ਇਤ੍ਯੇਤੇ ਮਯਾ ਮਾਗਧਾ ਭੂਪਾਲਾਃ ਕਥਿਤਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਮਾਗਧ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ਼੍ਚ ਜਨਮੇਜਯਸ਼੍ਰੁਤਸੇਨੋਗ੍ਰਸੇਨਭੀਮਸੇਨਾਸ਼੍ਚਾਤ੍ਵਾਰਃ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ॥ ੪,੨੦.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਜਨਮੇਜਯ, ਸ਼੍ਰੁਤਸੇਨ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਭੀਮਸੇਨ।
ਜਹ੍ਨੋਸ੍ਤੁ ਸੁਰਥੋਨਾਮਾਤ੍ਮਜੋ ਬਭੂਵ ॥ ੪,੨੦.
ਜਹਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਰਥਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਵਿਦੂਰਥਃ ॥ ੪,੨੦.
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੂਰਥਾ ਸੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਰ੍ਵਭੋਮਃਸਾਰ੍ਵਭੌਮਾਜ੍ਜਯਤ੍ਸੇਨਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਾਰਾਧਿਤਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚਾਯੁਤਾਯੁਰਯੁਤਾਯੋਰਕ੍ਰੋਧਨਃ ॥ ੪,੨੦.
ਉਸ ਤੋਂ ਸਾਰਵਭੋਮ, ਸਾਰਵਭੋਮ ਤੋਂ ਜਯਸੇਨ, ਜਯਸੇਨ ਤੋਂ ਆਰਾਧਿਤ, ਆਰਾਧਿਤ ਤੋਂ ਆਯੁਤਾਯੁ, ਆਯੁਤਾਯੁ ਤੋਂ ਅਕ੍ਰੋਧਨ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਾਤਿਥਿਃ ॥ ੪,੨੦.
ਉਸ ਤੋਂ ਦੇਵਾਤਿਥਿ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ऋਕ੍ਸ਼ੋऽਨ੍ਯੋਭਵਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਰਿਕਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ऋਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭੀਮਸੇਨਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਦਿਲੀਪਃ ॥ ੪,੨੦.
ਰਿਕਸ਼ਾ ਤੋਂ ਭੀਮਸੇਨ, ਤੇ ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।
ਦਿਲੀਪਾਤ੍ਪ੍ਰਤੀਪਃ ॥ ੪,੨੦.
ਦਿਲੀਪ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤੀਪ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਵਾਪਿਸ਼ਨ੍ਤਨੁਬਾਹ੍ਲੀਕਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਦੇਵਾਪੀ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਅਤੇ ਬਾਹਲੀਕ।
ਦੇਵਾਪਿਰ੍ਬਾਲ ਏਵਾਰਣ੍ਯਂ ਵਿਵੇਸ਼ ॥ ੪,੨੦.
ਦੇਵਾਪੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਸ੍ਤੁ ਮਹੀਪਾਲੋऽਭੂਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ।
ਅਯਂ ਚ ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੋਕਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਗੀਯਤੇ ॥ ੪,੨੦.
ਉਸ ਬਾਰੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਂਯਂ ਕਰਾਭ੍ਯਾਂ ਸ੍ਪृਸ਼ਤਿ ਵੀਰ੍ਣਂ ਯੌਵਨਮੇਤਿ ਸਃ । ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਚਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯੇਨਾਗ੍ਰ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਤੇਨ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਛੂਹਦਾ, ਉਹ ਨੌਜਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਤੇ ਆਪਣੀ ਵਧੀਆ ਕਰਤੂਤ ਨਾਲ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਈ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਨ੍ਤਨੋਰ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਰ੍षਾਣਿ ਦੇਵੋ ਨ ਵਵਰ੍ष ॥ ੪,੨੦.
ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰੱਬ ਨੇ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾਇਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਸ਼ੇषਰਾष੍ਟ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਮਵੇਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸੌ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਪृਚ੍ਛਤ੍ਕਸ੍ਮਾਦਸ੍ਮਾਕਂ ਰਾष੍ਟ੍ਰੇ ਦੇਵੋ ਨ ਵਰ੍षਤਿ ਕੋ ਮਮਾਪਰਾਧ ਇਤਿ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ, ਪੂਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਨਾਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਸਾਡੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰੱਬ ਮੀਂਹ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾ ਰਿਹਾ? ਮੇਰੀ ਕੀ ਗਲਤੀ ਹੈ?'
ਤਤਸ਼੍ਚ ਤਮੂਚੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਅਗ੍ਰਜਸ੍ਯ ਤੇ ਹੀਯਮਵਨਿਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਂਭੁਜ੍ਯਤੇ ਅਤਃ ਪਰਿਵੇਤ੍ਤਾ ਤ੍ਵਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃਸ ਰਾਜਾ ਪੁਨਸ੍ਤਾਨਪृਚ੍ਛਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
'ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੂੰ ਭੋਗ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਿਂ ਮਯਾਤ੍ਰ ਵਿਧੇਯਮਿਤਿ ॥ ੪,੨੦.
'ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਤਤਸ੍ਤੇ ਪੁਨਰਪ੍ਯੂਚੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੁੜ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਾਵਦ੍ਦੇਵਾਪਿਰ੍ਨ ਪਤਨਾਦਿਭਿਰ੍ ਦੋषੈਰਭਿਭੂਯਤੇ ਤਾਵਦੇਤਤ੍ਤਸ੍ਯਾਰ੍ਹਂ ਰਾਜ੍ਯਮ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਜਦ ਤਕ ਦੇਵਾਪੀ ਨੂੰ ਗਲਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪਤਨ ਆਦਿ ਦੁਸ਼ਟੀਆਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਰਾਜ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਹੱਕ ਹੈ।
ਤਦਲਮੇਤੇਨ ਤੁ ਤਸ੍ਮੈ ਦੀਯਤਾਮਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਤਸ੍ਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਪ੍ਰਵਰੇਣਾਸ਼੍ਮਰਾਵਿਣਾ ਤਤ੍ਰਾਰਣ੍ਯੇ ਤਪਸ੍ਵਿਨੋ ਵੇਦਵਾਦਵਿਰੋਧਵਕ੍ਤਾਰਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਾਃ ॥ ੪,੨੦.
ਜਦ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, 'ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ, ਇਹ ਰਾਜ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ,' ਤਾਂ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਅਸ਼ਮਰਾਵਿਨ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਬੋਲੇ ਹੋਏ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ।
ਤੈਰਸ੍ਯਾਪ੍ਯਤਿऋਜੁਮਤੇਰ੍ਮਹੀਪਤਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵੇਦਵਾਦਵਿਰੋਧਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣ੍ਯਕ੍ਰਿਯਤ ॥ ੪,੨੦.
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਿੱਧਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਰਾਜਾ ਚ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਵਚਨੋਤ੍ਪਨ੍ਨਪਰਿਦੇਵਨਸ਼ੋਕਸ੍ਤਾਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਗ੍ਰਤਃ ਕृਤ੍ਵਾਗ੍ਰਜਸ੍ਯ ਪ੍ਰਦਾਨਾਯਾਰਣ੍ਯਂ ਜਗਾਮ ॥ ੪,੨੦.
ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਰਾਜ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲ ਪਿਆ।
ਤਦਾਸ਼੍ਰਮਮੁਪਗਤਾਸ਼੍ਚ ਤਮਵਨਤਮਵਨੀਪਤਿਪੁਤ੍ਰਂ ਦੇਵਾਪਿਮੁਪਤਸ੍ਥੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਜਦ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ 'ਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਾ ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਾਪੀ, ਜੋ ਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੇ ਕੋਲ ਆਏ।
ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੇਦਵਾਦਾਨੁਬਨ੍ਧੀਨਿ ਵਚਾਂਸਿ ਰਾਜ੍ਯਮਗ੍ਰਜੇਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤ੍ਯਰ੍ਥਵਨ੍ਤਿ ਤਮੂਚੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੈਦਕ ਮਤ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, 'ਰਾਜ ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਵਲੋਂ ਹੀ ਚਲਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।'
ਅਸਾਵਪਿ ਦੇਵਾਪਿਰ੍ਵੇਦਵਾਦਵਿਰੋਧਯੁਕ੍ਤਿਦੂषਿਤਮਨੇਕਪ੍ਰਕਾਰਂ ਤਾਨਾਹ ॥ ੪,੨੦.
ਪਰ ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਤਰਕਾਂ ਨਾਲ, ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਮੂਚੁਃ ॥ ੪,੨੦.
ਫਿਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।
ਆਗਚ੍ਛ ਹੇ ਰਾਜਨ੍ਨਲਮਤ੍ਰਾਤਿਨਿਰ੍ਬਧੇਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ ਏਵਾਸਾਵਨਾ ਵृष੍ਟਿਦੋषਃ ਪਤਿਤੋਯਮਨਾਦਿਕਾਲਮਭਿਹਿਤਵੇਦਵਚਨਦੂषਣੋਚ੍ਚਰਣਾਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਆਓ ਰਾਜਾ, ਹੁਣ ਹੋ ਗਿਆ, ਹੋਰ ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰੋ; ਸੁਕਾ ਪੈਣ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੁਣ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਦਕ ਮਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਬੋਲਿਆਂ ਕਰਕੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੀ।
ਪਤਿਤੇ ਚਾਗ੍ਰਜੇ ਨੈਵ ਤੇ ਪਰਿਵੇਤृਤ੍ਵਂ ਭਵਤੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਨ੍ਤਨੁਃਸ੍ਵਪੁਰਮਾਗਮ੍ਯ ਰਾਜ੍ਯਮਕਰੋਤ੍ ॥ ੪,੨੦.
ਜਦ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਪਤਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦੇ, ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ।