ਮਯਾਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਸ੍ਥਾਲੀ ਨਿਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਾ ਸਾ ਚਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਸ਼੍ਸ਼ਮੀਗਰ੍ਭੋऽਭੂਤ੍
'ਇਥੇ ਮੈਂ ਅੱਗ ਦੀ ਥਾਲੀ ਰੱਖੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਪੀਪਲ ਸਮੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਤਦੇਨਮੇਵਾਹਮਗ੍ਨਿਰੂਪਮਾਦਾਯ ਸ੍ਵਪੁਰਮਭਿਗਮ੍ਯਾਰਣੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਦੁਤ੍ਪਨ੍ਨਾਗ੍ਨੇਰੁਪਾਸ੍ਤਿਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮੀਤਿ
'ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਅੱਗ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਅਰਣੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਏਵਮੇਵ ਸ੍ਵਪੁਰਮਭਿਗਮ੍ਯਾਰਣਿਂ ਚਕਾਰ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਰਣੀ ਬਣਾਈ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚਾਂਗੁਲੈਃ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਪਠਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਮਾਪ ਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਿਆ।
ਪਠਤਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰਸਂਖ੍ਯਾਨ੍ਯੇਵਾਂਗੁਲਾਨ੍ਯਰਣ੍ਯਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਹੀ ਜੰਗਲ ਬਣ ਗਈਆਂ।
ਤਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਂ ਨਿਰ੍ਮਥ੍ਯਾਗ੍ਨਿਤ੍ਰਯਮਾਮ੍ਨਾਯਾਨੁਸਾਰੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਜੁਹਾਵ
ਉਥੇ, ਰਗੜ ਕੇ ਅੱਗ ਜਗਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਅੱਗਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਹਵਨ ਕੀਤਾ।
ਉਰ੍ਵਸ਼ੀਸਾਲੋਕ੍ਯਂ ਫਲਮਭਿਸਂਧਿਤਵਾਨ੍
ਉਸ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੇ ਫਲ ਲਈ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ।
ਤੇਨੈਵ ਚਾਗ੍ਨਿਵਿਧਿਨਾ ਬਹੁਵਿਧਾਨ੍ ਯਜ੍ਞਾਨਿष੍ਟ੍ਵਾ ਗਾਂਧਰ੍ਵਲੋਕਾਨਵਾਪ੍ਯੋਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾ ਸਹਾਵਿਯੋਗਮਵਾਪ
ਉਸੇ ਅੱਗ ਦੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯਜਨ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਏਕੋऽਗ੍ਨਿਰਾਦਾਵਭਵਦੇਕੇਨ ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਮਨ੍ਵਂਤਰੇ ਤ੍ਰੇਧਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿਚ ਇੱਕ ਹੀ ਅੱਗ ਸੀ; ਪਰ ਇਸ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਸਥਾਪਤ ਹੋਈ।
ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਾਯੁਰ੍ਧੀਮਾਨਮਾਵਸੁ-ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁ-ਸ਼ਤਾਯੁਃ-ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁਃ (ਅਯੁਤਾਯੁਃ) ਸਂਜ੍ਞਾਃ षੜਭਵਨ੍ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ।। ੪-੭-
ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਧੀਮਾਨ, ਆਵਸੁ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਸ਼ਤਾਯੁ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੁਤਾਯੁ (ਜਾਂ ਅਯੁਤਾਯੁ) ਸਨ।
ਅਮਾਵਸੋਰ੍ਭੀਮੋ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍ । ਭੀਮਸ੍ਯ ਕਾਞ੍ਚਨਃ, ਕਾਞ੍ਚਨਾਤ੍ ਸੁਹੋਤ੍ਰਃ, ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਜਹ੍ਨਃ । ਯੋऽਸੌ ਯਜ੍ਞਵਾਟਮਖਿਲਂ ਗਙ੍ਗਾਮ੍ਭਸਾ ਪ੍ਲਾਵਿਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਕ੍ਰੋਧਸਂਰਕ੍ਤਨਯਨੋ ਭਗਨ੍ਤਂ ਯਜ੍ਞਪੁਰੁषਮਾਤ੍ਮਨਿ ਪਰਮੇਣ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸਮਾਰੋਪ੍ਯਾ ਖਿਲਾਮੇਵ ਗਙ੍ਗਾਮਪਿਵਤ੍ ।। ੪-੭-
ਆਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮਾ ਸੀ; ਭੀਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਾਂਚਨਾ, ਕਾਂਚਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਹੋਤਰਾ, ਅਤੇ ਸੁਹੋਤਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਹਨੂ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਜਹਨੂ ਨੇ ਸਾਰਾ ਯਜਨ ਸਥਾਨ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬਿਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉੱਚੀ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਯਜਨ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਕੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੀ ਗਿਆ।
ਅਥੈਨਂ ਦੇਵਰ੍षਯਃ ਪ੍ਰਸਾਦਯਾਮਾਸੁਃ, ਦੁਹਿਤृਤ੍ਵੇ ਦੁਹਿਤृਤ੍ਵੇ ਚਾਸ੍ਯ ਗਙ੍ਗਾਮਨਯਨ੍ । ਜਹ੍ਨੋਸ਼੍ਵ ਸੁਜਹ੍ਨੁ ਰ੍ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍ । ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਜਕਃ, ਤਤੋ ਬਲਾਕਾਸ਼੍ਵਃ, ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਕੁਸ਼ਃ, ਕੁਸ਼ਸ੍ਯ ਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵ-ਕੁਸ਼ਨਾਭਾਮੂਰ੍ਤ੍ਤਰਯਾਮਾਵਸਵਸ਼੍ਵਤ੍ਵਾਰਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਃ ।। ੪-੭-
ਫਿਰ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ। ਜਹਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਜਹਨੂ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਜਕਾ, ਫਿਰ ਬਲਾਕਾਸ਼ਵਾ, ਫਿਰ ਕੁਸ਼ਾ। ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵਾ, ਕੁਸ਼ਨਾਭਾ, ਅਮੂਰਤਰਯ, ਆਵਸੁ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵਤਾਰਾ ਸਨ।
ਤੇषਾਂ ਕੁਸ਼ਾਸ਼੍ਵਃ "ਸ਼ਕ੍ਰਤੁਲ੍ਯੋ ਮੇ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵੇ" ਦਿਤਿ ਤਪਸ਼੍ਵਚਾਰ । ਤਞ੍ਚੋਗ੍ਰਤ ਪਸਮਵਲੋਕ੍ਯ ਮਾ ਭਵਤ੍ਵਨ੍ਯੋऽ ਸ੍ਮਤ੍ਤੁਲ੍ਯਵੀਰ੍ਯ੍ਯ" ਇਤ੍ਯਾਤ੍ਮਨੈਵਾਸ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮ ਗਚ੍ਛਤ ।। ੪-੭-
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵਾ ਨੇ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਕਿ 'ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਦਰ ਵਰਗਾ ਹੋਵੇ' ਅਤੇ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੋਚਿਆ 'ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾ ਹੋਵੇ', ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਆ ਗਿਆ।
ਗਾਧਿਰ੍ਨਾਮ ਸ ਕੌਸ਼ਿਕੋऽਭਵਤ੍ । ਗਾਧਿਸ਼੍ਵ ਸਤ੍ਯਵਤੀਂ ਨਾਮ ਕਨ੍ਯਾਮਜਨਯਤ੍ । ਤਾਞ੍ਚ ਭਾਰ੍ਗਵ ऋਚੀਕੋ ਵਬ੍ਰ ।। ੪-੭-
ਉਹ ਗਾਧੀ ਨਾਂ ਦੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਬਣਿਆ। ਗਾਧੀ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨਾਂ ਦੀ ਧੀ ਜਣੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਭਾਰਗਵ ਰਿਸ਼ੀ ਰੀਚੀਕ ਨੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਚੁਣਿਆ।
ਗਾਧਿਰਪ੍ਯਤਿਰੋषਣਾਯ ਅਤਿਵृਦ੍ਧਾਯ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਦਾਤੁਮਨਿਚ੍ਛਨ੍ਨੇਕਤਃ ਸ਼੍ਯਾਮਕਰ੍ਣਾਨਾਮਿਨ੍ਦੁਵਰ੍ਚ੍ਚਸਾਮਨਿਲ ਰਂਹਸਾਮਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਸਹਸ੍ਤ੍ਰਂ ਕਨ੍ਯਾਸ਼ੁਲ੍ਕਮਯਾਚਤ ।। ੪-੭-
ਗਾਧੀ, ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਉਮਰ ਅਤੇ ਤਪਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਧੀ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਮੰਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨ ਕਾਲੇ ਹੋਣ, ਇੱਕ ਚਿੱਟਾ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜੋ ਹਵਾ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਚਮਕ ਵਰਗੇ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ।
ਤੇਨਾਪਿ ऋषਿਣਾ ਵਰੁਣਸਕਾਸ਼ਾਦੁਪਲਭ੍ਯ ਅਸ਼੍ਵਤੀਰ੍ਥੋ ਤੂਪਨ੍ਨਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਸ਼੍ਵਸਹਸ੍ਤ੍ਰ ਦਤ੍ਤਮ੍ ।। ੪-੭-
ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਕੋਲੋਂ ਐਸੇ ਹਜ਼ਾਰ ਘੋੜੇ ਲੈ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਆਹ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੇ।
ਤਤਸ੍ਤਾਮृਤਚੀਕਃ ਕਨ੍ਯਾਮੁਪਯੇਮੇ । ऋਚੀਕਸ਼੍ਵਤਸ੍ਯਾ ਸ਼੍ਵਰੁਮਪਤ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਚਕਾਰ ਤਥਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿਤਸ਼੍ਵ ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਰਪੁਤ੍ਰੋਤੂਪਤ੍ਤਯੇ ਚਰੁਮਪਰਂ ਸਾਧਯਾਮਾਸ ।। ੪-੭-
ਫਿਰ ਰੀਚੀਕ ਨੇ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ, ਰੀਚੀਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਲਈ ਯਜਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਕਸ਼ਤਰੀ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ।
ਏष ਚਰੁਰ੍ਭਵਤ੍ਯਾ ਅਯਮਪਰਸ੍ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਮ੍ਯਗੁਪਯੋਜ੍ਯ ਇਤ੍ਯੁਤ੍ਤਵਾ ਵਨਂ ਜਗਾਮ ।। ੪-੭-
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਇਹ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਲਈ। ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਰਤਣਾ,' ਤੇ ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਉਪਯੋਗਕਾਲੇ ਚ ਤਾਂ ਮਾਤਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀਮਾਹ,--ਸਰ੍ਵ੍ਵ ਏਵਾਤ੍ਮਪੁਤ੍ਰਮਤਿਗੁਣਂ ਸਮਭਿਲषਤਿ, ਨਾਤ੍ਮ-ਜਾਯਾਭ੍ਰਾਤृ ਗੁਣੋष੍ਵਤੀਵਾਦृਤੋ ਭਵਤੀਤ੍ਯਤੋऽਰ੍ਹਸਿ ਮਮ ਤ੍ਵਮਾਤ੍ਮੀਯਞ੍ਚਰੁ ਦਾਤੁਂ ਮਦੀਯਞ੍ਚਰੁਮਾਤ੍ਮਨੋਪਯੋਕ੍ਤੁਮ੍ ।। ੪-੭-
ਜਦੋਂ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਹਰ ਕੋਈ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਵੇ; ਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਭਰਾ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਆਂ ਇੰਨੀ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਇਸ ਲਈ, ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਰਤ।'
ਮਤੂਪੁਤ੍ਰੇਣਾ ਹਿ ਸਕਲਭੂਮਣਡਲਪਰਿਪਾਲਨਂ ਕਾਰ੍ਯ੍ਯਮ੍ ।। ੪-੭-
'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣੀ ਹੈ।'
ਕਿਯਦੂਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਸ੍ਯ ਬਲਵੀਰ੍ਯ੍ਯਸਮ੍ਪਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਸ੍ਵਂਚਰੁ ਮਾਤ੍ਰੇ ਦਤ੍ਤਵਤੀ ।। ੪-੭-
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿੰਨੀ ਵੱਡੀ ਹੈ?' ਤਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਅਥ ਵਨਾਦਭ੍ਯਾਗਤ੍ਯ ਸਤ੍ਯਵਤੀਮृषਿਰਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਆਹ ਚੈਨਾਮ,--ਅਤਿਪਾਪੇ! ਕਿਮਿਦਮਕਾਰ੍ਯ੍ਯਂ ਭਵਤ੍ਯਾ ਕृਤਮ੍, ਅਤਿਰੌਦ੍ਰ ਤੇ ਵਪੁਰਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ, ਨੂਨਂ ਤ੍ਵਯਾ ਤ੍ਵਨ੍ਮਾਤृ ਸਤੂਕृਤਸ਼੍ਵਰੁਰੁਪਯੁਕ੍ਤਃ ਨ ਯੁਕ੍ਤਮੈਤਤ੍ ।। ੪-੭-
ਫਿਰ, ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਬਹੁਤ ਪਾਪੀਏ! ਇਹ ਕੀ ਗਲਤ ਕੰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ? ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ; ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਵਰਤ ਲਿਆ। ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।'
ਮਯਾ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਚਰੌ ਸਕਲੈਵ ਸ਼ੌਰ੍ਯ੍ਯ--ਬਲਸਮ੍ਪਦਾ ਰੋਪਿਤਾ, ਤ੍ਵਦੀਯੇ ਚਰਾਵਪ੍ਯਖਿਲਸ਼ਾਨ੍ਤਿ ਜ੍ਞਾਨ-ਤਿਤਿਕ੍ਸ਼ਾਦਿਕਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਗੁਣਾਸਮ੍ਪਤ੍ । ਏਤਜ੍ਵ ਵਿਪਰੀਤਂ ਕੁਰ੍ਵ੍ਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤਵਾਤਿਰੌਦ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰਣ-ਮਾਰਣਨਿष੍ਠਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਚਾਰਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ, ਅਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵੋਪਸ਼ਮਰੁਚਿਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਚਾਰਃ ।। ੪-੭-
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯੈਵ ਸਾ ਤਸ੍ਯ ਪਾਦੌ ਜਗ੍ਰਾਹ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਚ ਏਨਮਾਹ,--ਭਗਵਨ੍ ! ਮਯੈਤਦਜ੍ਞਾਨਾਦਨੁष੍ਠਿਤਂ, ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਮੇ ਕੁਰੁ, ਮੈਵਂਵਿਧਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਭਵਤੁ, ਕਾਮਮੇਵਂਵਿਧਃ ਪੌਤ੍ਰੋ ਭਵਤੁ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਮੁਨਿਰਪ੍ਯਾਹ--ਏਵਮਸ੍ਤੁ ਇਤਿ ।। ੪-੭-
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਉਸਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ। ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਖੀ,—“ਭਗਵਾਨ! ਮੈਂ ਇਹ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ, ਮਿਹਰ ਕਰ, ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਐਸਾ ਪੌਤ੍ਰ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਐਸਾ ਸੁਣ ਕੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੀ ਆਖਿਆ,—“ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।”
ਅਨਨ੍ਤਰਞ੍ਚ ਸਾ ਜਮਦਗ੍ਨਿਮਜੀਜਨਤ੍ । ਤਨ੍ਮਾਤਾ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਂ ਜਨਯਾਮਾਸ । ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਚ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਾਮ ਨਦ੍ਯਭਵਤ੍ । ਜਮਦਗ੍ਨਿਰਿਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਰੇਣੋਸ੍ਤਨਯੋ ਰੇਣੁਕਾਮੁਪਯੇਮੇ । ਤਸ੍ਮਾਞ੍ਚਾਸ਼ੇषਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਸ਼ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮਸਜ੍ਞ ਭਗਵਤਃ ਸਕਲਲੋਕਗੁਰੋਰ੍ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯਾਂਸ਼ਂ ਜਮਦਗ੍ਨਿਰਜੀਜਨਤ੍ ।। ੪-੭-
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਸਤਿਆਵਤੀ ਕਉਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਬਣੀ। ਜਮਦਗਨੀ, ਜੋ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰੇਣੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਰੇਣੁਕਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਜਮਦਗਨੀ ਨੇ ਪਰਾਸ਼ੁਰਾਮ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ, ਭਗਵਾਨ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਪਰਾਸ਼ਰ ਉਵਾਚ । ਪੁਰੂਰਵਸੋ ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਪੁਤ੍ਰੋ ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਯੁਰ੍ਨਾਮਾ ਸ ਰਾਹੋਰ੍ਦੁਹਿਤਰਮੁਪਯੇਮੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਪਰਾਸ਼ਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪੁਰੂਰਵਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਆਯੁ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਹੂ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਚ ਪਂਚ ਪੁਤ੍ਰਾਨੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ
ਉਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ।
ਨਹੁषਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵृਦ੍ਧਰਂਭਰਜਿਸਂਜ੍ਞਾਸ੍ਤਥੈਵਾਨੇਨਾਃ ਪਂਚਮਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭੂਤ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਹੁਸ਼, ਕਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਿਧ, ਰੰਭ, ਰਾਜੀ ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਅਨੇਨਾ ਸੀ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵृਦ੍ਧਾਤ੍ਸੁਹੋਤ੍ਰਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਕਸ਼ਤ੍ਰਵ੍ਰਿਧ ਤੋਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
ਕਾਸ਼੍ਯਪਕਾਸ਼ਗृਤ੍ਸਮਦਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਾ ਬਭੂਵੁਃ
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਕਾਸ਼ਯਪ, ਕਾਸ਼ਾ ਤੇ ਗ੍ਰਿਤਸਮਦ।
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀ ਸ਼ੌਰਤਾ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਪੂਰੀ ਦਾਤ ਰੱਖੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਲਣ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਣਾਂ—ਸ਼ਾਂਤੀ, ਗਿਆਨ, ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ ਆਦਿ—ਸਭ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਉਹ ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਕਰੇਗੀ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕੜਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਚਲਣ ਰੱਖੇਗਾ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਚਾਹੇਗੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਲਾ ਚਲਣ ਰੱਖੇਗਾ।