ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯਾਤ੍ਮੇਰ੍ष੍ਯਾਕੋਪਕਲੁषਿਤਵਚਨਮੁषਿਤਵਿਵੇਕੋ ਭਯਾਦ੍ਦੁਰੁਕ੍ਤਾਪਰਿਹਾਰਾਰ੍ਥਮਿਦਮਵਨੀਪਤਿਰਾਹ ॥ ੪,੧੨.
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਈਰਖਾ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬੋਲ, ਡਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਮਝ ਗੁਆ ਕੇ ਇਹ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ:
ਯਸ੍ਤੇ ਜਨਿष੍ਯਤ੍ਯਾਤ੍ਮਜਸ੍ਤਸ੍ਯੇਯਮਨਾਗਤਸ੍ਯੈਵ ਭਾਰ੍ਯਾ ਨਿਰੂਪਿਤੇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯੋਦ੍ਭੂਤਮृਦੁਹਾਸਾ ਤਥੇਤ੍ਯਾਹ ॥ ੪,੧੨.
ਇਹ ਉਸ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਵਧੂ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਅਜੇ ਜੰਮਿਆ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੈਵਿਆ ਨੇ ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਵੇ।"
ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼ ਚ ਰਾਜ੍ਞਾ ਸਹਾਧਿष੍ਠਾਨਮ੍ ॥ ੪,੧੨.
ਤੇ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਲ ਵਿਚ ਦਾਖਲ ਹੋ ਗਈ।
ਅਨਨ੍ਤਰਂ ਚਾਤਿਸ਼ੁਦ੍ਧਲਗ੍ਨਹੋਰਾਂਸ਼ਕਾਵਯਵੋਕ੍ਤਕृਤਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਲਾਭਗੁਣਾਦ੍ਵਯਸਃ ਪਰਿਣਾਮਮੁਪਗਤਾਪਿ ਸ਼ੈਵ੍ਯਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪੈਰੇਵਾਹੋਭਿਰ੍ਗਰ੍ਭਮਵਾਪ ॥ ੪,੧੨.
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਵਿੱਤਰ ਸਮੇਂ, ਲਗਨ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਗ ਨਾਲ, ਸ਼ੈਵਿਆ ਨੇ ਕੁਝ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਗਰਭ ਧਾਰ ਲਿਆ।
ਕਾਲੇਨ ਚ ਕੁਮਾਰਮਜੀਜਨਤ੍ ॥ ੪,੧੨.
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜੰਮ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਵਿਦਰ੍ਭ ਇਤਿ ਪਿਤਾ ਨਾਮ ਚਕ੍ਰੇ ॥ ੪,੧੨.
ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਦਰਭਾ ਰੱਖਿਆ।
ਸ ਚ ਤਾਂ ਸ੍ਨੁषਾਮੁਪਯੇਮੇ ॥ ੪,੧੨.
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਵਧੂ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਚਾਸੌਕ੍ਰਥਕੈਸ਼ਿਕਸਂਜ੍ਞੌ ਪੁਤ੍ਰਾਵਜਨਯਤ੍ ॥ ੪,੧੨.
ਉਸ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਕ੍ਰਥਾ ਅਤੇ ਕੈਸ਼ਿਕਾ ਸਨ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤृਤੀਯਂ ਰੋਮਪਾਦਸਂਜ੍ਞਂ ਪੁਤ੍ਰਮਜੀਜਨਦ੍ਯੋ ਨਾਰਦਾਦਵਾਪ੍ਤਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ ॥ ੪,੧੨.
ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਜਣਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੋਮਪਾਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।
ਰੋਮਪਾਦਾਦ੍ਬਭ੍ਰੁਃ ਬਭ੍ਰੋਰ੍ਧृਤਿਰ੍ਃ ਧृਤੇਃ ਕੈਸ਼ਿਕਃ ਕੈਸ਼ਿਕਸ੍ਯਾਪਿ ਚੇਦਿਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍ਯਸ੍ਯ ਸਂਤਤੌ ਚੈਦ੍ਯਾ ਭੂਪਾਲਾਃ ॥ ੪,੧੨.
ਰੋਮਪਾਦਾ ਤੋਂ ਬਭਰੂ, ਬਭਰੂ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਕੈਸ਼ਿਕਾ, ਕੈਸ਼ਿਕਾ ਤੋਂ ਚੇਦੀ ਜੰਮਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹੋਏ।
ਕ੍ਰਥਸ੍ਯ ਸ੍ਨषਾਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯਕੁਨ੍ਤਿਰਭਵਤ੍ ॥ ੪,੧੨.
ਕ੍ਰਥਾ ਦੇ ਵਧੂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਕੁੰਤੀ ਹੋਇਆ।
ਕੁਨ੍ਤੇਰ੍ਧृष੍ਟਿਃ ਧृष੍ਟੇਰ੍ਨਿਧृਤਿਃ ਨਿਧृਤੇਰ੍ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯੋਮਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਜੀਮੂਤਃ ਤਤਸ਼੍ਚ ਵਿਕृਤਿਃ ਤਤਸ਼੍ਚ ਭੀਭਰਥਃ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਵਰਥਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦਸ਼ਰਥਃ ਤਤਸ਼੍ਚ ਸ਼ਕੁਨਿਃ ਤਤ੍ਤਨਯਃ ਕਰਂਭਿਃ ਕਰਂਭੇਰ੍ਦੇਵਰਾਤੋऽਭਵਤ੍ ॥ ੪,੧੨.
ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਨਿਧ੍ਰਿਤੀ, ਨਿਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾ, ਫਿਰ ਵਯੋਮਾ; ਵਯੋਮਾ ਤੋਂ ਜੀਮੂਤਾ; ਫਿਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ; ਫਿਰ ਭੀਭਰਥਾ; ਭੀਭਰਥਾ ਤੋਂ ਨਵਰਥਾ; ਨਵਰਥਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥਾ; ਫਿਰ ਸ਼ਕੁਨੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰੰਭੀ; ਕਰੰਭੀ ਤੋਂ ਦੇਵਰਾਤਾ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਦੇਵਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਮਧੁਃ ਮਧੋਃ ਕੁਮਾਰਵਂਸ਼ਃ ਕੁਮਾਰਵਂਸ਼ਾਦਨੁਃ ਅਨੋਃ ਪੁਰੁਮਿਤ੍ਰਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਰਭਵਤ੍ ॥ ੪,੧੨.
ਉਸ ਤੋਂ ਦੇਵਕਸ਼ਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਦੇਵਕਸ਼ਤਰ ਤੋਂ ਮਧੁ, ਮਧੁ ਤੋਂ ਕੁਮਾਰ ਵੰਸ਼, ਕੁਮਾਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਅਨੁ, ਅਨੁ ਤੋਂ ਪੁਰੁਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸਤ੍ਵਤਃ ॥ ੪,੧੨.
ਫਿਰ ਉਸ ਤੋਂ ਆਂਸ਼ੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਂਸ਼ੁ ਤੋਂ ਸਤਵਤ।
ਸਤ੍ਵਤਾਦੇਤੇ ਸਾਤ੍ਵਤਾਃ ॥ ੪,੧੨.
ਸਤਵਤ ਤੋਂ ਇਹ ਸਤਵਤ ਵੰਸ਼ੀ ਹੋਏ।
ਇਤ੍ਯੇਤਾਂ ਜ੍ਯਾਮਘਸ੍ਯ ਸਂਤਤਿਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪੁਮਾਨ੍ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਸ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੪,੧੨.
ਮਿਤ੍ਰੇਯਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜਯਾਮਘਾ ਦੀ ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਭਜਨਭਜਮਾਨਦਿਵ੍ਯਾਂਧਕਦੇਵਾਵृਧਮਹਾਭੋਜਵृष੍ਣਿਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਸਤ੍ਵਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਜਿਨ, ਭਜਮਾਨ, ਦਿਵਿਆ, ਅੰਧਕ, ਦੇਵਵ੍ਰਿਧ, ਮਹਾਬੋਜ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ—ਇਹ ਸਤਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਸਤਵਤ ਵੰਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਜਮਾਨਸ੍ਯ ਨਿਮਿਕृਕਣਵृष੍ਣਯਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ ਦ੍ਵੈਮਾਤ੍ਰਾਃ ਸ਼ਤਜਿਤ੍ਸਹਸ੍ਰਜਿਦਯੁਤਜਿਤ੍ਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਤ੍ਰਯਃ
ਭਜਮਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਿਮੀ, ਕ੍ਰਿਕਣ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸਨ; ਤੇ ਦੋ ਮਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹੋਏ ਹੋਰ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ—ਸ਼ਤਜਿਤ, ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ ਅਤੇ ਅਯੁਤਜਿਤ।
ਦੇਵਾਵृਧਸ੍ਯਾਪਿ ਬਭ੍ਰੁਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਦੇਵਵ੍ਰਿਧ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਬਭਰੂ ਸੀ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚਾਯਂ ਸ਼੍ਲੋਕੋ ਗੀਯਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:
ਯਥੈਵ ਸ਼ृਣੁਮੋ ਦੂਰਾਤ੍ਸਂਪਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਤਥਾਂਤਿਕਾਤ੍ । ਬਭ੍ਰੁਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਦੇਵੈਰ੍ਦੇਵਾਵृਧਸ੍ਸਮਃ
ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਦੂਰੋਂ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ ਤੇ ਨੇੜੇ ਤੋਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਿਵੇਂ ਬਭਰੂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਤੇ ਦੇਵਵ੍ਰਿਧ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸੀ।
ਪੁਰੁषਾਃ षਟ੍ ਚ षष੍ਟਿਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਤਥਾऽष੍ਟ ਯੇ । ਤੇऽਮृਤਤ੍ਵਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬਭ੍ਰੋਰ੍ਦੇਵਾਵृਧਾਦਪਿ
ਬਭਰੂ ਤੇ ਦੇਵਵ੍ਰਿਧ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਛਿਆਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਅੱਠ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
ਮਹਾਭੋਜਸ੍ਤ੍ਵਤਿਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਵਯੇ ਭੋਜਾਃ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਵਰਪੁਰਨਿਵਾਸਿਨੋ ਮਾਰ੍ਤ੍ਤਿਕਾਵਰਾ ਬਭੂਵੁਃ
ਮਹਾਬੋਜ ਬਹੁਤ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਬੋਜਾ, ਜੋ ਮਾਰਤਿਕਾਵਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਨ, ਮਾਰਤਿਕਾਵਰਾ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵृष੍ਣੇ ਸੁਮਿਤ੍ਰੋ ਯੁਧਾਜਿਚ੍ਚ ਪੁਤ੍ਰਾਵਭੂਤਾਮ੍
ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਤੇ ਯੁਧਾਜਿਤ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਨਮਿਤ੍ਰਃ ਤਥਾਨਮਿਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਘ੍ਨਃ
ਫਿਰ ਅਨਮੀਤ੍ਰਾ ਆਇਆ; ਅਨਮੀਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਨਿਘਨਾ।
ਨਿਘ੍ਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੇਨ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤੌ
ਨਿਘਨਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ: ਪ੍ਰਸੇਨਾ ਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤੋ ਭਗਵਾਨਾਦਿਤ੍ਯਃ ਸਖਾऽਭਵਤ੍
ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦਾ ਦੋਸਤ ਭਗਵਾਨ ਸੂਰਜ ਬਣਿਆ।
ਏਕਦਾ ਤ੍ਵਂਭੋਨਿਧਿਤੀਰਸਂਸ਼੍ਰਯਃ ਸੂਰ੍ਯਂ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ੍ਤੁष੍ਟਾਵ ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕਤਯਾ ਚ ਭਾਸ੍ਵਾਨਭਿष੍ਟੂਯਮਾਨੋऽਗ੍ਰਤਸ੍ਤਸ੍ਥੌ
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸੂਰਜ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ।
ਤਤਸ੍ਤ੍ਵਸ੍ਪष੍ਟਮੂਰ੍ਤ੍ਤਿਧਰਂ ਚੈਨਮਾਲੋਕ੍ਯ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ੍ਸੂਰ੍ਯਮਾਹ
ਫਿਰ, ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਯਥੈਵ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਵਹ੍ਨਿਪਿਂਡੋਪਮਂ ਤ੍ਵਾਮਹਮਪਸ਼੍ਯਂ ਤਥੈਵਾਦ੍ਯਾਗ੍ਰਤੋ ਗਤਮਪ੍ਯਤ੍ਰ ਭਗਵਤਾ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨ ਪ੍ਰਸਾਦੀਕृਤਂ ਵਿਸ਼੍षੋਮੁਪਲਕ੍ਸ਼ਯਾਮੀਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤੇ ਭਗਵਤਾ ਸੂਰ੍ਯੇਣ ਨਿਜਕਂਠਾਦੁਨ੍ਮੁਚ੍ਯ ਸ੍ਯਮਂਤਕਂ ਨਾਮ ਮਹਾਮਣਿਵਰਮਵਤਾਰ੍ਯੈਕਾਨ੍ਤੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅੱਗ ਦੇ ਗੋਲੇ ਵਾਂਗ ਵੇਖਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਹੁਣ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ, ਤੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈਂ ਪਰ ਮੈਂ ਕੋਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਰਪਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ; ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗਲ ਤੋਂ ਸਯਮੰਤਕ ਨਾਮ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਮਣੀ ਕੱਢ ਕੇ ਇਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ।