ਸ ਚਾਪ੍ਯਚਿਂਤਯਦਹੋਸ੍ਯ ਰਾਜ੍ਞੋ ਦੌਸ਼੍ਸ਼ੀਲ੍ਯਂ ਯੇਨੈਤਨ੍ਮਾਂਸਮਸ੍ਮਾਕਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਕਿਮੇਤਦ੍ਦ੍ਰ ਵ੍ਯਜਾਤਮਿਤਿ ਧ੍ਯਾਨਪਰੋਭਵਤ੍
ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਹਾਏ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਇਹ ਕਿੰਨੀ ਮਾੜੀ ਕਰਤੂਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਮਾਸ ਰੱਖਿਆ। ਇਹ ਕੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ?' ਤੇ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲਗ ਗਿਆ।
ਅਪਸ਼੍ਯਚ੍ਚ ਤਨ੍ਮਾਂਸਂਮਾਨੁषਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਮਾਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਕ੍ਰੋਧਕਲੁषੀਕृਤਚੇਤਾ ਰਾਜਨਿ ਸਾਪਮੁਤ੍ਸਸਰ੍ਜ
ਫਿਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਨ ਉਲਝਿਆ ਹੋਇਆ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਮਾਦਭੋਜ੍ਯਮੇਤਦਸ੍ਮਦ੍ਵਿਧਾਨਾਂ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮਵਗਚ੍ਛਨ੍ਨਪਿ ਭਵਾਨ੍ਮਹ੍ਯਂ ਦਦਾਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਵੈਵਾਤ੍ਰ ਲੋਲੁਪਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਇਹ ਅਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਖਾਣਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਲਾਲਚ ਰਹੇਗੀ।
ਅਨਂਤਰਂ ਚ ਤੇਨਾਪਿ ਭਗਵਤੈਵਾਭਿਹਿਤੋਸ੍ਮੀਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਕਿਂ ਕਿਂ ਮਯਾਭਹਿਤਮਿਤਿ ਮੁਨਿਃ ਪੁਨਰਪਿ ਸਮਾਧੌ ਤਸ੍ਥੌ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਇਹ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਸੀ,' ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਗਲਤ ਕੀਤਾ, ਮੁੜ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਿਆ।
ਸਮਾਧਿਵਿਜ੍ਞਾਨਾਵਗਤਾਰ੍ਥਸ਼੍ਚਾਨੁਗ੍ਰਹਂ ਤਸ੍ਮੈ ਚਕਾਰ ਨਾਤ੍ਯਂਤਿਕਮੇਤਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਂ ਤਵ ਭੋਜਨਂ ਭਵਿष੍ਯਤੀਤਿ
ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਸੱਚ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਇਆ ਦਿਤੀ: 'ਇਹ ਖਾਣ ਦੀ ਪਾਬੰਦੀ ਸਦਾ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰਹੇਗੀ।'
ਅਸਾਵਪਿ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯੋਦਕਾਂਜਲਿਂ ਮੁਨਿਸ਼ਾਪਪ੍ਰਦਾਨਾਯੋਦ੍ਯਤੋ ਭਗਵਨ੍ਨਯਮਸ੍ਮਦ੍ਗੁਰੁਰ੍ਨਾਰ੍ਹਸ੍ਯੇਨਂ ਕੁਲਦੇਵਤਾਭੂਤਮਾਚਾਰ੍ਯਂ ਸ਼ਪ੍ਤੁਮਿਤਿ ਮਦਯਂਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸਾਦਿਤਸ੍ਸਸ੍ਯਾਂਬੁਦਰਕ੍ਸ਼ਣਾਰ੍ਥਂ ਤਚ੍ਛਾਪਾਂਵੁ ਨੋਰ੍ਵ੍ਯਾਂ ਨ ਚਾਕਾਸ਼ੇ ਚਿਕ੍ਸ਼ੇਪ ਕਿਂ ਤੁ ਤੇਨੈਵ ਸ੍ਵਪਦੌ ਸਿषੇਚ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਹਥੀਂ ਲੈ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਮਦਯੰਤੀ ਨੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ; ਬਦਲੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਾਣੀ ਨਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸੁੱਟਿਆ, ਨਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾ ਦਿੱਤਾ।
ਤੇਨ ਚ ਕ੍ਵੋਧਾਸ਼੍ਰਿਤੇਨਾਂਬੁਨਾ ਦਗ੍ਧਚ੍ਛਾਯੌ ਤਤ੍ਪਾਦੌ ਕਲ੍ਮਾषਤਾਮੁਪਗਤੌ ਤਤਸ੍ਸ ਕਲ੍ਮਾषਪਾਦਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ
ਉਸ ਪਾਣੀ ਨੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਜਲਾਇਆ, ਤੇ ਪੈਰ ਕਾਲੇ ਹੋ ਗਏ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਕਲਮਾਸ਼ਪਾਦ' ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ।
ਵਸਿष੍ਠਸ਼ਾਪਾਚ੍ਚ षष੍ਠੇषष੍ਠੇ ਕਾਲੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਵਭਾਵਮੇਤ੍ਯਾਟਵ੍ਯਾਂ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਨਨੇਕਸ਼ੋ ਮਾਨੁषਾਨਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਹਰ ਛੇਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਰਾਜਾ ਰਾਕਸ਼ਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਕਈ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲੈਂਦਾ।
ਏਕਦਾ ਤੁ ਕਂਚਿਨ੍ਮੁਨਿਮृਤੁਕਾਲੇ ਭਾਰ੍ਯਾਸਂਗਤਂ ਦਦਰ੍ਸ਼
ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੱਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੇ ਵੇਲੇ ਦੇਖਿਆ।
ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਤਮਤਿਭੀषਣਂ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਸ੍ਵਰੂਪਮਵਲੋਕ੍ਯ ਤ੍ਰਾਸਾਦ੍ਦਂਪਤ੍ਯੋਃ ਪ੍ਰਧਾਵਿਤਯੋਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਂ ਜਗ੍ਰਾਹ
ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਡਰਾਉਣੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸ਼ਕਲ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰ ਕੇ ਭੱਜੇ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ।
ਤਤਸ੍ਸਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਮਭਿਯਾਚਿਤਵਤੀ
ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਵਿਅਰਥ ਕਰਿਆ।
ਪ੍ਰਸੀਦੇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਕੁਲਤਿਲਕਭੂਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਰਾਜੋ ਮਿਤ੍ਰਸਹੋ ਨ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ
'ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਹੋ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ ਮਿਤ੍ਰਸਹ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਨਹੀਂ!'
ਨਾਰ੍ਹਸਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਧਰ੍ਮਸੁਖਾਭਿਜ੍ਞੋ ਮਯ੍ਯਕृਤਾਰ੍ਥਾਯਾਮਸ੍ਮਦ੍ਭਰ੍ਤ੍ਤਾਰਂ ਹਂਤੁਮਿਤ੍ਯੇਵਂ ਬਹੁਪ੍ਰਕਾਰਂ ਤਸ੍ਯਾਂ ਵਿਲਪਂਤ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਃ ਪਸ਼ੁਮਿਵਾऽਰਣ੍ਯੇऽਭਿਮਤਂ ਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮਭਕ੍ਸ਼ਯਤ੍
'ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰੋ,' ਉਹ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਪਰ ਰਾਜਾ, ਜੰਗਲ ਦੇ ਵਾਘ ਵਾਂਗ, ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ।
ਤਤਸ਼੍ਚਾਤਿਕੋਪਸਮਨ੍ਵਿਤਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ
ਫਿਰ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।
ਯਸ੍ਮਾਦੇਵਂ ਮਯ੍ਯਤृषਪ੍ਤਾਯਾਂ ਤ੍ਵਯਾਯਂ ਮਤ੍ਪਤਿਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਕਾਮੋਪਭੋਗਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੴਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਸ੍ਯਸੀਤਿ
'ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਧੂਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਖਾ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਭੋਗ ਲਾਲਚ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਵੇਂਗਾ।'
ਸ਼ਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਸਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਰਵਿਵੇਸ਼
ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਵਾਨ ਹੋ ਗਈ।
ਤਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਪਰ੍ਯਯੇ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ਼ਾਪਸ੍ਯ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਿषਯਾਭਿਲਾषਿਣੋ ਮਦਯਂਤੀ ਤਂ ਸ੍ਮਾਰਯਾਮਾਸ
ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਸ਼ਾਪ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਤੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਈ, ਮਦਯੰਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਇਆ।
ਤਤਃ ਪਰਮਸੌ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭੋਗਂ ਤਤ੍ਯਾਜ
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਭੋਗ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਵਸਿष੍ਠਸ਼੍ਚਾਪੁਤ੍ਰੇਣ ਰਾਜ੍ਞਾ ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥਮਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤੋ ਮਦਯਂਤ੍ਯਾਂ ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਂ ਚਕਾਰ
ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ, ਬਿਨਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੰਗ ਤੇ, ਮਦਯੰਤੀ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਯਦਾ ਚ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣ੍ਯਸੌ ਗਰ੍ਭੇਣ ਜਜ੍ਞੇ ਤਤਸ੍ਤਂ ਗਰ੍ਭਮਸ਼੍ਮਨਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਜਘਾਨ
ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਸਾਲ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਲੰਘ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਾਣੀ ਨੇ ਪੱਥਰ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਗਰਭ ਵੱਜਾ ਦਿੱਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚਾਜਾਯਤ
ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ।
ਤਸ੍ਯ ਚਾਸ਼੍ਮਕ ਇਤ੍ਯੇਵ ਨਾਮਾਭਵਤ੍
ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਅਸ਼ਮਕਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਅਸ਼੍ਮਸ੍ਯ ਮੂਲਕੋ ਨਾਮ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍
ਅਸ਼ਮਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੂਲਕਾ ਸੀ।
ਯੋਸੌ ਨਿਃਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਤਲੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਕ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਿਰ੍ਵਿਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਿਃ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਃ ਤਤਸ੍ਤਂ ਨਾਰੀਕਵਚਮੁਦਾਹਰਂਤਿ
ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮੂਲਕਾ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਨੰਗੇ ਹੋ ਕੇ ਘੇਰ ਕੇ ਬਚਾਇਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਨਾਰੀ ਕਵਚ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੂਲਕਾਦ੍ਦਸ਼ਰਥਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦਿਲਿਵਿਲਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਸਹਃ
ਮੂਲਕਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਿਵਿਲਾ, ਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਸਹਾ ਹੋਏ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਖਟ੍ਵਾਂਗਃ ਯੋਸੌ ਦੇਵਾਸੁਰਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਦੇਵੈਰਭ੍ਯਰ੍ਥਿਤੋऽਸੁਰਾਞ੍ਜਘਾਨ
ਉਸ ਤੋਂ ਖਟਵਾਂਗਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚ ਕृਤਪ੍ਰਿਯੈਰ੍ਦੇਵੈਰ੍ਵਰਗ੍ਰਹਣਾਯ ਚੋਦਿਤਃ ਪ੍ਰਾਹ
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਯਦ੍ਯਵਸ਼੍ਯਂ ਵਰੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਃ ਤਨ੍ਮਮਾਯੁਃ ਕਥ੍ਯਤਾਮਿਤਿ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜੇ ਵਰ ਲੈਣਾ ਹੀ ਪੈਣਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੱਸੋ।'
ਅਨਂਤਰਂ ਚ ਤੈਰੁਕ੍ਤਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤ੍ਤਮੇਕਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤਵਾਯੁਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੋਥਾਸ੍ਖਲਿਤਗਤਿਨਾ ਵਿਮਾਨੇਨ ਲਘਿਮਾਦਿਗੁਣੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕਮਾਗਮ੍ਯੇਦਮਾਹ
ਉਨਾਂ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਖਿਆ, 'ਤੇਰੇ ਜੀਵਨ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਮੁਹੂਰਤ ਬਾਕੀ ਹੈ।' ਫਿਰ ਉਹ ਹਲਕੇ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਵਾਲੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਮਰਤ ਲੋਕ 'ਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਇਹ ਕਹਿਆ।