ਦੇਵਾਪਿਰ੍ਬਾਲ ਏਵਾਰਣ੍ਯਂ ਵਿਵੇਸ਼ ॥ ੪,੨੦.
ਦੇਵਾਪੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਸ੍ਤੁ ਮਹੀਪਾਲੋऽਭੂਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਯਂ ਚ ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੋਕਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਗੀਯਤੇ ॥ ੪,੨੦.
ਉਸ ਬਾਰੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਂਯਂ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਵੀਰ੍ਣਂ ਯੌਵਨਮੇਤਿ ਸਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯੇਨਾਗ੍ਰ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਦਾ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਈ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਰ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਦੇਵੋ ਨ ਵਵਰ੍ष ॥ ੪,੨੦.
ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰੱਬ ਨੇ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾਇਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਸ਼ੇषਰਾष੍ਟ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸੌ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਪृਚ੍ਛਤ੍ਕਸ੍ਮਾਦਸ੍ਮਾਕਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਦੇਵੋ ਨ ਵਰ੍षਤਿ ਕੋ ਮਮਾਪਰਾਧ ਇਤਿ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ, ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਸਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਮੀਂਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾ ਰਿਹਾ? ਮੇਰੀ ਕੀ ਗਲਤੀ ਹੈ?'
ਤਤਸ਼੍ਚ ਤਮੂਚੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਗ੍ਰਜਸ੍ਯ ਤੇ ਹੀਯਮਵਨਿਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਂਭੁਜ੍ਯਤੇ ਅਤਃ ਪਰਿਵੇਤ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃਸ ਰਾਜਾ ਪੁਨਸ੍ਤਾਨਪृਚ੍ਛਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
'ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੂੰ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਿਂ ਮਯਾਤ੍ਰ ਵਿਧੇਯਮਿਤਿ ॥ ੪,੨੦.
'ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਤਤਸ੍ਤੇ ਪੁਨਰਪ੍ਯੂਚੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਾਵਦ੍ਦੇਵਾਪਿਰ੍ਨ ਪਤਨਾਦਿਭਿਰ੍ ਦੋषੈਰਭਿਭੂਯਤੇ ਤਾਵਦੇਤਤ੍ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਹਂ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਜਦ ਤਕ ਦੇਵਾਪੀ ਨੂੰ ਗਲਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪਤਨ ਆਦਿ ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਰਾਜ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਹੱਕ ਹੈ।
ਤਦਲਮੇਤੇਨ ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਦੀਯਤਾਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਵਰੇਣਾਸ਼੍ਮਰਾਵਿਣਾ ਤਤ੍ਰਾਰਣ੍ਯੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨੋ ਵੇਦਵਾਦਵਿਰੋਧਵਕ੍ਤਾਰਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ॥ ੪,੨੦.
ਜਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, 'ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਰਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ,' ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਮਰਾਵਿਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੇ ਹੋਏ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਤੈਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਤਿऋਜੁਮਤੇਰ੍ਮਹੀਪਤਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵੇਦਵਾਦਵਿਰੋਧਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣ੍ਯਕ੍ਰਿਯਤ ॥ ੪,੨੦.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿੱਧਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਾ ਚ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਵਚਨੋਤ੍ਪਨ੍ਨਪਰਿਦੇਵਨਸ਼ੋਕਸ੍ਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਗ੍ਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾਗ੍ਰਜਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਨਾਯਾਰਣ੍ਯਂ ਜਗਾਮ ॥ ੪,੨੦.
ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਮੁਪਗਤਾਸ਼੍ਚ ਤਮਵਨਤਮਵਨੀਪਤਿਪੁਤ੍ਰਂ ਦੇਵਾਪਿਮੁਪਤਸ੍ਥੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਜਦ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਾਪੀ, ਜੋ ਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੇਦਵਾਦਾਨੁਬਨ੍ਧੀਨਿ ਵਚਾਂਸਿ ਰਾਜ੍ਯਮਗ੍ਰਜੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਵਨ੍ਤਿ ਤਮੂਚੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਦਕ ਮਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਅਸਾਵਪਿ ਦੇਵਾਪਿਰ੍ਵੇਦਵਾਦਵਿਰੋਧਯੁਕ੍ਤਿਦੂषਿਤਮਨੇਕਪ੍ਰਕਾਰਂ ਤਾਨਾਹ ॥ ੪,੨੦.
ਪਰ ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਰਕਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਮੂਚੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਆਗਚ੍ਛ ਹੇ ਰਾਜਨ੍ਨਲਮਤ੍ਰਾਤਿਨਿਰ੍ਬਧੇਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ ਏਵਾਸਾਵਨਾ ਵृष੍ਟਿਦੋषਃ ਪਤਿਤੋਯਮਨਾਦਿਕਾਲਮਭਿਹਿਤਵੇਦਵਚਨਦੂषਣੋਚ੍ਚਰਣਾਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਆਓ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ; ਸੁਕਾ ਪੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੁਣ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੀ।
ਪਤਿਤੇ ਚਾਗ੍ਰਜੇ ਨੈਵ ਤੇ ਪਰਿਵੇਤृਤ੍ਵਂ ਭਵਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਃਸ੍ਵਪੁਰਮਾਗਮ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਜਦ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਪਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ।
ਵੇਦਵਾਦਵਿਰੋਧਵਚਨੋਚ੍ਚਾਰਣਦੂषਿਤੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਵਾਪੌ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਪਿ ਜ੍ਯੇष੍ਠਭ੍ਰਾਤਰ੍ਯਖਿਲਸਸ੍ਯਨਿष੍ਪਤ੍ਤਯੇ ਵਵਰ੍ष ਭਗਵਾਨ੍ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ॥ ੪,੨੦.
ਦੇਵਾਪੀ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਿਆਂ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਤਕ ਰਹਿਆ, ਭਗਵਾਨ ਪਰਜਨਯ ਨੇ ਸਭ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਲਈ ਮੀਂਹ ਪਾਇਆ।
ਬਾਹ੍ਲੀਕਾਤ੍ਸੋਮਦਤ੍ਤਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭੂਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਬਾਹਲੀਕ ਤੋਂ ਸੋਮਦੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਸੋਮਦਤ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਭੂਰਿਭੂਰਿਸ਼੍ਰਵਸ਼ਲ੍ਯਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਸੋਮਦੱਤ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਭੂਰੀ, ਭੂਰੀਸ਼ਰਵਸ ਤੇ ਸ਼ਲਯ।
ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਰਪ੍ਯਮਰਨਦ੍ਯਾਂ ਜਾਹ੍ਨਵ੍ਯਾਮੁਦਾਰਕੀਰ੍ਤਿਰਸ਼ੇषਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਰ੍ਥਵਿਦ੍ਭੀष੍ਮਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭੂਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ, ਅਮਰ ਨਦੀ ਜਾਹਨਵੀ 'ਚ, ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉੱਚੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲਾ ਭੀਸ਼ਮ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਸਤ੍ਯਵਤ੍ਯਾਂ ਚ ਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਦਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯੌ ਦ੍ਵੌ ਪੁਤ੍ਰਾਵੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਤੇ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ।
ਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਦਸ੍ਤੁ ਬਾਲ ਏਵ ਚਿਤ੍ਰਾਙ੍ਗਦੇਨੈਵ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵੋਣਾਹਵੇ ਨਿਹਤਃ ॥ ੪,੨੦.
ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ, ਜਦ ਬਚਾ ਸੀ, ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦ ਨਾਮ ਦੇ ਗੰਧਰਵ ਨੇ ਯੁੱਧ 'ਚ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯੋऽਪਿ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜਤਨਯੇ ਅਂਬਾਂਵਾਲਿਕੇ ਉਪਯੇਮੇ ॥ ੪,੨੦.
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਅੰਬਾ ਤੇ ਵਾਲਿਕਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
ਤਦੁਪਭੋਗਾਤਿਖੇਦਾਚ੍ਚ ਯਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਗृਹੀਤਃ ਸ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮਗਮਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਵਧੇਰੇ ਭੋਗ ਤੇ ਦੁਖ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਯਕਸ਼ਮਾ ਰੋਗ ਨਾਲ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਮਰ ਗਿਆ।
ਸਤ੍ਯਵਤੀਨਿਯੋਗਾਚ੍ਚ ਮਤ੍ਪੁਤ੍ਰਃ ਕृष੍ਣਦ੍ਵੈਪਾਯਨੋ ਮਾਤੁਰ੍ਵਚਨਮਨਤਿਕ੍ਰਮਣੀਯਮਿਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਪਾਣ੍ਡੁਤਤ੍ਪ੍ਰਹਿਤਭੁਜਿष੍ਯਾਯਾਂ ਵਿਦੁਰਂ ਚੋਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ ॥ ੪,੨੦.
ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਨਾਂ ਟਾਲਣ ਯੋਗ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੇ ਪਾਂਡੂ ਵਲੋਂ ਭੇਜੀ ਗਈ ਦਾਸੀ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੁਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਧਤਰਾष੍ਟ੍ਰੋਪਿ ਗਾਨ੍ਧਾਰ੍ਯਾਂ ਦੁਰ੍ਯੋਧਨਦੁਃ ਸ਼ਾਸਨਪ੍ਰਧਾਨਂ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਮੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ ॥ ੪,੨੦.
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੇ ਵੀ ਗਾਂਧਾਰੀ ਤੋਂ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਤੇ ਦੁਸ਼ਾਸਨ ਸਭ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸਨ।