ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਤਮਤਿਭੀषਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਵਰੂਪਮਵਲੋਕ੍ਯ ਤ੍ਰਾਸਾਦ੍ਦਂਪਤ੍ਯੋਃ ਪ੍ਰਧਾਵਿਤਯੋਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਂ ਜਗ੍ਰਾਹ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜੇ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਮਭਿਯਾਚਿਤਵਤੀ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵਿਅਰਥ ਕਰਿਆ।
ਪ੍ਰਸੀਦੇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਤਿਲਕਭੂਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜੋ ਮਿਤ੍ਰਸਹੋ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
'ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹੋ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਮਿਤ੍ਰਸਹ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਹੀਂ!'
ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਸੁਖਾਭਿਜ੍ਞੋ ਮਯ੍ਯਕृਤਾਰ੍ਥਾਯਾਮਸ੍ਮਦ੍ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਹਂਤੁਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਬਹੁਪ੍ਰਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਿਲਪਂਤ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਪਸ਼ੁਮਿਵਾऽਰਣ੍ਯੇऽਭਿਮਤਂ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍
'ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ,' ਉਹ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਪਰ ਰਾਜਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਘ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਤਿਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ
ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਮਾਦੇਵਂ ਮਯ੍ਯਤृषਪ੍ਤਾਯਾਂ ਤ੍ਵਯਾਯਂ ਮਤ੍ਪਤਿਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਕਾਮੋਪਭੋਗਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੴਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੀਤਿ
'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਭੋਗ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇਂਗਾ।'
ਸ਼ਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਸਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼
ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਗਈ।
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਪਰ੍ਯਯੇ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ਼ਾਪਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿषਯਾਭਿਲਾषਿਣੋ ਮਦਯਂਤੀ ਤਂ ਸ੍ਮਾਰਯਾਮਾਸ
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਸ਼ਾਪ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ, ਮਦਯੰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।
ਤਤਃ ਪਰਮਸੌ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭੋਗਂ ਤਤ੍ਯਾਜ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚਾਪੁਤ੍ਰੇਣ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤੋ ਮਦਯਂਤ੍ਯਾਂ ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਂ ਚਕਾਰ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ, ਮਦਯੰਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਯਦਾ ਚ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣ੍ਯਸੌ ਗਰ੍ਭੇਣ ਜਜ੍ਞੇ ਤਤਸ੍ਤਂ ਗਰ੍ਭਮਸ਼੍ਮਨਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਜਘਾਨ
ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗਰਭ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਜਾਯਤ
ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ਼੍ਮਕ ਇਤ੍ਯੇਵ ਨਾਮਾਭਵਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ਮਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਅਸ਼੍ਮਸ੍ਯ ਮੂਲਕੋ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਅਸ਼ਮਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੂਲਕਾ ਸੀ।
ਯੋਸੌ ਨਿਃਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਲੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਤਤਸ੍ਤਂ ਨਾਰੀਕਵਚਮੁਦਾਹਰਂਤਿ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮੂਲਕਾ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਘੇਰ ਕੇ ਬਚਾਇਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਨਾਰੀ ਕਵਚ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲਕਾਦ੍ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਿਲਿਵਿਲਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਸਹਃ
ਮੂਲਕਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਿਵਿਲਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਸਹਾ ਹੋਏ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਖਟ੍ਵਾਂਗਃ ਯੋਸੌ ਦੇਵਾਸੁਰਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਦੇਵੈਰਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤੋऽਸੁਰਾਞ੍ਜਘਾਨ
ਉਸ ਤੋਂ ਖਟਵਾਂਗਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚ ਕृਤਪ੍ਰਿਯੈਰ੍ਦੇਵੈਰ੍ਵਰਗ੍ਰਹਣਾਯ ਚੋਦਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਯਦ੍ਯਵਸ਼੍ਯਂ ਵਰੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਤਨ੍ਮਮਾਯੁਃ ਕਥ੍ਯਤਾਮਿਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੇ ਵਰ ਲੈਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੱਸੋ।'
ਅਨਂਤਰਂ ਚ ਤੈਰੁਕ੍ਤਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਮੇਕਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤਵਾਯੁਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋਥਾਸ੍ਖਲਿਤਗਤਿਨਾ ਵਿਮਾਨੇਨ ਲਘਿਮਾਦਿਗੁਣੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮਾਗਮ੍ਯੇਦਮਾਹ
ਉਨਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਖਿਆ, 'ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਬਾਕੀ ਹੈ।' ਫਿਰ ਉਹ ਹਲਕੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰਤ ਲੋਕ 'ਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿਆ।
ਅਤ੍ਰਾਪਿ ਸ਼੍ਰੂਯਤੇ ਸ਼੍ਲੋਕੋ ਗੀਤਸ੍ਸਪ੍ਤਰ੍षਿਭਿਃ ਪੁਰਾ । ਖਟ੍ਵਾਂਗੇਨ ਸਮੋ ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦੁਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਇੱਥੇ ਵੀ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਗਾਇਆ ਸੀ: 'ਖਟਵਾਂਗਾ ਵਰਗਾ ਕੋਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।'
ਯੇਨ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਿਹਾਗਮ੍ਯ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਜੀਵਿਤਮ੍ । ਤ੍ਰਯੋਤਿਸਂਧਿਤਾ ਲੋਕਾ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਸਤ੍ਯੇਨ ਚੈਵ ਹਿ
ਉਹ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਲਈ ਜੀਵਨ ਮਿਲਿਆ। ਆਪਣੀ ਬੁਧੀ ਤੇ ਸੱਚ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜਿਆ।
ਖਟ੍ਵਾਂਗਾਦ੍ਦੀਰ੍ਘਬਾਹੁਃ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਖਟਵਾਂਗਾ ਤੋਂ ਦੀਰਘਬਾਹੁ ਜਨਮਿਆ।
ਤਤੋ ਰਘੁਰਭਵਤ੍
ਫਿਰ ਰਘੁ ਜਨਮਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਦਪ੍ਯਜਃ
ਰਘੁ ਤੋਂ ਅਜਾ ਹੋਇਆ।
ਅਜਾਦ੍ਦਸ਼ਰਥਃ
ਅਜਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ ਜਨਮਿਆ।
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਭਗਵਾਨਬ੍ਜਨਾਭੋ ਜਗਤਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਯਰ੍ਥਮਾਤ੍ਮਾਂਸ਼੍ਨੋ ਰਾਮਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਭਰਤਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਰੂਪੇਣ ਚਤੁਰ੍ਦ੍ਧਾ ਪੁਤ੍ਰਤ੍ਵਮਾਯਾਸੀਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ, ਭਗਵਾਨ ਅਬਜਨਾਭ, ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੇ ਚਾਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਜੋਂ ਰਾਮ, ਲਕਸ਼ਮਣ, ਭਰਤ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਆਏ।
ਰਾਮੋਪਿ ਬਾਲ ਏਵ ਵਿਸ਼੍ਵਮਿਤ੍ਰਯਾਗਰਕ੍ਸ਼ਣਾਯ ਗਚ੍ਛਂਸ੍ਤਾਟਕਾਂ ਜਘਾਨ
ਰਾਮ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਜੇ ਬੱਚਾ ਹੀ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਯਜਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਨੇ ਤਾਟਕਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਯਜ੍ਞੇ ਚ ਮਾਰੀਚਮਿषੁਵਾਤਾਹਤਂ ਸਮੁਦ੍ਰੇ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ
ਯਜਨ ਦੌਰਾਨ, ਰਾਮ ਨੇ ਮਾਰੀਚ ਨੂੰ ਤੀਰ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਯਥਾ ਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਸ੍ਸਕਾਸ਼ਾਦਾਤ੍ਮਾਪਿ ਮੇ ਪ੍ਰਿਯਤਰਃ ਨ ਚ ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੋਲ੍ਲਂਘਨਂ ਮਯਾ ਕਦਾਚਿਦਪ੍ਯਨੁष੍ਠਿਤਂ ਨ ਚ ਸਕਲਦੇਵਮਾਨੁषਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਿਕੇष੍ਵਚ੍ਯੁਤਵ੍ਯਤਿਰੇਕਵਤੀ ਦृष੍ਟਿਰ੍ਮਮਾਭੂਤ੍ ਤਥਾ ਤਮੇਵਂ ਮੁਨਿਜਨਾਨੁਸ੍ਮृਤਂ ਭਗਵਂਤਮਸ੍ਖਲਿਤਗਤਿਃ ਪ੍ਰਾਪਯੇਯਮਿਤ੍ਯਸ਼੍षੋਦੇਵਗੁਰੌ ਭਗਵਤ੍ਯਨਿਰ੍ਦ੍ਦੇਸ਼੍ਯਵਪੁषਿ ਸਤ੍ਤਾਮਾਤ੍ਰਾਤ੍ਮਨ੍ਯਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ਵਾਸੁਦੇਵਾਖ੍ਯੇ ਯੁਯੋਜ ਤਤ੍ਰੈਵ ਚ ਲਯਮਵਾਪ
ਮੇਰੇ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵੀ ਕਦੇ ਪਿਆਰਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਮੈਂ ਕਦੇ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਹੀਂ ਲੰਘਿਆ। ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਕਦੇ ਵੀ ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ, ਪਸ਼ੂ, ਪੰਛੀ, ਰੁੱਖ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇਪਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਅਚਲ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਵਰਨਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਿਰਫ਼ ਸਤ ਹੈ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨਾਮਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਵਿੱਚ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ।