ਜਲਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਦਦਾਤਿ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਵਰ੍षਾਯੁਤਂ ਤਤ੍ਕੁਲਜੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਃ
ਜੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਧਨਿਸ਼ਠਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਭੂਪਤੀ, ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਚੇਦ੍ਭਾਦ੍ਰਪਦਾ ਨੁ ਪੂਰ੍ਵਾਃ ਕਾਲੇ ਯਥਾਵਤ੍ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਰਾਂ ਤृਪ੍ਤਿਮੁਪੇਤ੍ਯ ਤੇਨ ਯੁਗਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਪਿਤਰਸ੍ਸ੍ਵਪਨ੍ਤਿ
ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਜੇ ਭਾਦਰਪਦ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਰੀਤ ਰਵਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸ੍ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗਂਗਾਂ ਸ਼ਤਦ੍ਰੂਂ ਯਮੁਨਾਂ ਵਿਪਾਸ਼ਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਨੈਮਿਸ਼ਗੋਮਤੀਂ ਵਾ । ਤਤ੍ਰਾਵਗਾਹ੍ਯਾਰ੍ਚਨਮਾਦਰੇਣ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਣਾਂ ਦੁਰਿਤਾਨਿ ਹਨ੍ਤਿ
ਗੰਗਾ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ, ਯਮੁਨਾ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਸਰਸਵਤੀ ਜਾਂ ਨੈਮੀਸ਼ ਗੋਮਤੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਚੈਤਤ੍ਪਿਤਰਃ ਕਦਾਨੁ ਹਰ੍षਾਦਮੀ ਤृਪ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਯ ਭੂਯਃ । ਮਾਘਾਸਿਤਾਂਤੇ ਸ਼ੁਭਤੀਰ੍ਥਤੋਯੈਰ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਤਨਯਾਦਿਦਤ੍ਤੈਃ
ਪਿਤਰ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ: 'ਕਦੋਂ ਅਸੀਂ, ਮਾਘ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਦਾਨ ਲਵਾਂਗੇ?'
ਚਿਤ੍ਤਂ ਚ ਵਿਤ੍ਤਂ ਚ ਨृਣਾਂ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸ਼ਸ੍ਤਸ਼੍ਚ ਕਾਲਃ ਕਥਿਤੋ ਵਿਧਿਸ਼੍ਚ । ਪਾਤ੍ਰਂ ਯਥੋਕ੍ਤਂ ਪਰਮਾ ਚ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਨृਣਾਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਭਿਵਾਞ੍ਛਿਤਾਨਿ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਦੌਲਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਸਮਾਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਵੇ, ਪਾਤਰ ਸਹੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਕੋਰ੍ਘ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਾਤਵ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵੈਕਪਵਿਤ੍ਰਕਮ੍ ਪ੍ਰੇਤਾਯ ਪਿਂਡੋ ਦਾਤਵ੍ਯੋ ਭੁਕ੍ਤਵਤ੍ਸੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ ੨੪ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਤਿਰ੍ਯਜਮਾਨਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾਮ੍ ਅਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਮੁਕਸ੍ਯੇਤਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਰਤੌ ਤਥਾ ੨੫ ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਮਯੋ ਧਰ੍ਮ ਇਤ੍ਥਮਾਵਤ੍ਸਰਾਤ੍ਸ੍ਮृਤਃ ਸਪਿਂਡੀਕਰਣਂ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਕਾਲੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਤਚ੍ਛृਣੁ ੨੬ ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਵਿਧਾਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਤਦਪਿ ਪਾਰ੍ਥਿਵ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇਥ षष੍ਠੇ ਵਾ ਮਾਸੇ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੋ!ਹ੍ਨਿ ਤਤ੍ ੨੭ ਤਿਲਗਂਧੋਦਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਪਾਤ੍ਰਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ ੨੮ ਪਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਤਤ੍ਰੈਕਂ ਪੈਤ੍ਰਂ ਪਾਤ੍ਰਤ੍ਰਯਂ ਤਥਾ ਸੇਚਯੇਤ੍ਪਿਤृਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਪ੍ਰੇਤਪਾਤ੍ਰਂ ਤਤਸ੍ਤ੍ਰਿषੁ ੨੯ ਤਤਃ ਪਿਤृਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਪ੍ਰੇਤੇ ਮਹੀਪਤੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਧਰ੍ਮੈਰਸ਼ੇषੈਸ੍ਤੁ ਤਤ੍ਪੂਰ੍ਵਾਨਰ੍ਚਯੇਤ੍ਪਿਤॄਨ੍ ੩੦ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪੌਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਪੌਤ੍ਰੋ ਵਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾ ਭ੍ਰਾਤृਸਂਤਤਿਃ ਸਪਿਂਡ ਸਂਤਤਿਰ੍ਵਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਰ੍ਹੋ ਨृਪ ਜਾਯਤੇ ੩੧ ਤੇषਾਮਭਾਵੇ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਸਮਾਨੋਦਕਸਂਤਤਿਃ ਮਾਤृਪਕ੍ਸ਼ਮਪਿਂਡੇਨ ਸਂਬਂਧਾ ਯੇ ਜਲੇਨ ਵਾ ੩੨ ਕੁਲਦ੍ਵਯੇਪਿ ਚੋਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਨृਪ ਪਿਤृਮਾਤृਸਪਿਂਡੈਸ੍ਤੁ ਸਮਾਨਸਲਿਲੈਸ੍ਤਥਾ ੩੩ ਸਂਘਾਤਾਂਤਰ੍ਗਤੈਰ੍ਵਾਪਿ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੇਤਸ੍ਯ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਉਤ੍ਸਨ੍ਨਬਂਧੁਰਿਕ੍ਥਾਦ੍ਵਾ ਕਾਰਯੇਦਵਨੀਪਤਿਃ ੩੪ ਪੂਰ੍ਵਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾ ਮਧ੍ਯਮਾਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਚੈਵੋਤ੍ਤਰਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਤ੍ਰਿਃਪ੍ਰਕਾਰਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਭੇਦਂ ਸ਼ृਣੁष੍ਵ ਮੇ ੩੫ ਆਦਾਹਾਦ੍ਦ੍ਵਾਸ਼ਾਹਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦ੍ਯਂਤਾਸ੍ਤੁ ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਾ ਮਧ੍ਯਮਾ ਮਾਸਿ ਮਾਸ੍ਯੇਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਸਂਜ੍ਞਿਤਾਃ ੩੬ ਪ੍ਰੇਤੇ ਪਿਤृਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨੇ ਸਪਿਂਡਿਕਰਣਾਦਨੁ ਕ੍ਰਿਯਂਤੇ ਯਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰੋਚ੍ਯਂਤੇ ਤਾ ਨृਪੋਤ੍ਤਰਾਃ ੩੭ ਪਿਤृਮਾਤृਸਪਿਣ੍ਡੈਸ੍ਤੁ ਸਮਾਨਸਲਿਲੈਸ੍ਤਥਾ । ਸਙ੍ਘਾਤਾਨ੍ਤਰ੍ਗਤੈਰ੍ਵਾਪਿ ਰਾਜ੍ਞਾ ਤਦ੍ਧਨਹਾਰਿਣਾ
ਉਥੇ ਇਕ ਪਾਣੀ ਦੀ ਆਹੂਤੀ ਤੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਧਾਗਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੂਤ ਨੂੰ ਪਿੰਡ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਯਜਮਾਨ ਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—'ਕੀ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਹੈ?'—ਇਹ ਅੰਤ ਤੇ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਕਰਮ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਸੁਣੋ, ਰਾਜਾ। ਇਹ ਵੀ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਸਾਲ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਜਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ ਤਿਲ, ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਲੇ ਚਾਰ ਬਰਤਨ ਲੋੜੀਂਦੇ ਹਨ। ਇਕ ਭੂਤ ਲਈ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ। ਭੂਤ ਦਾ ਬਰਤਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਭੂਤ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਵ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪੁੱਤਰ, ਪੌਤ, ਪਰਪੌਤ, ਭਰਾ ਜਾਂ ਭਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਾਂ ਸਪੀੰਡਾ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ। ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਸਮਾਨ ਪਾਣੀ-ਆਹੂਤੀ ਵਾਲਾ, ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪਾਸੇ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਕੁਲਾਂ ਦੇ ਮਿਟ ਜਾਣ ਤੇ, ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਪੀੰਡਾ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਪਾਣੀ-ਆਹੂਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ। ਜਾਂ ਜੇ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ, ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਰਮ ਕਰਵਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਜਾਂ ਜਾਇਦਾਦ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹਨ: ਪਹਿਲੇ, ਵਿਚਲੇ ਤੇ ਆਖਰੀ। ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿਚ ਫਰਕ ਸੁਣੋ। ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਤਕ ਦੇ ਕਰਮ ਪਹਿਲੇ ਹਨ; ਮਹੀਨੇ ਤੇ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਕਰਮ ਵਿਚਲੇ ਹਨ। ਸਪੀੰਡੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਭੂਤ ਪਿਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਆਖਰੀ ਹਨ। ਪਿਤਾ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਸਪੀੰਡਾ ਜਾਂ ਸਮਾਨ ਪਾਣੀ-ਆਹੂਤੀ ਵਾਲਿਆਂ, ਜਾਂ ਸਮੂਹ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ, ਜਾਇਦਾਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਕਰਮ ਕਰੇ।