ਕਿਯਦੂਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਯ ਬਲਵੀਰ੍ਯ੍ਯਸਮ੍ਪਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਸ੍ਵਂਚਰੁ ਮਾਤ੍ਰੇ ਦਤ੍ਤਵਤੀ ।। ੪-੭-
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ?' ਤਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਵਨਾਦਭ੍ਯਾਗਤ੍ਯ ਸਤ੍ਯਵਤੀਮृषਿਰਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਆਹ ਚੈਨਾਮ,--ਅਤਿਪਾਪੇ! ਕਿਮਿਦਮਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਭਵਤ੍ਯਾ ਕृਤਮ੍, ਅਤਿਰੌਦ੍ਰ ਤੇ ਵਪੁਰਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ, ਨੂਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਤृ ਸਤੂਕृਤਸ਼੍ਵਰੁਰੁਪਯੁਕ੍ਤਃ ਨ ਯੁਕ੍ਤਮੈਤਤ੍ ।। ੪-੭-
ਫਿਰ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਬਹੁਤ ਪਾਪੀਏ! ਇਹ ਕੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ? ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਵਰਤ ਲਿਆ। ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।'
ਮਯਾ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਚਰੌ ਸਕਲੈਵ ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯ--ਬਲਸਮ੍ਪਦਾ ਰੋਪਿਤਾ, ਤ੍ਵਦੀਯੇ ਚਰਾਵਪ੍ਯਖਿਲਸ਼ਾਨ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨ-ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾਦਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗੁਣਾਸਮ੍ਪਤ੍ । ਏਤਜ੍ਵ ਵਿਪਰੀਤਂ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤਵਾਤਿਰੌਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰਣ-ਮਾਰਣਨਿष੍ਠਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਚਾਰਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ, ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵੋਪਸ਼ਮਰੁਚਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਚਾਰਃ ।। ੪-੭-
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯੈਵ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਜਗ੍ਰਾਹ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਚ ਏਨਮਾਹ,--ਭਗਵਨ੍ ! ਮਯੈਤਦਜ੍ਞਾਨਾਦਨੁष੍ਠਿਤਂ, ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਮੇ ਕੁਰੁ, ਮੈਵਂਵਿਧਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਤੁ, ਕਾਮਮੇਵਂਵਿਧਃ ਪੌਤ੍ਰੋ ਭਵਤੁ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਰਪ੍ਯਾਹ--ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਇਤਿ ।। ੪-੭-
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖੀ,—“ਭਗਵਾਨ! ਮੈਂ ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਮਿਹਰ ਕਰ, ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਪੌਤ੍ਰ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ,—“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।”
ਅਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਸਾ ਜਮਦਗ੍ਨਿਮਜੀਜਨਤ੍ । ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਜਨਯਾਮਾਸ । ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਚ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਮ ਨਦ੍ਯਭਵਤ੍ । ਜਮਦਗ੍ਨਿਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਰੇਣੋਸ੍ਤਨਯੋ ਰੇਣੁਕਾਮੁਪਯੇਮੇ । ਤਸ੍ਮਾਞ੍ਚਾਸ਼ੇषਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਸ਼ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮਸਜ੍ਞ ਭਗਵਤਃ ਸਕਲਲੋਕਗੁਰੋਰ੍ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਜਮਦਗ੍ਨਿਰਜੀਜਨਤ੍ ।। ੪-੭-
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਤਿਆਵਤੀ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਬਣੀ। ਜਮਦਗਨੀ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰੇਣੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਰੇਣੁਕਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ੁਰਾਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਪੁਰੂਰਵਸੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਯੁਰ੍ਨਾਮਾ ਸ ਰਾਹੋਰ੍ਦੁਹਿਤਰਮੁਪਯੇਮੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰੂਰਵਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਆਯੁ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਹੂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਚ ਪਂਚ ਪੁਤ੍ਰਾਨੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ
ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ।
ਨਹੁषਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵृਦ੍ਧਰਂਭਰਜਿਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਤਥੈਵਾਨੇਨਾਃ ਪਂਚਮਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭੂਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਹੁਸ਼, ਕਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਿਧ, ਰੰਭ, ਰਾਜੀ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਨਾ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵृਦ੍ਧਾਤ੍ਸੁਹੋਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਕਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਿਧ ਤੋਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪਕਾਸ਼ਗृਤ੍ਸਮਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਃ
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਕਾਸ਼ਯਪ, ਕਾਸ਼ਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ।
ਗृਤ੍ਸਮਦਸ੍ਯ ਸ਼ੌਨਕਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਪ੍ਰਵਰ੍ਤ੍ਤਯਿਤਾऽਭੂਤ੍
ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ ਤੋਂ ਸ਼ੌਨਕਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਚਲਾਈ।
ਕਾਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਕਾਸ਼੍ਯੋਃ ਕਾਸ਼ੀਰਾਜਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾष੍ਟ੍ਰਃ ਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਦੀਰ੍ਘਤਪਾਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਕਾਸ਼ਯ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ਯ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਟਰ, ਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਦੀਰਘਤਪਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਧਨ੍ਵਂਤਰਿਸ੍ਤੁ ਦੀਰ੍ਘਤਪਸਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਦੀਰਘਤਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਹੋਇਆ।
ਸ ਹਿ ਸਂਸਿਦ੍ਧਕਾਰ੍ਯਕਰਣਸ੍ਸਕਲਸਂਭੂਤਿष੍ਵਸ਼ੇषੋ ਜ੍ਞਾਨਵਿਦਾ ਭਗਵਤਾ ਨਾਰਾਯਣੇਨ ਚਾਤੀਤ ਸਂਭੂਤੌ ਤਸ੍ਮੈ ਵਰੋ ਦਤ੍ਤਃ
ਉਹ ਸਭ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਸੀ; ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸਮੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
ਕਾਸ਼ੀਰਾਜਗੋਤ੍ਰੇऽਵਤੀਰ੍ਯ ਤ੍ਵਮष੍ਟਧਾ ਸਮ੍ਯਗਾਯੁਰ੍ਵੇਦਂ ਕਰਿष੍ਯਸਿ ਯਜ੍ਞਭਾਗਭੁਗ੍ਭਵਿष੍ਯਸੀਤਿ
“ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਯੁਰਵੇਦ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇਗਾ ਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਭਾਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।”
ਤਸ੍ਯ ਚ ਧਨ੍ਵਂਤਰੇਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੇਤੁਮਾਨ੍ ਕੇਤੁਮਤੋ ਭੀਮਰਥਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦਿਵੋਦਾਸਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪ੍ਰਤਰ੍ਦਨਃ
ਧਨਵੰਤਰੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੇਤੁਮਾਨ ਸੀ; ਕੇਤੁਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮਰਥਾ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਵੋਦਾਸਾ; ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਰਦਨ ਸੀ।
ਸ ਚ ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰੇਣ੍ਯਵਂਸ਼ਵਿਨਾਸ਼ਨਾਦਸ਼ੇषਸ਼ਤ੍ਰਵੋਨੇਨ ਜਿਤਾ ਇਤਿ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਦਭਵਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਭਦਰਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਿਤ ਆਖਿਆ ਗਿਆ।
ਤੇਨ ਚ ਪ੍ਰੀਤਿਮਤਾਤ੍ਮਪੁਤ੍ਰੋ ਵਤ੍ਸਵਤ੍ਸੇਤ੍ਯਭਿਹਿਤੋ ਵਤ੍ਸੋऽਭਵਤ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਤਸ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਤਸ ਹੋਇਆ।
ਸਤ੍ਯਪਰਤਯਾ ऋਤਧ੍ਵਜਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ
ਸੱਚ ਦੇ ਪਰਤੀ ਵਫਾਦਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਤਧਵਜ ਨਾਮ ਪਾਇਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਕੁਵਲਯਨਾਮਾਨਮਸ਼੍ਵਂ ਲੇਭੇ ਤਤਃ ਕੁਵਲਯਾਸ਼੍ਵ ਇਤ੍ਯਸ੍ਯਾਂ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਥਿਤਃ
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਕੁਵਲਯਾ ਨਾਮ ਦਾ ਘੋੜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕੁਵਲਯਾਸ਼ਵ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।
ਤਸ੍ਯ ਚ ਵਤ੍ਸਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਲਰ੍ਕਨਾਮਾਭਵਤ੍ ਯਸ੍ਯਾਯਮਦ੍ਯਾਪਿ ਸ਼੍ਲੋਕੋ ਗੀਯਤੇ
ਉਸ ਵੱਛੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਲਰਕ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇਹ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ षष੍ਟਿਵਰ੍षਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਅਲਰ੍ਕਾਦਪਰੋ ਨਾਨ੍ਯੋ ਬੁਭੁਜੇ ਮੇਦਿਨੀਂ ਯੁਵਾ
ਛੇ ਹਜ਼ਾਰ ਤੇ ਛੇ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਅਲਰਕ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਜਵਾਨ ਨੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਲਰ੍ਕਸ੍ਯ ਸਨ੍ਨਤਿਨਾਮਾऽਭਵਦਾਤ੍ਮਜਃ
ਅਲਰਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਨਨਤੀ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਸਨ੍ਨਤੇਃ ਸੁਨੀਥਃ ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸੁਕੇਤੁਃ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਧਰ੍ਮਕੇਤੁਰ੍ਜਜ੍ਞੇ
ਸਨਨਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨੀਥਾ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਕੇਤੁ; ਤੇ ਸੁਕੇਤੁ ਤੋਂ ਧਰਮਕੇਤੁ ਜਨਮਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਕੇਤੁਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਭੁਃ ਤਤ੍ਤਯਸ੍ਸੁਵਿਭੁਃ ਤਤਸ਼੍ਚ ਸੁਕੁਮਾਰਸ੍ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਦृष੍ਟਕੇਤੁਃ ਤਤਸ਼੍ਚ ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰਃ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਰ੍ਗਃ ਭਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਗਭੂਮਿਃ ਤਤਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰਿਤ੍ਯੇਤੇ ਕਾਸ਼੍ਯਪਭੂਭृਤਃ ਕਥਿਤਾਃ
ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਕੇਤੁ ਆਇਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਭੂ, ਵਿਭੂ ਤੋਂ ਸੁਵਿਭੂ, ਫਿਰ ਸੁਕੁਮਾਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ, ਫਿਰ ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਭਾਰਗ, ਭਾਰਗ ਤੋਂ ਭਾਰਗਭੂਮੀ; ਫਿਰ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਰਜੇਸ੍ਤੁ ਸਂਤਤਿਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਮ੍
ਹੁਣ ਰਾਜੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣੋ।
ਰਜੇਃ ਪਞ੍ਚਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਾਨ੍ਯਤੁਲਵੀਰ੍ਯ੍ਯਸਾਂਰਾਣਯਾਸਨ੍ । ਦੇਵਾਸੁਰਸਂਗ੍ਰਾਮਾਰਮ੍ਭੇ ਪਰਸ੍ਪਰ ਵਧੇਪ੍ਸਵੋ ਦੇਵਾਸ਼੍ਵਾਸੁਰਾਸ਼੍ਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਾਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਃ ।। ੪-੯-
ਰਾਜੀ ਦੇ ਪੰਜ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜੋ ਅਦੁੱਤੀ ਵਿਰਤਾ ਤੇ ਰਾਜਸਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਜੰਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਗਏ।
ਰਜਿਨਾਪਿ ਦੇਵਸੈਨ੍ਯਸਹਾਯੇਨ ਅਨੇਕੈਰ੍ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰੇਸ੍ਤਦਸ਼ੇषਮਸੂਰਬਲਂ ਨਿषੂਦਿਤਮ੍ । ਅਵਜਿਤਾਰਾਤਿਪਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਵ ਇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰਜਿਚਰਣਯੁਲਮਾਤ੍ਮਸ਼ਿਰਸਾ ਨਿਪੀਡਯਾਹ,--ਭਯ ਤ੍ਰਾਣਦਾਨਾਦਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤਾ ਭਵਾਨ੍, ਅਸ਼ੀषਲੋਕਾਨਾਮੁਤ੍ਤਮੋ ਭਵਾਨ੍, ਯਸ੍ਯਾਹਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋ ਕੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ।। ੪-੯-
ਰਾਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਮਹਾਨ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੈਰੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਰਾਜੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਹੋ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਹਾਂ।"
ਸ ਚਾਪਿ ਰਾਜਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯਾਹ,--ਏਵਮੇਵਾਸ੍ਤੁ, ਅਨਤਿਕ੍ਰਮਣੀਯਾ ਹਿ ਵੈਰਿਪਕ੍ਸ਼ਾਦਪ੍ਯਨੇਕਵਿਧਚਾਟੁਵਾਕ੍ਯਗਰ੍ਭਾ ਪ੍ਰਣਤਿਃ, ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸ੍ਵਪੁਰਮਾਜਗਾਮ ।। ੪-੯-
ਰਾਜਾ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਹਾ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ; ਵੈਰੀ ਪੱਖ ਤੋਂ ਆਈ ਆਦਰ-ਭਰੀ ਪ੍ਰਣਾਮ, ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਚਾਟੂ ਬੋਲੀਆਂ ਹੋਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਣਦੇਖਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਸ਼ੌਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦਾਤ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਣਾਂ—ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਿਆਨ, ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਆਦਿ—ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕੜਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਚਲਣ ਰੱਖੇਗਾ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚਲਣ ਰੱਖੇਗਾ।
ਭਗਵਨ੍ ! ਅਸ੍ਮਾਕਮਤ੍ਰ ਵਿਰੋਧੇ ਕਤਰਃ ਪਕ੍ਸ਼ੋ ਜੇਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ । ਅਥਾਹ ਭਗਵਾਨ੍--ਯੇषਾਮਰ੍ਥੇ ਰਜਿਰਾਤ੍ਤਾਯੁਧੋ ਯੋਤੂਸ੍ਯਾਤੀਤਿ । ਅਥ ਦੈਤ੍ਯੈਰੁਪੇਤ੍ਯ ਰਜਿ ਰਾਤ੍ਮ ਸਾਹਾਯ੍ਯਦਾਨਾਯਾਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ, --ਯੋਤੂਸ੍ਯੇऽਹਂ ਭਵਤਾ ਮਰ੍ਥੇ, ਯਦ੍ਯਹਮਮਰ ਜਯਾਦੂ ਭਵਤਾਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬਵਿष੍ਯਾਮਿ ਇਤਿ । ਆਕਰ੍ਣ੍ਯੈਤਤ੍ ਤੈਰਭਿਹਿਤੋ, ਨ ਵਯਮਨ੍ਯਥਾ ਵਦਿष੍ਯਾਮੋऽਨ੍ਯਥਾ ਕਰਿष੍ਯਾਮਃ । ਅਸ੍ਮਾਕਮਿਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦਸ੍ਤਦਰ੍ਥਮਯਮੁਦ੍ਯਮ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤੋष੍ਵਸੁਰੇषੁ ਦੇਵੈਰਪ੍ਯਸਾਵਵਨੀਪਤਿਰੇਵਮੇਵੋਕ੍ਤਃ । ਤੇਨਾਪਿ ਚ ਤਥੈਵੋਕ੍ਤੇ ਦੇਵੈਰਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸੀਤਿ ਸਮਨ੍ਵੀਪ੍ਸਿਤਮ ।। ੪-੯-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਭਗਵਾਨ! ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਪੱਖ ਜਿੱਤੂ ਹੋਵੇਗਾ?" ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਰਾਜੀ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੜੇਗਾ, ਉਹੀ ਜਿੱਤੂ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਰਾਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਹਾਇਤਾ ਮੰਗੀ। ਰਾਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਲੜਾਂਗਾ, ਪਰ ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਇੰਦਰ ਬਣਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਨਾ ਕਹਾਂਗੇ, ਨਾ ਕਰਾਂਗੇ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੰਦਰ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਲਈ ਹੀ ਅਸੀਂ ਯਤਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਰਾਜੀ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਉਹੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਦ ਰਾਜੀ ਨੇ ਉਹੀ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਬਣੇਂਗਾ," ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ।