ਬृਹਸ੍ਪਤਿਮਿਂਦੁਂ ਚ ਤਸ੍ਯ ਕੁਮਾਰਸ੍ਯਾਤਿਚਾਰੁਤਯਾ ਸਾਭਿਲਾषੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਸ੍ਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਸਂਦੇਹਾਸ੍ਤਾਰਾਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਃ
ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਤੇ ਸੋਮ, ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਵਧੀਆ ਸੋਭਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ, ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ।
ਸਤ੍ਯਂ ਕਥਯਾਸ੍ਮਾਕਮਿਤਿ ਸੁਭਗੇ ਸੋਮਸ੍ਯਾਥ ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰਯਂ ਪੁਤ੍ਰ ਇਤਿ
ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੱਸ, ਸੁਭਾਗੇ: ਇਹ ਪੁੱਤ ਸੋਮ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦਾ?
ਏਵਂ ਤੈਰੁਕ੍ਤਾ ਸਾ ਤਾਰਾ ਹ੍ਰਿਯਾ ਕਿਂਚਿਨ੍ਨੋਵਾਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਤਾਰਾ ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲੀ।
ਬਹੁਸ਼ੋਪ੍ਯਭਿਹਿਤਾ ਯਦਾऽਸੌ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਨਾਚਚਕ੍ਸ਼ੇ ਤਤਸ੍ਸ ਕੁਮਾਰਸ੍ਤਾਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮੁਦ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਹ
ਦੇਵਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛਦੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਉਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ ਸੀ; ਫਿਰ ਮੁੰਡਾ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ, ਬੋਲ ਪਿਆ।
ਦੁष੍ਟੇਂਵ ਕਸ੍ਮਾਨ੍ਮਮ ਤਾਤਂ ਨਾਖ੍ਯਾਸਿ
ਬੁਰੀ ਮਹਿਲਾ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਨਾਮ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ?
ਅਦ੍ਯੈਵ ਤੇ ਵ੍ਯਲੀਕਲਜ੍ਜਾਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤਿਮਹਂ ਕਰੋਮਿ
ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਨਿਆਇਕ ਲਜਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਯਥਾ ਚ ਨੈਵਮਦ੍ਯਾਪ੍ਯਤਿਮਂਥਰਵਚਨਾਭਵਿष੍ਯਸੀਤਿ
ਤਾਂ ਜੋ ਤੂੰ ਮੁੜ ਕਦੇ ਵੀ ਇੰਨੀ ਹਿਟ-ਹਿਟ ਕੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੇਂ।
ਅਥਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ ਪਿਤਾਮਹਃ ਤਂ ਕੁਮਾਰਂ ਸਨ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯ ਸ੍ਵਯਮਪृਚ੍ਛਤ੍ਤਾਂ ਤਾਰਾਮ੍
ਫਿਰ ਭਗਵਾਨ ਪਿਤਾਮਹ ਨੇ ਉਸ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਆਪ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਕਥਯ ਵਤ੍ਸੇ ਕਸ੍ਯਾਯਮਾਤ੍ਮਜਃ ਸੋਮਸ੍ਯ ਵਾ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ਵਾ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਲਜ੍ਜਮਾਨਾਹ ਸੋਮਸ੍ਯੇਤਿ
ਦੱਸ, ਪਿਆਰੇ, ਇਹ ਪੁੱਤ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ — ਸੋਮ ਦਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦਾ? ਇੰਝ ਪੁੱਛਣ ਤੇ, ਤਾਰਾ ਲਜਜਾ ਨਾਲ ਬੋਲੀ: 'ਇਹ ਸੋਮ ਦਾ ਹੈ।'
ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਫੁਰਦੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਿਤਾਮਲਕਪੋਲਕਾਂਤਿਰ੍ਭਗਵਾਨੁਡੁਪਤਿਃ ਕੁਮਾਰਮਾਲਿਂਗ੍ਯ ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ ਵਤ੍ਸ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋਸੀਤਿਬੁਧ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਚ ਨਾਮ ਚਕ੍ਰੇ
ਫਿਰ, ਚਿਹਰਾ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸਾਹ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੇ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਕਿਹਾ, 'ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈਂ।' ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ 'ਬੁਧ' ਰੱਖਿਆ।
ਤਦਾਖ੍ਯਾਤਮੇਵੈਤਤ੍ ਸ ਚ ਯਥੇਲਾਯਾਮਾਤ੍ਮਜਂ ਪੁਰੂਰਵਸਮੁਤ੍ਪਾਦਯਾਮਾਸ
ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਲਾ ਦੇ ਘਰ ਪੁਰੂਰਵਸ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਪੁਰੂਰਵਾਸ੍ਤ੍ਵਤਿਦਾਨਸ਼ੀਲੋऽਤਿਯਜ੍ਵਾਤਿਤੇਜਸ੍ਵੀ ਯਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਮਤਿਰੂਪਸ੍ਵਿਨਂ ਮਨਸ੍ਵਿਨਂ ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਸ਼ਾਪਾਨ੍ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਮਯਾ ਵਸ੍ਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਕृਤਮਤਿਰੁਰ੍ਵਸ਼ੀ ਦਦਰ੍ਸ਼
ਪੁਰੂਰਵਸ ਬਹੁਤ ਦਾਨੀ, ਵੱਡਾ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੱਚਾ, ਸਮਝਦਾਰ, ਸੋਹਣਾ ਤੇ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮਿਤ੍ਰਾ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ,' ਤੇ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖੀ।
ਦृष੍ਟਮਾਤ੍ਰੇ ਚ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਹਾਯ ਮਾਨਮਸ਼੍षੋਮਪਾਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਾਭਿਲਾषਂ ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵੋਪਤਸ੍ਥੇ
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦੇ ਹੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਸੁਗਮ ਸੁਖਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ।
ਸੋऽਪਿ ਚ ਤਾਮਤਿਸ਼ਯਿਤਸਕਲਲੋਕਸ੍ਤ੍ਰੀਕਾਂਤਿਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਲਾਵਣ੍ਯਗ-ਤਿਵਿਲਾਸਹਾਸਾਦਿਗੁਣਾਮਵਲੋਕ੍ਯ ਤਦਾਯਤ੍ਤਚਿਤ੍ਤਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਬਭੂਵ
ਉਹ ਵੀ, ਜਦ ਉਹਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੋਹਣੀ, ਨਰਮਤਾ, ਰੂਪ, ਖੇਡ, ਹਾਸਾ ਤੇ ਹੋਰ ਗੁਣ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਰਵਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਗ ਗਿਆ।
ਉਭਯਮਪਿ ਤਨ੍ਮਨਸ੍ਕਮਨਨ੍ਯਦृष੍ਟਿ ਪਰਿਤ੍ਯਕ੍ਤਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ਯਪ੍ਰਯੋਜਨਮਭੂਤ੍
ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਏ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਹੋਰ ਕੰਮ ਛੱਡ ਦਿੱਤੇ।
ਰਾਜਾ ਤੁ ਪ੍ਰਾਗਲ੍ਭ੍ਯਾਤ੍ਤਾਮਾਹ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਹੌਸਲੇ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਸੁਭ੍ਰੁ ਤ੍ਵਾਮਹਮਭਿਕਾਮੋऽਸ੍ਮਿ ਪ੍ਰਸੀਦਾऽਨੁਰਾਗਮੁਦ੍ਵਹੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਲਜ੍ਜਾਵਖਂਡਿਤਮੁਰ੍ਵਸ਼ੀ ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ
ਸੋਹਣੀ ਭਰੂ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਲਈ ਪਿਆਰ ਹੈ।' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।
ਭਵਤ੍ਵੇਵਂ ਯਦਿ ਮੇ ਸਮਯਪਰਿਪਾਲਨਂ ਭਵਾਨ੍ ਕਰੋਤੀਤ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੇ ਪੁਨਰਪਿ ਤਾਮਾਹ
'ਠੀਕ ਹੈ, ਜੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੇ,' ਉਹ ਆਖੀ; ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ।
ਆਖ੍ਯਾਹਿ ਮੇ ਸਮਯਮਿਤਿ
'ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੱਸ,' ਉਹ ਆਖਿਆ।
ਅਥ ਪृष੍ਟਾ ਪੁਨਰਪ੍ਯਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਫਿਰ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਆਖੀ।
ਸ਼ਯਨਸਮੀਪੇ ਮਮੋਰਣਕਦ੍ਵਯਂ ਪੁਤ੍ਰਭੂਤਂ ਨਾਪਨੇਯਮ੍
'ਮੇਰੇ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਦੋ ਭੇਡਾਂ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਾ ਲੈ ਜਾਵੇ।'
ਭਵਾਂਸ਼੍ਚ ਮਯਾ ਨ ਨਗ੍ਨੋ ਦ੍ਰ ष੍ਟਵ੍ਯਃ
'ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੰਗਾ ਨਾ ਹੋਵੇ।'
ਘृਤਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਮਮਾਹਾਰ ਇਤਿ
'ਮੇਰਾ ਖਾਣਾ ਸਿਰਫ ਘੀ ਹੋਵੇ।'
ਏਵਮੇਵੇਤਿ ਭੂਪਤਿਰਪ੍ਯਾਹ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖੀ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।'
ਤਯਾ ਸਹ ਸ ਚਾਵਨਿਪਤਿਰਲਕਯਾਂ ਚੈਤ੍ਰਰਥਾਦਿਵਨੇष੍ਵਮਲਪਦ੍ਮਖਂਡੇषੁ ਮਾਨਸਾਦਿਸਰਸ੍ਸ੍ਵਤਿਰਮਣੀਯੇषੁ ਰਮਮਾਣ ਏਕषष੍ਟਿਵਰ੍षਾਣ੍ਯਨੁਦਿਨਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਪ੍ਰਮੋਦੋऽਨਯਤ੍
ਉਸਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਲਕਾ, ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਆਦਿ ਜੰਗਲਾਂ, ਸੁੱਚੇ ਕਮਲ ਦੇ ਬਾਗਾਂ, ਮਾਨਸ ਆਦਿ ਸੁਹਣੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਠ ਵੱਧ ਸਾਲ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰੇ।
ਉਰ੍ਵਸ਼ੀ ਚ ਤਦੁਪਭੋਗਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਦਿਨਪ੍ਰਵਰ੍ਦ੍ਧਮਾਨਾਨੁਰਾਗਾ ਅਮਰਲੋਕਵਾਸੇऽਪਿ ਨ ਸ੍ਪृਹਾਂ ਚਕਾਰ
ਉਰਵਸ਼ੀ, ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ ਗਈ, ਤੇ ਅਮਰ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਵੀ, ਉਸਨੂੰ ਉਥੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾ ਹੋਈ।
ਵਿਨਾ ਚੋਰ੍ਵਸ਼੍ਯਾ ਸੁਰਲੋਕੋऽਪ੍ਸਰਸਾਂ ਸਿਦ੍ਧਗਂਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਚ ਨਾਤਿਰਮਣੀਯੋऽਭਵਤ੍
ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਲਈ ਖਾਸ ਸੁਖਦਾਇਕ ਨਾ ਰਿਹਾ।
ਤਤਸ਼੍ਚੋਰ੍ਵਸ਼ੀ ਪੁਰੂਰਵਸੋਸ੍ਸਮਯਵਿਦ੍ਵਿਸ਼੍ਵਾਵਸੁਰ੍ਗਂਧਰ੍ਵਸਮਵੇਤੋ ਨਿਸ਼ਿ ਸ਼ਯਨਾਭ੍ਯਾਸ਼ਾਦੇਕਮੁਰਣਕਂ ਜਹਾਰ
ਫਿਰ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਪੁਰੂਰਵਸ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੌਣ ਵਾਲੇ ਥਾਂ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਭੇਡ ਲੈ ਗਈ।
ਤਸ੍ਯਾਕਾਸ਼ੋ! ਨੀਯਮਾਨਸ੍ਯੋਰ੍ਵਸ਼ੀ ਸ਼ਬ੍ਦਮਸ਼ृਣੋਤ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਇੱਕ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣੀ, ਅਕਾਸ਼ ਜੀ!
ਏਵਮੁਵਾਚ ਚ ਮਮਾਨਾਥਾਯਾਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੇਨਾਪਹ੍ਰਿਯਤੇ ਕਂ ਸ਼ਰਣਮੁਪਯਾਮੀਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਬੇਸਹਾਰਾ ਹੈ, ਕਿਸੇ ਵਲੋਂ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਿਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਵਾਂ?"